HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · gmina

Kożuchów

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy15 162 mieszkańcówdochody własne 5899 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-1.61% do 0.21%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów-6.88% do 24.34%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje gmina

Gmina jest jedynym szczeblem z realną własną dźwignią podatkową, więc jej przestrzeń decyzyjna jest najszersza. Jednocześnie BDL daje na tym poziomie najmniej danych, więc diagnoza opiera się na demografii i budżecie, a nie na miernikach gospodarczych.

Poziom usług dla mieszkańców

Przedszkola i szkoły podstawowe, kultura, sport, transport lokalny, pomoc społeczna. Zadania własne gminy, największa pozycja kosztów bieżących.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Głębokie cięcie-360-0.45-1.200-26
Ograniczenie-180-0.22-0.600-13
Bez zmian00000
Rozwój+200+0.20+0.500+12
Szeroki program+420+0.40+1.000+24

Inwestycje majątkowe

Wodociągi, kanalizacja, drogi gminne, budynki. Nakład skupiony w pierwszych latach, zostawia po sobie majątek do utrzymania.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Wstrzymanie-150-0.150-0.30-8
Bez zmian00000
Program+380+0.25+0.30+0.50+9

Podatki i opłaty lokalne

Podatek od nieruchomości, rolny, leśny, od środków transportowych. Jedyna dźwignia działająca wprost na dochody własne i jedyny szczebel, który ją naprawdę ma.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Obniżka0+0.150-1.200
Bez zmian00000
Podwyżka0-0.200+1.500

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (7)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
UsługiInwestycjeObciążeniaBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programProgramPodwyżka46 059 zł133-2.6%16 282 zł70%-41 420 zł0.281
●RozwójProgramPodwyżka49 795 zł121-4.6%12 304 zł73%-37 442 zł0.296
Szeroki programBez zmianPodwyżka44 714 zł124-5.0%20 410 zł70%-40 477 zł0.361
●Bez zmianProgramPodwyżka53 297 zł109-6.5%8566 zł76%-33 704 zł0.370
RozwójProgramBez zmian40 103 zł121-2.6%32 515 zł68%-40 573 zł0.389
RozwójBez zmianPodwyżka48 435 zł112-6.9%16 503 zł73%-36 516 zł0.406
Bez zmianProgramBez zmian43 596 zł109-4.6%28 853 zł71%-36 845 zł0.412
●Szeroki programProgramBez zmian36 375 zł133-0.7%36 415 zł65%-44 541 zł0.418
Szeroki programWstrzymaniePodwyżka42 914 zł116-6.5%24 591 zł69%-41 062 zł0.437
Szeroki programBez zmianBez zmian35 323 zł124-3.1%41 085 zł65%-43 488 zł0.465
RozwójBez zmianBez zmian39 035 zł112-5.0%37 202 zł68%-39 538 zł0.469
●OgraniczenieProgramPodwyżka56 898 zł96-8.5%4676 zł79%-29 814 zł0.485
Bez zmianProgramObniżka36 426 zł109-3.1%44 647 zł67%-39 162 zł0.487
OgraniczenieProgramBez zmian47 187 zł96-6.6%25 059 zł75%-32 968 zł0.487
Bez zmianBez zmianPodwyżka51 921 zł100-8.8%12 848 zł76%-32 795 zł0.490
RozwójProgramObniżka32 939 zł121-1.1%48 302 zł64%-42 883 zł0.490
RozwójWstrzymaniePodwyżka46 641 zł104-8.3%20 691 zł72%-37 094 zł0.493
Bez zmianBez zmianBez zmian42 513 zł100-6.9%33 557 zł71%-35 827 zł0.515
Szeroki programWstrzymanieBez zmian33 701 zł116-4.6%44 915 zł64%-44 002 zł0.526
OgraniczenieProgramObniżka40 009 zł96-5.2%40 862 zł70%-35 295 zł0.529
●Szeroki programProgramObniżka29 218 zł133+0.8%52 196 zł62%-46 843 zł0.537
RozwójWstrzymanieBez zmian37 419 zł104-6.5%41 024 zł67%-40 044 zł0.546
RozwójBez zmianObniżka32 089 zł112-3.6%52 534 zł64%-41 767 zł0.548
Szeroki programBez zmianObniżka28 383 zł124-1.6%56 411 zł62%-45 710 zł0.565
Bez zmianBez zmianObniżka35 561 zł100-5.5%48 896 zł67%-38 064 zł0.569
Bez zmianWstrzymaniePodwyżka50 134 zł92-10.2%17 029 zł75%-33 365 zł0.579
Głębokie cięcieProgramBez zmian50 707 zł83-8.8%21 514 zł77%-29 175 zł0.592
OgraniczenieBez zmianBez zmian46 087 zł87-9.0%29 782 zł75%-31 970 zł0.601
Bez zmianWstrzymanieBez zmian40 903 zł92-8.3%37 372 zł70%-36 326 zł0.602
OgraniczenieBez zmianPodwyżka55 505 zł87-10.8%9061 zł79%-28 925 zł0.604
Głębokie cięcieProgramObniżka43 522 zł83-7.4%37 451 zł75%-31 510 zł0.609
RozwójWstrzymanieObniżka30 604 zł104-5.0%56 084 zł64%-42 221 zł0.614
Szeroki programWstrzymanieObniżka26 892 zł116-3.1%59 968 zł61%-46 172 zł0.615
●Głębokie cięcieProgramPodwyżka60 428 zł83-10.6%916 zł80%-26 009 zł0.616
OgraniczenieBez zmianObniżka39 126 zł87-7.6%45 217 zł71%-34 216 zł0.630
Bez zmianWstrzymanieObniżka34 082 zł92-6.9%52 439 zł66%-38 510 zł0.648
OgraniczenieWstrzymanieBez zmian44 485 zł79-10.3%33 588 zł74%-32 459 zł0.691
OgraniczenieWstrzymaniePodwyżka53 726 zł79-12.1%13 233 zł79%-29 485 zł0.692
Głębokie cięcieBez zmianBez zmian49 590 zł74-11.1%26 381 zł77%-28 195 zł0.709
OgraniczenieWstrzymanieObniżka37 656 zł79-9.0%48 692 zł70%-34 653 zł0.716
Głębokie cięcieBez zmianObniżka42 622 zł74-9.7%41 862 zł75%-30 450 zł0.719
Głębokie cięcieBez zmianPodwyżka59 018 zł74-12.8%5480 zł81%-25 138 zł0.732
Głębokie cięcieWstrzymanieBez zmian47 995 zł66-12.4%30 121 zł77%-28 675 zł0.799
Głębokie cięcieWstrzymanieObniżka41 159 zł66-11.1%45 330 zł74%-30 878 zł0.808
Głębokie cięcieWstrzymaniePodwyżka57 247 zł66-14.2%9585 zł80%-25 689 zł0.818

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanagłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progugłębokie cięcie usług, podwyżka obciążeńmieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńrozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 287 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeń) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 3.36 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 89% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.