HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · powiat

Powiat świebodziński

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy53 609 mieszkańcówdochody własne 8170 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-1.15% do 0.07%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów2.44% do 17.68%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje powiat

Powiat nie ma własnych podatków. Trzecia dźwignia to nie stawki, tylko skuteczność w pozyskiwaniu środków zewnętrznych, i dlatego przestrzeń decyzyjna powiatu jest w praktyce węższa niż gminy przy podobnej odpowiedzialności.

Szkolnictwo ponadpodstawowe

Licea, technika i szkoły branżowe. Najcięższa pozycja budżetu powiatu i jedyna, która realnie wiąże młodych z powiatem.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Likwidacja-420-0.50-1.400-30
Ograniczenie-210-0.25-0.700-15
Bez zmian00000
Rozwój+240+0.22+0.50+0.15+14
Szeroki program+480+0.42+1.00+0.30+27

Szpital powiatowy i opieka zdrowotna

Szpital powiatowy bywa największym pojedynczym ryzykiem finansowym powiatu i jednocześnie usługą, której nie da się przenieść gdzie indziej.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Ograniczenie-300-0.30-0.800-22
Bez zmian00000
Doinwestowanie+340+0.20+0.600+18

Pozyskiwanie środków zewnętrznych

Powiat nie ma własnych podatków. Jego jedyna realna dźwignia dochodowa to zdolność sięgania po dotacje, programy rządowe i środki unijne, a ta wymaga wcześniejszego wkładu i kadr.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Rezygnacja-90-0.050-0.90-4
Bez zmian00000
Aktywne+130+0.08+0.15+1.60+5

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (13)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
OświataZdrowieŚrodkiBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programBez zmianAktywne61 629 zł132-0.5%24 949 zł96%-12 190 zł0.295
●RozwójDoinwestowanieAktywne58 656 zł137-0.5%27 491 zł93%-14 732 zł0.321
●RozwójBez zmianAktywne64 706 zł119-2.5%21 034 zł98%-8276 zł0.325
●Szeroki programDoinwestowanieAktywne55 517 zł150+1.5%31 475 zł90%-18 716 zł0.341
●Bez zmianDoinwestowanieAktywne61 695 zł123-2.7%23 669 zł97%-10 872 zł0.346
●Szeroki programOgraniczenieAktywne68 022 zł110-3.5%18 041 zł99%-5282 zł0.348
Bez zmianBez zmianAktywne67 687 zł105-4.6%17 270 zł99%-4482 zł0.394
OgraniczenieDoinwestowanieAktywne66 760 zł108-5.1%18 141 zł99%-5354 zł0.402
●RozwójOgraniczenieAktywne71 023 zł97-5.4%14 214 zł100%-1455 zł0.424
Szeroki programBez zmianBez zmian48 989 zł127-1.3%41 993 zł88%-19 410 zł0.452
RozwójBez zmianBez zmian52 181 zł114-3.3%39 163 zł92%-15 428 zł0.468
Szeroki programOgraniczenieBez zmian55 362 zł105-4.2%35 178 zł95%-12 526 zł0.478
RozwójDoinwestowanieBez zmian46 148 zł132-1.3%45 549 zł86%-21 866 zł0.478
●OgraniczenieBez zmianAktywne72 669 zł90-7.0%11 838 zł100%941 zł0.486
●LikwidacjaDoinwestowanieAktywne71 730 zł93-7.5%12 722 zł100%55 zł0.491
Bez zmianDoinwestowanieBez zmian49 300 zł118-3.5%42 768 zł90%-17 940 zł0.492
Szeroki programDoinwestowanieBez zmian42 895 zł145+0.7%48 459 zł84%-25 916 zł0.496
Bez zmianBez zmianBez zmian55 276 zł100-5.4%36 494 zł96%-11 568 zł0.516
●Bez zmianOgraniczenieAktywne73 930 zł83-7.5%10 522 zł100%2255 zł0.521
OgraniczenieDoinwestowanieBez zmian54 347 zł103-5.9%37 381 zł95%-12 443 zł0.525
RozwójOgraniczenieBez zmian58 477 zł92-6.2%32 488 zł98%-8632 zł0.532
Szeroki programBez zmianRezygnacja42 151 zł123-1.8%52 651 zł85%-23 488 zł0.540
RozwójBez zmianRezygnacja45 413 zł110-3.8%49 774 zł87%-19 461 zł0.552
Szeroki programOgraniczenieRezygnacja48 528 zł101-4.7%45 886 zł91%-16 599 zł0.559
RozwójDoinwestowanieRezygnacja39 376 zł128-1.8%56 116 zł83%-25 903 zł0.565
Bez zmianDoinwestowanieRezygnacja42 597 zł114-4.0%53 281 zł86%-21 932 zł0.576
OgraniczenieBez zmianBez zmian60 240 zł85-7.7%31 199 zł99%-6166 zł0.581
Szeroki programDoinwestowanieRezygnacja36 053 zł141+0.2%59 061 zł80%-30 000 zł0.582
LikwidacjaDoinwestowanieBez zmian59 299 zł88-8.2%32 099 zł99%-7054 zł0.589
Bez zmianBez zmianRezygnacja48 577 zł96-5.9%47 003 zł91%-15 555 zł0.593
●LikwidacjaBez zmianAktywne77 558 zł75-9.3%6512 zł100%6257 zł0.594
OgraniczenieDoinwestowanieRezygnacja47 649 zł99-6.3%47 889 zł91%-16 429 zł0.602
RozwójOgraniczenieRezygnacja51 714 zł88-6.6%43 093 zł94%-12 658 zł0.605
Bez zmianOgraniczenieBez zmian61 499 zł78-8.2%29 899 zł99%-4854 zł0.609
●OgraniczenieOgraniczenieAktywne78 808 zł68-9.8%5210 zł100%7558 zł0.632
OgraniczenieBez zmianRezygnacja53 545 zł81-8.2%41 703 zł96%-10 147 zł0.648
LikwidacjaDoinwestowanieRezygnacja52 605 zł84-8.7%42 603 zł96%-11 035 zł0.656
LikwidacjaBez zmianBez zmian65 112 zł70-10.0%26 007 zł100%-869 zł0.668
Bez zmianOgraniczenieRezygnacja54 805 zł74-8.7%40 403 zł97%-8835 zł0.673
OgraniczenieOgraniczenieBez zmian66 360 zł63-10.5%24 720 zł100%429 zł0.701
LikwidacjaBez zmianRezygnacja58 421 zł66-10.5%36 507 zł99%-4846 zł0.725
●LikwidacjaOgraniczenieAktywne83 595 zł53-12.0%0 zł100%12 759 zł0.750
OgraniczenieOgraniczenieRezygnacja59 669 zł59-10.9%35 220 zł99%-3547 zł0.755
LikwidacjaOgraniczenieBez zmian71 131 zł48-12.7%19 773 zł100%5611 zł0.803
LikwidacjaOgraniczenieRezygnacja64 444 zł44-13.2%30 254 zł100%1640 zł0.849

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanalikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanierozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 289 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanie) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 7.44 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 12% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.