Przestrzeń decyzji · powiat

Powiat wschowski

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia

Punkt startowy37 002 mieszkańcówdochody własne 6748 zł na mieszkańca

Roczna zmiana ludności-1.55% do 0.22%z historii tej jednostki

Roczna zmiana dochodów0.06% do 18.14%z historii tej jednostki

Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje powiat

Powiat nie ma własnych podatków. Trzecia dźwignia to nie stawki, tylko skuteczność w pozyskiwaniu środków zewnętrznych, i dlatego przestrzeń decyzyjna powiatu jest w praktyce węższa niż gminy przy podobnej odpowiedzialności.

Szkolnictwo ponadpodstawowe

Licea, technika i szkoły branżowe. Najcięższa pozycja budżetu powiatu i jedyna, która realnie wiąże młodych z powiatem.

Poziom	zł/rok	Ludność	Koszt	Dochód	Usługi
Likwidacja	-420	-0.50	-1.40	0	-30
Ograniczenie	-210	-0.25	-0.70	0	-15
Bez zmian	0	0	0	0	0
Rozwój	+240	+0.22	+0.50	+0.15	+14
Szeroki program	+480	+0.42	+1.00	+0.30	+27

Szpital powiatowy i opieka zdrowotna

Szpital powiatowy bywa największym pojedynczym ryzykiem finansowym powiatu i jednocześnie usługą, której nie da się przenieść gdzie indziej.

Poziom	zł/rok	Ludność	Koszt	Usługi
Ograniczenie	-300	-0.30	-0.80	-22
Bez zmian	0	0	0	0
Doinwestowanie	+340	+0.20	+0.60	+18

Pozyskiwanie środków zewnętrznych

Powiat nie ma własnych podatków. Jego jedyna realna dźwignia dochodowa to zdolność sięgania po dotacje, programy rządowe i środki unijne, a ta wymaga wcześniejszego wkładu i kadr.

Poziom	zł/rok	Ludność	Koszt	Dochód	Usługi
Rezygnacja	-90	-0.05	0	-0.90	-4
Bez zmian	0	0	0	0	0
Aktywne	+130	+0.08	+0.15	+1.60	+5

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (14)Bez pogorszenia usług Bez wariantów regresywnych

	Oświata	Zdrowie	Środki	Bilans	Usługi	Ludność	Maks. żal	Pokrycie	Najgorszy	Do ideału
●	Szeroki program	Bez zmian	Aktywne	43 914 zł	132	-1.8%	23 002 zł	84%	-22 783 zł	0.314
●	Rozwój	Bez zmian	Aktywne	46 929 zł	119	-3.7%	19 239 zł	86%	-19 019 zł	0.336
●	Rozwój	Doinwestowanie	Aktywne	41 331 zł	137	-1.8%	25 195 zł	82%	-24 969 zł	0.341
●	Szeroki program	Ograniczenie	Aktywne	49 727 zł	110	-4.7%	16 743 zł	90%	-16 524 zł	0.357
●	Bez zmian	Doinwestowanie	Aktywne	44 314 zł	123	-3.9%	21 505 zł	85%	-21 253 zł	0.358
●	Szeroki program	Doinwestowanie	Aktywne	38 265 zł	150	+0.2%	29 010 zł	79%	-28 791 zł	0.367
●	Bez zmian	Bez zmian	Aktywne	49 864 zł	105	-5.8%	15 602 zł	91%	-15 358 zł	0.399
	Ograniczenie	Doinwestowanie	Aktywne	48 873 zł	108	-6.3%	16 545 zł	90%	-16 301 zł	0.409
	Szeroki program	Bez zmian	Bez zmian	34 209 zł	127	-2.6%	37 006 zł	79%	-27 546 zł	0.456
	Rozwój	Bez zmian	Bez zmian	37 314 zł	114	-4.5%	34 262 zł	82%	-23 735 zł	0.467
	Szeroki program	Ograniczenie	Bez zmian	40 005 zł	105	-5.5%	30 810 zł	84%	-21 307 zł	0.478
	Rozwój	Doinwestowanie	Bez zmian	31 730 zł	132	-2.6%	40 163 zł	77%	-29 670 zł	0.482
	Bez zmian	Doinwestowanie	Bez zmian	34 802 zł	118	-4.7%	37 457 zł	80%	-25 907 zł	0.491
	Szeroki program	Doinwestowanie	Bez zmian	28 574 zł	145	-0.6%	42 964 zł	75%	-33 538 zł	0.505
	Bez zmian	Bez zmian	Bez zmian	40 339 zł	100	-6.6%	31 662 zł	85%	-20 027 zł	0.511
	Ograniczenie	Doinwestowanie	Bez zmian	39 346 zł	103	-7.1%	32 620 zł	84%	-20 973 zł	0.523
	Szeroki program	Bez zmian	Rezygnacja	28 981 zł	123	-3.1%	45 863 zł	75%	-30 256 zł	0.535
	Rozwój	Bez zmian	Rezygnacja	32 142 zł	110	-5.0%	43 104 zł	79%	-26 412 zł	0.544
	Szeroki program	Ograniczenie	Rezygnacja	34 781 zł	101	-5.9%	39 744 zł	81%	-24 013 zł	0.551
	Rozwój	Doinwestowanie	Rezygnacja	26 555 zł	128	-3.1%	48 941 zł	74%	-32 350 zł	0.561
	Bez zmian	Doinwestowanie	Rezygnacja	29 681 zł	114	-5.2%	46 218 zł	76%	-28 554 zł	0.568
	Szeroki program	Doinwestowanie	Rezygnacja	23 343 zł	141	-1.1%	51 784 zł	70%	-36 252 zł	0.582

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanalikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.

Minimalizacja maksymalnego żalulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.

Pokrycie progulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.

Kompromis trzech wymiarówszeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanierozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 268 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanie) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 5.99 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 49% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.