HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · powiat

Powiat jarociński

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy69 540 mieszkańcówdochody własne 7413 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-0.97% do 0.26%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów0.11% do 20.95%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje powiat

Powiat nie ma własnych podatków. Trzecia dźwignia to nie stawki, tylko skuteczność w pozyskiwaniu środków zewnętrznych, i dlatego przestrzeń decyzyjna powiatu jest w praktyce węższa niż gminy przy podobnej odpowiedzialności.

Szkolnictwo ponadpodstawowe

Licea, technika i szkoły branżowe. Najcięższa pozycja budżetu powiatu i jedyna, która realnie wiąże młodych z powiatem.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Likwidacja-420-0.50-1.400-30
Ograniczenie-210-0.25-0.700-15
Bez zmian00000
Rozwój+240+0.22+0.50+0.15+14
Szeroki program+480+0.42+1.00+0.30+27

Szpital powiatowy i opieka zdrowotna

Szpital powiatowy bywa największym pojedynczym ryzykiem finansowym powiatu i jednocześnie usługą, której nie da się przenieść gdzie indziej.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Ograniczenie-300-0.30-0.800-22
Bez zmian00000
Doinwestowanie+340+0.20+0.600+18

Pozyskiwanie środków zewnętrznych

Powiat nie ma własnych podatków. Jego jedyna realna dźwignia dochodowa to zdolność sięgania po dotacje, programy rządowe i środki unijne, a ta wymaga wcześniejszego wkładu i kadr.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Rezygnacja-90-0.050-0.90-4
Bez zmian00000
Aktywne+130+0.08+0.15+1.60+5

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (13)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
OświataZdrowieŚrodkiBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programBez zmianAktywne64 502 zł132+1.3%23 871 zł86%-21 954 zł0.294
●RozwójDoinwestowanieAktywne61 642 zł137+1.3%26 168 zł85%-24 250 zł0.320
●RozwójBez zmianAktywne67 433 zł119-0.7%20 011 zł89%-18 093 zł0.324
●Szeroki programDoinwestowanieAktywne58 656 zł150+3.4%30 092 zł83%-28 174 zł0.340
●Bez zmianDoinwestowanieAktywne64 539 zł123-0.9%22 391 zł87%-20 439 zł0.345
●Szeroki programOgraniczenieAktywne70 565 zł110-1.7%17 345 zł93%-15 427 zł0.348
Bez zmianBez zmianAktywne70 277 zł105-2.8%16 285 zł94%-14 342 zł0.393
OgraniczenieDoinwestowanieAktywne69 315 zł108-3.3%17 197 zł93%-15 255 zł0.402
●RozwójOgraniczenieAktywne73 426 zł97-3.6%13 563 zł96%-11 645 zł0.424
Szeroki programBez zmianBez zmian52 392 zł127+0.5%42 283 zł82%-27 383 zł0.452
RozwójBez zmianBez zmian55 433 zł114-1.5%39 920 zł85%-23 471 zł0.468
Szeroki programOgraniczenieBez zmian58 435 zł105-2.5%35 890 zł86%-20 879 zł0.478
RozwójDoinwestowanieBez zmian49 657 zł132+0.5%45 971 zł81%-29 611 zł0.478
●OgraniczenieBez zmianAktywne74 978 zł90-5.3%11 179 zł97%-9244 zł0.486
●LikwidacjaDoinwestowanieAktywne74 004 zł93-5.7%12 103 zł96%-10 169 zł0.491
Bez zmianDoinwestowanieBez zmian52 663 zł118-1.7%43 642 zł83%-25 748 zł0.492
Szeroki programDoinwestowanieBez zmian46 561 zł145+2.5%48 394 zł78%-33 586 zł0.496
Bez zmianBez zmianBez zmian58 387 zł100-3.6%37 650 zł86%-19 668 zł0.515
●Bez zmianOgraniczenieAktywne76 204 zł83-5.7%9903 zł98%-7969 zł0.520
OgraniczenieDoinwestowanieBez zmian57 422 zł103-4.1%38 576 zł86%-20 583 zł0.525
RozwójOgraniczenieBez zmian61 407 zł92-4.4%33 604 zł90%-17 045 zł0.532
Szeroki programBez zmianRezygnacja45 873 zł123+0.0%54 074 zł79%-30 474 zł0.540
RozwójBez zmianRezygnacja48 981 zł110-2.0%51 600 zł82%-26 525 zł0.552
Szeroki programOgraniczenieRezygnacja51 921 zł101-2.9%47 675 zł84%-23 964 zł0.559
RozwójDoinwestowanieRezygnacja43 201 zł128+0.0%57 655 zł78%-32 669 zł0.565
Bez zmianDoinwestowanieRezygnacja46 273 zł114-2.2%55 216 zł81%-28 770 zł0.576
OgraniczenieBez zmianBez zmian63 071 zł85-6.0%32 667 zł93%-14 588 zł0.581
Szeroki programDoinwestowanieRezygnacja40 039 zł141+2.0%60 189 zł76%-36 682 zł0.582
LikwidacjaDoinwestowanieBez zmian62 096 zł88-6.5%33 606 zł91%-15 516 zł0.589
Bez zmianBez zmianRezygnacja52 001 zł96-4.1%49 220 zł85%-22 685 zł0.592
●LikwidacjaBez zmianAktywne79 594 zł75-7.6%6168 zł99%-4242 zł0.594
OgraniczenieDoinwestowanieRezygnacja51 037 zł99-4.6%50 146 zł84%-23 600 zł0.603
RozwójOgraniczenieRezygnacja54 959 zł88-4.9%45 279 zł86%-20 093 zł0.605
Bez zmianOgraniczenieBez zmian64 296 zł78-6.5%31 406 zł94%-13 316 zł0.609
●OgraniczenieOgraniczenieAktywne80 810 zł68-8.1%4905 zł99%-2980 zł0.632
OgraniczenieBez zmianRezygnacja56 689 zł81-6.5%44 233 zł89%-17 601 zł0.648
LikwidacjaDoinwestowanieRezygnacja55 714 zł84-7.0%45 172 zł87%-18 528 zł0.657
LikwidacjaBez zmianBez zmian67 672 zł70-8.3%27 777 zł96%-9604 zł0.668
Bez zmianOgraniczenieRezygnacja57 914 zł74-7.0%42 972 zł90%-16 328 zł0.673
OgraniczenieOgraniczenieBez zmian68 886 zł63-8.8%26 528 zł97%-8344 zł0.701
LikwidacjaBez zmianRezygnacja61 293 zł66-8.8%39 339 zł94%-12 612 zł0.725
●LikwidacjaOgraniczenieAktywne85 335 zł53-10.4%0 zł100%1918 zł0.750
OgraniczenieOgraniczenieRezygnacja62 508 zł59-9.3%38 090 zł96%-11 352 zł0.755
LikwidacjaOgraniczenieBez zmian73 396 zł48-11.1%21 881 zł99%-3464 zł0.803
LikwidacjaOgraniczenieRezygnacja67 021 zł44-11.5%33 437 zł98%-6467 zł0.849

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanalikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanierozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 275 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanie) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 6.95 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 42% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.