HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · gmina

Baranów

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy8289 mieszkańcówdochody własne 11 490 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-0.47% do 1.79%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów1.73% do 24.42%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje gmina

Gmina jest jedynym szczeblem z realną własną dźwignią podatkową, więc jej przestrzeń decyzyjna jest najszersza. Jednocześnie BDL daje na tym poziomie najmniej danych, więc diagnoza opiera się na demografii i budżecie, a nie na miernikach gospodarczych.

Poziom usług dla mieszkańców

Przedszkola i szkoły podstawowe, kultura, sport, transport lokalny, pomoc społeczna. Zadania własne gminy, największa pozycja kosztów bieżących.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Głębokie cięcie-360-0.45-1.200-26
Ograniczenie-180-0.22-0.600-13
Bez zmian00000
Rozwój+200+0.20+0.500+12
Szeroki program+420+0.40+1.000+24

Inwestycje majątkowe

Wodociągi, kanalizacja, drogi gminne, budynki. Nakład skupiony w pierwszych latach, zostawia po sobie majątek do utrzymania.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Wstrzymanie-150-0.150-0.30-8
Bez zmian00000
Program+380+0.25+0.30+0.50+9

Podatki i opłaty lokalne

Podatek od nieruchomości, rolny, leśny, od środków transportowych. Jedyna dźwignia działająca wprost na dochody własne i jedyny szczebel, który ją naprawdę ma.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Obniżka0+0.150-1.200
Bez zmian00000
Podwyżka0-0.200+1.500

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (7)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
UsługiInwestycjeObciążeniaBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programProgramPodwyżka150 274 zł133+11.5%22 164 zł98%-14 556 zł0.215
●RozwójProgramPodwyżka155 360 zł121+9.3%16 604 zł99%-9007 zł0.264
Szeroki programBez zmianPodwyżka144 780 zł124+8.8%33 478 zł98%-15 759 zł0.322
●Bez zmianProgramPodwyżka160 180 zł109+7.2%11 322 zł100%-3734 zł0.359
RozwójProgramBez zmian132 209 zł121+11.5%57 965 zł96%-19 876 zł0.362
●Szeroki programProgramBez zmian127 137 zł133+13.7%63 359 zł94%-25 407 zł0.368
RozwójBez zmianPodwyżka149 836 zł112+6.6%28 006 zł99%-10 244 zł0.390
Bez zmianProgramBez zmian137 014 zł109+9.3%52 845 zł98%-14 621 zł0.406
Szeroki programWstrzymaniePodwyżka139 938 zł116+7.2%42 090 zł97%-18 323 zł0.407
Szeroki programBez zmianBez zmian122 331 zł124+10.9%73 971 zł93%-26 259 zł0.438
RozwójBez zmianBez zmian127 372 zł112+8.8%68 611 zł96%-20 762 zł0.463
RozwójProgramObniżka115 093 zł121+13.2%88 978 zł91%-27 893 zł0.482
RozwójWstrzymaniePodwyżka145 005 zł104+5.1%36 637 zł98%-12 794 zł0.482
Bez zmianBez zmianPodwyżka154 626 zł100+4.5%22 843 zł99%-5004 zł0.485
Bez zmianProgramObniżka119 888 zł109+10.9%83 869 zł95%-22 650 zł0.496
●Szeroki programProgramObniżka110 033 zł133+15.4%94 360 zł87%-33 410 zł0.507
Szeroki programWstrzymanieBez zmian117 903 zł116+9.3%81 960 zł91%-28 605 zł0.509
Bez zmianBez zmianBez zmian132 148 zł100+6.6%63 524 zł97%-15 540 zł0.523
RozwójWstrzymanieBez zmian122 956 zł104+7.2%76 588 zł95%-23 094 zł0.548
Szeroki programBez zmianObniżka105 737 zł124+12.6%104 081 zł86%-34 003 zł0.557
RozwójBez zmianObniżka110 767 zł112+10.4%98 733 zł90%-28 520 zł0.559
Bez zmianBez zmianObniżka115 532 zł100+8.2%93 658 zł94%-23 311 zł0.594
Szeroki programWstrzymanieObniżka101 616 zł116+10.9%111 538 zł86%-36 188 zł0.615
RozwójWstrzymanieObniżka106 657 zł104+8.8%106 178 zł88%-30 692 zł0.632

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanagłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńrozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 403 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.