HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · gmina

Blizanów

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy10 058 mieszkańcówdochody własne 6404 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-0.52% do 1.06%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów-3.68% do 24.25%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje gmina

Gmina jest jedynym szczeblem z realną własną dźwignią podatkową, więc jej przestrzeń decyzyjna jest najszersza. Jednocześnie BDL daje na tym poziomie najmniej danych, więc diagnoza opiera się na demografii i budżecie, a nie na miernikach gospodarczych.

Poziom usług dla mieszkańców

Przedszkola i szkoły podstawowe, kultura, sport, transport lokalny, pomoc społeczna. Zadania własne gminy, największa pozycja kosztów bieżących.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Głębokie cięcie-360-0.45-1.200-26
Ograniczenie-180-0.22-0.600-13
Bez zmian00000
Rozwój+200+0.20+0.500+12
Szeroki program+420+0.40+1.000+24

Inwestycje majątkowe

Wodociągi, kanalizacja, drogi gminne, budynki. Nakład skupiony w pierwszych latach, zostawia po sobie majątek do utrzymania.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Wstrzymanie-150-0.150-0.30-8
Bez zmian00000
Program+380+0.25+0.30+0.50+9

Podatki i opłaty lokalne

Podatek od nieruchomości, rolny, leśny, od środków transportowych. Jedyna dźwignia działająca wprost na dochody własne i jedyny szczebel, który ją naprawdę ma.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Obniżka0+0.150-1.200
Bez zmian00000
Podwyżka0-0.200+1.500

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (7)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
UsługiInwestycjeObciążeniaBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programProgramPodwyżka61 576 zł133+7.3%16 348 zł79%-31 769 zł0.264
●RozwójProgramPodwyżka65 401 zł121+5.2%12 274 zł82%-27 696 zł0.287
Szeroki programBez zmianPodwyżka59 733 zł124+4.6%21 357 zł79%-31 155 zł0.350
●Bez zmianProgramPodwyżka68 988 zł109+3.1%8443 zł83%-23 864 zł0.367
RozwójProgramBez zmian54 102 zł121+7.3%34 593 zł78%-31 965 zł0.382
RozwójBez zmianPodwyżka63 540 zł112+2.6%17 367 zł81%-27 100 zł0.401
●Szeroki programProgramBez zmian50 286 zł133+9.4%38 593 zł75%-36 028 zł0.406
Bez zmianProgramBez zmian57 680 zł109+5.2%30 834 zł79%-28 143 zł0.411
Szeroki programWstrzymaniePodwyżka57 609 zł116+3.1%25 908 zł79%-31 965 zł0.429
Szeroki programBez zmianBez zmian48 781 zł124+6.7%43 758 zł75%-35 271 zł0.458
RozwójBez zmianBez zmian52 580 zł112+4.6%39 777 zł78%-31 226 zł0.467
●OgraniczenieProgramPodwyżka72 689 zł96+0.9%4445 zł86%-19 866 zł0.484
OgraniczenieProgramBez zmian61 371 zł96+2.9%26 927 zł82%-24 158 zł0.488
Bez zmianBez zmianPodwyżka67 111 zł100+0.6%13 618 zł83%-23 287 zł0.488
RozwójProgramObniżka45 750 zł121+8.9%51 684 zł75%-35 113 zł0.489
Bez zmianProgramObniżka49 323 zł109+6.7%47 932 zł77%-31 299 zł0.489
RozwójWstrzymaniePodwyżka61 423 zł104+1.1%21 910 zł81%-27 903 zł0.490
Bez zmianBez zmianBez zmian56 142 zł100+2.6%36 037 zł80%-27 424 zł0.517
Szeroki programWstrzymanieBez zmian46 861 zł116+5.2%47 913 zł75%-35 991 zł0.521
●Szeroki programProgramObniżka41 940 zł133+11.1%55 677 zł71%-39 170 zł0.531
OgraniczenieProgramObniżka53 006 zł96+4.4%44 034 zł79%-27 324 zł0.535
RozwójWstrzymanieBez zmian50 667 zł104+3.1%43 925 zł77%-31 938 zł0.546
RozwójBez zmianObniżka44 479 zł112+6.2%56 376 zł75%-34 270 zł0.551
Szeroki programBez zmianObniżka40 687 zł124+8.3%60 350 zł71%-38 307 zł0.564
Bez zmianBez zmianObniżka48 036 zł100+4.1%52 642 zł77%-30 474 zł0.576
Bez zmianWstrzymaniePodwyżka65 000 zł92-0.9%18 154 zł83%-24 082 zł0.578
Głębokie cięcieProgramBez zmian64 988 zł83+0.6%23 273 zł85%-20 260 zł0.595
OgraniczenieBez zmianBez zmian59 814 zł87+0.4%32 151 zł83%-23 460 zł0.604
OgraniczenieBez zmianPodwyżka70 793 zł87-1.6%9720 zł86%-19 311 zł0.604
Bez zmianWstrzymanieBez zmian54 236 zł92+1.1%40 178 zł79%-28 128 zł0.605
Szeroki programWstrzymanieObniżka38 919 zł116+6.7%64 211 zł70%-38 959 zł0.615
Głębokie cięcieProgramObniżka56 615 zł83+2.1%40 513 zł82%-23 434 zł0.615
●Głębokie cięcieProgramPodwyżka76 316 zł83-1.4%588 zł90%-15 956 zł0.616
RozwójWstrzymanieObniżka42 718 zł104+4.6%60 230 zł74%-34 915 zł0.619
OgraniczenieBez zmianObniżka51 699 zł87+1.9%48 838 zł79%-26 520 zł0.638
Bez zmianWstrzymanieObniżka46 281 zł92+2.6%56 490 zł77%-31 112 zł0.655
OgraniczenieWstrzymaniePodwyżka68 690 zł79-3.1%14 247 zł85%-20 096 zł0.693
OgraniczenieWstrzymanieBez zmian57 915 zł79-1.1%36 283 zł82%-24 155 zł0.695
Głębokie cięcieBez zmianBez zmian63 412 zł74-1.9%28 651 zł85%-19 582 zł0.713
OgraniczenieWstrzymanieObniżka49 952 zł79+0.4%52 616 zł79%-27 148 zł0.724
Głębokie cięcieBez zmianObniżka55 290 zł74-0.4%45 398 zł82%-22 651 zł0.727
Głębokie cięcieBez zmianPodwyżka74 402 zł74-3.9%6041 zł90%-15 421 zł0.733
Głębokie cięcieWstrzymanieBez zmian61 521 zł66-3.4%32 715 zł85%-20 268 zł0.803
Głębokie cięcieWstrzymanieObniżka53 550 zł66-1.9%49 169 zł82%-23 270 zł0.817
Głębokie cięcieWstrzymaniePodwyżka72 306 zł66-5.3%10 500 zł89%-16 197 zł0.819

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanagłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progugłębokie cięcie usług, podwyżka obciążeńmieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńrozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 295 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeń) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 5.48 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 63% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.