HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · gmina

Ceków-Kolonia

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy4708 mieszkańcówdochody własne 11 288 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-0.94% do 0.43%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów3.46% do 25.41%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje gmina

Gmina jest jedynym szczeblem z realną własną dźwignią podatkową, więc jej przestrzeń decyzyjna jest najszersza. Jednocześnie BDL daje na tym poziomie najmniej danych, więc diagnoza opiera się na demografii i budżecie, a nie na miernikach gospodarczych.

Poziom usług dla mieszkańców

Przedszkola i szkoły podstawowe, kultura, sport, transport lokalny, pomoc społeczna. Zadania własne gminy, największa pozycja kosztów bieżących.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Głębokie cięcie-360-0.45-1.200-26
Ograniczenie-180-0.22-0.600-13
Bez zmian00000
Rozwój+200+0.20+0.500+12
Szeroki program+420+0.40+1.000+24

Inwestycje majątkowe

Wodociągi, kanalizacja, drogi gminne, budynki. Nakład skupiony w pierwszych latach, zostawia po sobie majątek do utrzymania.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Wstrzymanie-150-0.150-0.30-8
Bez zmian00000
Program+380+0.25+0.30+0.50+9

Podatki i opłaty lokalne

Podatek od nieruchomości, rolny, leśny, od środków transportowych. Jedyna dźwignia działająca wprost na dochody własne i jedyny szczebel, który ją naprawdę ma.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Obniżka0+0.150-1.200
Bez zmian00000
Podwyżka0-0.200+1.500

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (7)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
UsługiInwestycjeObciążeniaBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programProgramPodwyżka165 558 zł133+1.8%22 148 zł100%-2861 zł0.210
●RozwójProgramPodwyżka170 661 zł121-0.2%16 595 zł100%2683 zł0.262
Szeroki programBez zmianPodwyżka159 563 zł124-0.7%34 064 zł100%-4446 zł0.319
●Bez zmianProgramPodwyżka175 498 zł109-2.2%11 317 zł100%7952 zł0.359
RozwójProgramBez zmian146 151 zł121+1.8%59 678 zł99%-9198 zł0.360
●Szeroki programProgramBez zmian141 064 zł133+3.9%65 095 zł97%-14 723 zł0.363
RozwójBez zmianPodwyżka164 636 zł112-2.7%28 636 zł100%1064 zł0.389
Szeroki programWstrzymaniePodwyżka154 403 zł116-2.2%43 123 zł99%-7246 zł0.405
Bez zmianProgramBez zmian150 973 zł109-0.2%54 534 zł100%-3948 zł0.405
Szeroki programBez zmianBez zmian135 795 zł124+1.3%76 263 zł97%-15 928 zł0.436
RozwójBez zmianBez zmian140 853 zł112-0.7%70 878 zł99%-10 436 zł0.462
RozwójProgramObniżka128 027 zł121+3.4%91 900 zł96%-17 963 zł0.481
RozwójWstrzymaniePodwyżka159 488 zł104-4.1%37 708 zł100%-1721 zł0.481
Bez zmianBez zmianPodwyżka169 444 zł100-4.6%23 507 zł100%6301 zł0.485
Bez zmianProgramObniżka132 837 zł109+1.3%86 769 zł98%-12 726 zł0.496
●Szeroki programProgramObniżka122 951 zł133+5.4%97 305 zł95%-23 475 zł0.504
Szeroki programWstrzymanieBez zmian131 072 zł116-0.2%84 607 zł96%-18 491 zł0.507
Bez zmianBez zmianBez zmian145 645 zł100-2.7%65 766 zł99%-5218 zł0.523
RozwójWstrzymanieBez zmian136 142 zł104-2.2%79 210 zł98%-12 985 zł0.548
Szeroki programBez zmianObniżka118 221 zł124+2.8%107 548 zł94%-24 398 zł0.556
RozwójBez zmianObniżka123 267 zł112+0.8%102 177 zł96%-18 920 zł0.560
Bez zmianBez zmianObniżka128 048 zł100-1.2%97 078 zł97%-13 715 zł0.596
Szeroki programWstrzymanieObniżka113 823 zł116+1.3%115 342 zł91%-26 786 zł0.615
RozwójWstrzymanieObniżka118 880 zł104-0.7%109 957 zł95%-21 294 zł0.634

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanagłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńrozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 404 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.