HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · gmina

Kolsko

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy3204 mieszkańcówdochody własne 9386 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-1.24% do 0.28%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów-8.01% do 33.05%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje gmina

Gmina jest jedynym szczeblem z realną własną dźwignią podatkową, więc jej przestrzeń decyzyjna jest najszersza. Jednocześnie BDL daje na tym poziomie najmniej danych, więc diagnoza opiera się na demografii i budżecie, a nie na miernikach gospodarczych.

Poziom usług dla mieszkańców

Przedszkola i szkoły podstawowe, kultura, sport, transport lokalny, pomoc społeczna. Zadania własne gminy, największa pozycja kosztów bieżących.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Głębokie cięcie-360-0.45-1.200-26
Ograniczenie-180-0.22-0.600-13
Bez zmian00000
Rozwój+200+0.20+0.500+12
Szeroki program+420+0.40+1.000+24

Inwestycje majątkowe

Wodociągi, kanalizacja, drogi gminne, budynki. Nakład skupiony w pierwszych latach, zostawia po sobie majątek do utrzymania.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Wstrzymanie-150-0.150-0.30-8
Bez zmian00000
Program+380+0.25+0.30+0.50+9

Podatki i opłaty lokalne

Podatek od nieruchomości, rolny, leśny, od środków transportowych. Jedyna dźwignia działająca wprost na dochody własne i jedyny szczebel, który ją naprawdę ma.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Obniżka0+0.150-1.200
Bez zmian00000
Podwyżka0-0.200+1.500

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (7)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
UsługiInwestycjeObciążeniaBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programProgramPodwyżka149 178 zł133-0.4%20 375 zł76%-64 214 zł0.214
●RozwójProgramPodwyżka153 808 zł121-2.4%15 372 zł78%-59 212 zł0.263
Szeroki programBez zmianPodwyżka144 121 zł124-2.9%36 092 zł75%-63 517 zł0.320
●Bez zmianProgramPodwyżka158 181 zł109-4.4%10 633 zł79%-54 472 zł0.359
RozwójProgramBez zmian132 473 zł121-0.4%70 081 zł74%-63 945 zł0.362
●Szeroki programProgramBez zmian127 857 zł133+1.6%74 972 zł72%-68 931 zł0.367
RozwójBez zmianPodwyżka148 725 zł112-4.8%31 214 zł78%-58 542 zł0.389
Bez zmianProgramBez zmian136 834 zł109-2.4%65 451 zł76%-59 221 zł0.405
Szeroki programWstrzymaniePodwyżka139 726 zł116-4.4%47 471 zł75%-64 729 zł0.406
Szeroki programBez zmianBez zmian123 423 zł124-0.9%90 164 zł72%-68 069 zł0.437
RozwójBez zmianBez zmian128 014 zł112-2.9%85 301 zł74%-63 110 zł0.463
RozwójWstrzymaniePodwyżka144 341 zł104-6.3%42 582 zł77%-59 742 zł0.481
RozwójProgramObniżka116 679 zł121+1.1%111 387 zł71%-67 436 zł0.482
●OgraniczenieProgramPodwyżka162 829 zł96-6.5%5541 zł80%-49 380 zł0.483
Bez zmianBez zmianPodwyżka153 075 zł100-6.7%26 596 zł79%-53 830 zł0.485
OgraniczenieProgramBez zmian141 465 zł96-4.5%60 497 zł78%-54 149 zł0.491
Bez zmianProgramObniżka121 031 zł109-0.9%106 768 zł73%-62 724 zł0.496
●Szeroki programProgramObniżka112 073 zł133+3.1%116 267 zł70%-72 412 zł0.507
Szeroki programWstrzymanieBez zmian119 404 zł116-2.4%100 634 zł71%-69 172 zł0.508
Bez zmianBez zmianBez zmian132 351 zł100-4.8%80 697 zł76%-58 413 zł0.523
RozwójWstrzymanieBez zmian124 005 zł104-4.4%95 759 zł73%-64 201 zł0.547
OgraniczenieProgramObniżka125 649 zł96-3.1%101 984 zł75%-57 667 zł0.550
Szeroki programBez zmianObniżka108 102 zł124+0.6%130 317 zł70%-71 427 zł0.557
RozwójBez zmianObniżka112 683 zł112-1.4%125 465 zł71%-66 480 zł0.560
Bez zmianWstrzymaniePodwyżka148 701 zł92-8.1%37 953 zł79%-55 017 zł0.577
Bez zmianBez zmianObniżka117 010 zł100-3.4%120 872 zł73%-61 794 zł0.595
Głębokie cięcieProgramBez zmian145 984 zł83-6.7%56 065 zł79%-49 207 zł0.601
OgraniczenieBez zmianPodwyżka157 695 zł87-8.8%21 653 zł80%-48 769 zł0.604
Bez zmianWstrzymanieBez zmian128 351 zł92-6.3%91 145 zł75%-59 493 zł0.614
OgraniczenieBez zmianBez zmian136 954 zł87-6.9%75 877 zł78%-53 372 zł0.614
Szeroki programWstrzymanieObniżka104 361 zł116-0.9%140 108 zł68%-72 451 zł0.615
●Głębokie cięcieProgramPodwyżka167 364 zł83-8.6%672 zł82%-44 420 zł0.616
RozwójWstrzymanieObniżka108 952 zł104-2.9%135 245 zł71%-67 492 zł0.633
Głębokie cięcieProgramObniżka130 157 zł83-5.3%97 704 zł78%-52 739 zł0.634
OgraniczenieBez zmianObniżka121 601 zł87-5.5%116 360 zł75%-56 768 zł0.662
Bez zmianWstrzymanieObniżka113 289 zł92-4.8%130 642 zł72%-62 795 zł0.678
OgraniczenieWstrzymaniePodwyżka153 333 zł79-10.1%32 996 zł79%-49 942 zł0.695
OgraniczenieWstrzymanieBez zmian132 967 zł79-8.3%86 239 zł78%-54 437 zł0.708
Głębokie cięcieBez zmianBez zmian141 446 zł74-9.1%71 611 zł79%-48 461 zł0.724
Głębokie cięcieBez zmianPodwyżka162 202 zł74-10.9%17 081 zł82%-43 839 zł0.734
OgraniczenieWstrzymanieObniżka117 892 zł79-6.9%126 042 zł75%-57 754 zł0.751
Głębokie cięcieBez zmianObniżka126 081 zł74-7.7%112 105 zł78%-51 871 zł0.753
Głębokie cięcieWstrzymanieBez zmian137 471 zł66-10.4%81 963 zł79%-49 512 zł0.817
Głębokie cięcieWstrzymaniePodwyżka157 853 zł66-12.2%28 343 zł81%-44 998 zł0.821
Głębokie cięcieWstrzymanieObniżka122 384 zł66-9.1%121 777 zł77%-52 843 zł0.844

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanagłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńrozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 364 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeń) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 5.46 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 72% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.