HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · powiat

Powiat nowosolski

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy81 809 mieszkańcówdochody własne 7621 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-1.93% do 0.49%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów0.81% do 18.83%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje powiat

Powiat nie ma własnych podatków. Trzecia dźwignia to nie stawki, tylko skuteczność w pozyskiwaniu środków zewnętrznych, i dlatego przestrzeń decyzyjna powiatu jest w praktyce węższa niż gminy przy podobnej odpowiedzialności.

Szkolnictwo ponadpodstawowe

Licea, technika i szkoły branżowe. Najcięższa pozycja budżetu powiatu i jedyna, która realnie wiąże młodych z powiatem.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Likwidacja-420-0.50-1.400-30
Ograniczenie-210-0.25-0.700-15
Bez zmian00000
Rozwój+240+0.22+0.50+0.15+14
Szeroki program+480+0.42+1.00+0.30+27

Szpital powiatowy i opieka zdrowotna

Szpital powiatowy bywa największym pojedynczym ryzykiem finansowym powiatu i jednocześnie usługą, której nie da się przenieść gdzie indziej.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Ograniczenie-300-0.30-0.800-22
Bez zmian00000
Doinwestowanie+340+0.20+0.600+18

Pozyskiwanie środków zewnętrznych

Powiat nie ma własnych podatków. Jego jedyna realna dźwignia dochodowa to zdolność sięgania po dotacje, programy rządowe i środki unijne, a ta wymaga wcześniejszego wkładu i kadr.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Rezygnacja-90-0.050-0.90-4
Bez zmian00000
Aktywne+130+0.08+0.15+1.60+5

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (13)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
OświataZdrowieŚrodkiBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programBez zmianAktywne56 357 zł132-2.3%24 483 zł86%-22 299 zł0.300
●RozwójDoinwestowanieAktywne53 514 zł137-2.3%26 880 zł85%-24 679 zł0.326
●RozwójBez zmianAktywne59 402 zł119-4.3%20 565 zł91%-18 372 zł0.328
●Szeroki programDoinwestowanieAktywne50 412 zł150-0.4%30 856 zł83%-28 671 zł0.348
●Bez zmianDoinwestowanieAktywne56 521 zł123-4.5%23 032 zł88%-20 808 zł0.349
●Szeroki programOgraniczenieAktywne62 542 zł110-5.2%17 770 zł94%-15 586 zł0.351
Bez zmianBez zmianAktywne62 355 zł105-6.4%16 779 zł95%-14 564 zł0.395
OgraniczenieDoinwestowanieAktywne61 405 zł108-6.8%17 672 zł93%-15 458 zł0.404
●RozwójOgraniczenieAktywne65 514 zł97-7.1%13 927 zł97%-11 742 zł0.425
Szeroki programBez zmianBez zmian44 671 zł127-3.1%41 206 zł82%-28 184 zł0.453
RozwójBez zmianBez zmian47 822 zł114-5.0%38 474 zł84%-24 202 zł0.468
Szeroki programOgraniczenieBez zmian50 836 zł105-6.0%34 565 zł86%-21 494 zł0.478
RozwójDoinwestowanieBez zmian41 950 zł132-3.1%44 724 zł81%-30 492 zł0.479
●OgraniczenieBez zmianAktywne67 160 zł90-8.7%11 509 zł98%-9304 zł0.486
Bez zmianDoinwestowanieBez zmian45 063 zł118-5.2%42 036 zł84%-26 565 zł0.492
●LikwidacjaDoinwestowanieAktywne66 199 zł93-9.2%12 416 zł98%-10 212 zł0.492
Szeroki programDoinwestowanieBez zmian38 742 zł145-1.1%47 521 zł78%-34 539 zł0.499
Bez zmianBez zmianBez zmian50 882 zł100-7.1%35 847 zł87%-20 338 zł0.514
●Bez zmianOgraniczenieAktywne68 399 zł83-9.2%10 216 zł99%-8012 zł0.521
OgraniczenieDoinwestowanieBez zmian49 930 zł103-7.6%36 754 zł86%-21 235 zł0.524
RozwójOgraniczenieBez zmian53 915 zł92-7.9%31 934 zł91%-17 594 zł0.531
Szeroki programBez zmianRezygnacja38 357 zł123-3.6%51 726 zł79%-31 545 zł0.539
RozwójBez zmianRezygnacja41 574 zł110-5.5%48 939 zł82%-27 523 zł0.550
Szeroki programOgraniczenieRezygnacja44 526 zł101-6.5%45 149 zł84%-24 849 zł0.557
RozwójDoinwestowanieRezygnacja35 697 zł128-3.6%55 148 zł76%-33 817 zł0.564
Bez zmianDoinwestowanieRezygnacja38 875 zł114-5.7%52 399 zł80%-29 852 zł0.574
OgraniczenieBez zmianBez zmian55 670 zł85-9.4%30 750 zł93%-15 098 zł0.580
Szeroki programDoinwestowanieRezygnacja32 424 zł141-1.6%58 046 zł75%-37 904 zł0.582
LikwidacjaDoinwestowanieBez zmian54 707 zł88-9.9%31 676 zł92%-16 008 zł0.588
Bez zmianBez zmianRezygnacja44 697 zł96-7.6%46 305 zł84%-23 620 zł0.590
●LikwidacjaBez zmianAktywne71 878 zł75-11.0%6340 zł99%-4145 zł0.594
OgraniczenieDoinwestowanieRezygnacja43 746 zł99-8.0%47 218 zł84%-24 516 zł0.600
RozwójOgraniczenieRezygnacja47 671 zł88-8.3%42 495 zł86%-20 909 zł0.602
Bez zmianOgraniczenieBez zmian56 907 zł78-9.9%29 476 zł94%-13 808 zł0.608
●OgraniczenieOgraniczenieAktywne73 106 zł68-11.4%5059 zł100%-2865 zł0.632
OgraniczenieBez zmianRezygnacja49 490 zł81-9.9%41 210 zł89%-18 374 zł0.645
LikwidacjaDoinwestowanieRezygnacja48 527 zł84-10.3%42 136 zł88%-19 284 zł0.654
LikwidacjaBez zmianBez zmian60 372 zł70-11.7%25 755 zł98%-9957 zł0.667
Bez zmianOgraniczenieRezygnacja50 727 zł74-10.3%39 936 zł91%-17 084 zł0.671
OgraniczenieOgraniczenieBez zmian61 598 zł63-12.1%24 494 zł98%-8680 zł0.700
LikwidacjaBez zmianRezygnacja54 196 zł66-12.1%36 211 zł94%-13 228 zł0.722
●LikwidacjaOgraniczenieAktywne77 730 zł53-13.6%0 zł100%2185 zł0.750
OgraniczenieOgraniczenieRezygnacja55 422 zł59-12.6%34 949 zł96%-11 951 zł0.752
LikwidacjaOgraniczenieBez zmian66 206 zł48-14.3%19 735 zł99%-3647 zł0.802
LikwidacjaOgraniczenieRezygnacja60 034 zł44-14.8%30 180 zł99%-6914 zł0.847

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanalikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanierozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 282 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanie) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 6.72 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 42% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.