HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · powiat

Powiat zielonogórski

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy74 754 mieszkańcówdochody własne 8414 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-0.52% do 0.39%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów-0.64% do 22.1%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje powiat

Powiat nie ma własnych podatków. Trzecia dźwignia to nie stawki, tylko skuteczność w pozyskiwaniu środków zewnętrznych, i dlatego przestrzeń decyzyjna powiatu jest w praktyce węższa niż gminy przy podobnej odpowiedzialności.

Szkolnictwo ponadpodstawowe

Licea, technika i szkoły branżowe. Najcięższa pozycja budżetu powiatu i jedyna, która realnie wiąże młodych z powiatem.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Likwidacja-420-0.50-1.400-30
Ograniczenie-210-0.25-0.700-15
Bez zmian00000
Rozwój+240+0.22+0.50+0.15+14
Szeroki program+480+0.42+1.00+0.30+27

Szpital powiatowy i opieka zdrowotna

Szpital powiatowy bywa największym pojedynczym ryzykiem finansowym powiatu i jednocześnie usługą, której nie da się przenieść gdzie indziej.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Ograniczenie-300-0.30-0.800-22
Bez zmian00000
Doinwestowanie+340+0.20+0.600+18

Pozyskiwanie środków zewnętrznych

Powiat nie ma własnych podatków. Jego jedyna realna dźwignia dochodowa to zdolność sięgania po dotacje, programy rządowe i środki unijne, a ta wymaga wcześniejszego wkładu i kadr.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Rezygnacja-90-0.050-0.90-4
Bez zmian00000
Aktywne+130+0.08+0.15+1.60+5

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (12)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
OświataZdrowieŚrodkiBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programBez zmianAktywne79 209 zł132+4.3%25 363 zł86%-26 188 zł0.282
●RozwójDoinwestowanieAktywne76 068 zł137+4.3%27 791 zł85%-28 616 zł0.307
●RozwójBez zmianAktywne82 159 zł119+2.3%21 300 zł88%-22 125 zł0.317
●Szeroki programDoinwestowanieAktywne73 057 zł150+6.4%31 925 zł82%-32 750 zł0.323
Bez zmianDoinwestowanieAktywne78 981 zł123+2.1%23 819 zł86%-24 607 zł0.337
●Szeroki programOgraniczenieAktywne85 657 zł110+1.2%18 406 zł91%-19 231 zł0.342
Bez zmianBez zmianAktywne85 012 zł105+0.0%17 386 zł91%-18 183 zł0.390
OgraniczenieDoinwestowanieAktywne84 092 zł108-0.5%18 250 zł91%-19 048 zł0.398
●RozwójOgraniczenieAktywne88 528 zł97-0.8%14 432 zł95%-15 257 zł0.421
Szeroki programBez zmianBez zmian64 912 zł127+3.5%47 928 zł81%-32 198 zł0.450
RozwójBez zmianBez zmian67 989 zł114+1.5%45 754 zł83%-28 078 zł0.468
RozwójDoinwestowanieBez zmian61 916 zł132+3.5%52 138 zł81%-34 551 zł0.475
Szeroki programOgraniczenieBez zmian71 338 zł105+0.4%41 106 zł85%-25 266 zł0.478
●OgraniczenieBez zmianAktywne90 038 zł90-2.4%11 915 zł96%-12 721 zł0.484
●LikwidacjaDoinwestowanieAktywne89 106 zł93-2.9%12 793 zł96%-13 600 zł0.489
Szeroki programDoinwestowanieBez zmian58 776 zł145+5.6%54 382 zł78%-38 740 zł0.490
Bez zmianDoinwestowanieBez zmian64 955 zł118+1.2%49 998 zł83%-30 486 zł0.492
Bez zmianBez zmianBez zmian70 970 zł100-0.8%43 679 zł86%-24 081 zł0.518
●Bez zmianOgraniczenieAktywne91 306 zł83-2.9%10 593 zł96%-11 400 zł0.520
OgraniczenieDoinwestowanieBez zmian70 048 zł103-1.3%44 558 zł85%-24 949 zł0.527
RozwójOgraniczenieBez zmian74 337 zł92-1.5%39 018 zł87%-21 235 zł0.534
Szeroki programBez zmianRezygnacja57 200 zł123+3.0%62 400 zł79%-35 647 zł0.543
RozwójBez zmianRezygnacja60 354 zł110+0.9%60 091 zł81%-31 487 zł0.558
Szeroki programOgraniczenieRezygnacja63 630 zł101-0.1%55 572 zł83%-28 709 zł0.564
RozwójDoinwestowanieRezygnacja54 277 zł128+3.0%66 480 zł78%-37 964 zł0.568
Szeroki programDoinwestowanieRezygnacja51 060 zł141+5.1%68 858 zł76%-42 194 zł0.582
Bez zmianDoinwestowanieRezygnacja57 393 zł114+0.7%64 208 zł80%-33 859 zł0.582
OgraniczenieBez zmianBez zmian75 978 zł85-3.2%38 334 zł90%-18 640 zł0.584
LikwidacjaDoinwestowanieBez zmian75 044 zł88-3.7%39 226 zł89%-19 522 zł0.592
●LikwidacjaBez zmianAktywne94 970 zł75-4.8%6553 zł98%-7368 zł0.594
Bez zmianBez zmianRezygnacja63 411 zł96-1.3%57 885 zł83%-27 449 zł0.599
OgraniczenieDoinwestowanieRezygnacja62 490 zł99-1.7%58 763 zł83%-28 316 zł0.609
RozwójOgraniczenieRezygnacja66 707 zł88-2.0%53 351 zł85%-24 638 zł0.611
Bez zmianOgraniczenieBez zmian77 244 zł78-3.7%37 026 zł91%-17 322 zł0.612
●OgraniczenieOgraniczenieAktywne96 226 zł68-5.3%5244 zł99%-6061 zł0.632
OgraniczenieBez zmianRezygnacja68 423 zł81-3.7%52 534 zł86%-22 003 zł0.655
LikwidacjaDoinwestowanieRezygnacja67 489 zł84-4.2%53 427 zł86%-22 885 zł0.663
LikwidacjaBez zmianBez zmian80 892 zł70-5.6%33 093 zł95%-13 306 zł0.671
Bez zmianOgraniczenieRezygnacja69 689 zł74-4.2%51 227 zł87%-20 685 zł0.680
OgraniczenieOgraniczenieBez zmian82 145 zł63-6.1%31 799 zł96%-12 002 zł0.703
LikwidacjaBez zmianRezygnacja73 341 zł66-6.1%47 289 zł92%-16 665 zł0.731
●LikwidacjaOgraniczenieAktywne101 054 zł53-7.7%0 zł100%-880 zł0.750
OgraniczenieOgraniczenieRezygnacja74 595 zł59-6.6%45 995 zł93%-15 360 zł0.761
LikwidacjaOgraniczenieBez zmian86 957 zł48-8.4%26 843 zł98%-6786 zł0.805
LikwidacjaOgraniczenieRezygnacja79 410 zł44-8.9%41 038 zł96%-10 139 zł0.854

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanalikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanierozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 289 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanie) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 6.82 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 43% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.