HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · gmina

Krosno Odrzańskie

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy16 705 mieszkańcówdochody własne 7637 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-1.53% do -0.31%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów-0.71% do 22.81%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje gmina

Gmina jest jedynym szczeblem z realną własną dźwignią podatkową, więc jej przestrzeń decyzyjna jest najszersza. Jednocześnie BDL daje na tym poziomie najmniej danych, więc diagnoza opiera się na demografii i budżecie, a nie na miernikach gospodarczych.

Poziom usług dla mieszkańców

Przedszkola i szkoły podstawowe, kultura, sport, transport lokalny, pomoc społeczna. Zadania własne gminy, największa pozycja kosztów bieżących.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Głębokie cięcie-360-0.45-1.200-26
Ograniczenie-180-0.22-0.600-13
Bez zmian00000
Rozwój+200+0.20+0.500+12
Szeroki program+420+0.40+1.000+24

Inwestycje majątkowe

Wodociągi, kanalizacja, drogi gminne, budynki. Nakład skupiony w pierwszych latach, zostawia po sobie majątek do utrzymania.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Wstrzymanie-150-0.150-0.30-8
Bez zmian00000
Program+380+0.25+0.30+0.50+9

Podatki i opłaty lokalne

Podatek od nieruchomości, rolny, leśny, od środków transportowych. Jedyna dźwignia działająca wprost na dochody własne i jedyny szczebel, który ją naprawdę ma.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Obniżka0+0.150-1.200
Bez zmian00000
Podwyżka0-0.200+1.500

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (7)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
UsługiInwestycjeObciążeniaBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programProgramPodwyżka73 159 zł133-4.7%17 683 zł84%-28 258 zł0.252
●RozwójProgramPodwyżka77 359 zł121-6.6%13 174 zł86%-23 756 zł0.281
Szeroki programBez zmianPodwyżka70 601 zł124-7.1%23 848 zł84%-28 184 zł0.344
●Bez zmianProgramPodwyżka81 314 zł109-8.5%8918 zł90%-19 506 zł0.365
RozwójProgramBez zmian63 747 zł121-4.7%38 154 zł82%-29 847 zł0.377
●Szeroki programProgramBez zmian59 557 zł133-2.8%42 571 zł79%-34 336 zł0.396
RozwójBez zmianPodwyżka74 781 zł112-8.9%19 419 zł86%-23 705 zł0.399
Bez zmianProgramBez zmian67 691 zł109-6.6%33 987 zł85%-25 610 zł0.409
Szeroki programWstrzymaniePodwyżka67 870 zł116-8.5%28 977 zł83%-29 529 zł0.425
Szeroki programBez zmianBez zmian57 410 zł124-5.2%48 328 zł79%-34 060 zł0.453
RozwójBez zmianBez zmian61 579 zł112-7.1%43 934 zł82%-29 594 zł0.466
●OgraniczenieProgramPodwyżka85 461 zł96-10.5%4404 zł95%-15 001 zł0.484
RozwójProgramObniżka53 686 zł121-3.3%56 848 zł78%-34 339 zł0.486
Bez zmianBez zmianPodwyżka78 717 zł100-10.8%15 262 zł90%-19 477 zł0.488
OgraniczenieProgramBez zmian71 823 zł96-8.7%29 586 zł87%-21 121 zł0.488
RozwójWstrzymaniePodwyżka72 059 zł104-10.3%24 560 zł85%-25 040 zł0.489
Bez zmianProgramObniżka57 622 zł109-5.2%52 690 zł81%-30 112 zł0.490
Bez zmianBez zmianBez zmian65 504 zł100-8.9%39 788 zł85%-25 378 zł0.519
Szeroki programWstrzymanieBez zmian54 927 zł116-6.6%53 041 zł78%-35 277 zł0.519
●Szeroki programProgramObniżka49 505 zł133-1.3%61 256 zł77%-38 818 zł0.523
OgraniczenieProgramObniżka61 745 zł96-7.3%48 300 zł84%-25 635 zł0.537
RozwójWstrzymanieBez zmian59 105 zł104-8.5%48 637 zł81%-30 801 zł0.547
RozwójBez zmianObniżka51 823 zł112-5.7%62 084 zł78%-33 937 zł0.552
Szeroki programBez zmianObniżka47 662 zł124-3.8%66 470 zł76%-38 393 zł0.561
Bez zmianWstrzymaniePodwyżka76 002 zł92-12.1%20 394 zł88%-20 801 zł0.579
Bez zmianBez zmianObniżka55 740 zł100-7.6%57 948 zł81%-29 731 zł0.579
Głębokie cięcieProgramBez zmian75 864 zł83-10.8%25 488 zł91%-16 740 zł0.596
OgraniczenieBez zmianPodwyżka82 841 zł87-12.7%10 870 zł95%-14 997 zł0.604
OgraniczenieBez zmianBez zmian69 614 zł87-10.9%35 412 zł87%-20 915 zł0.606
Bez zmianWstrzymanieBez zmian63 037 zł92-10.3%44 483 zł84%-26 575 zł0.608
Szeroki programWstrzymanieObniżka45 364 zł116-5.2%70 857 zł75%-39 516 zł0.615
●Głębokie cięcieProgramPodwyżka89 515 zł83-12.6%44 zł97%-10 604 zł0.616
Głębokie cięcieProgramObniżka65 775 zł83-9.4%44 361 zł86%-21 265 zł0.619
RozwójWstrzymanieObniżka49 533 zł104-7.1%66 463 zł78%-35 050 zł0.622
OgraniczenieBez zmianObniżka59 839 zł87-9.6%53 640 zł84%-25 280 zł0.643
Bez zmianWstrzymanieObniżka53 457 zł92-8.9%62 317 zł80%-30 834 zł0.661
OgraniczenieWstrzymaniePodwyżka80 137 zł79-14.1%15 990 zł93%-16 308 zł0.694
OgraniczenieWstrzymanieBez zmian67 158 zł79-12.3%40 095 zł86%-22 100 zł0.698
Głębokie cięcieBez zmianBez zmian73 632 zł74-13.0%31 491 zł91%-16 558 zł0.715
OgraniczenieWstrzymanieObniżka57 567 zł79-10.9%57 941 zł83%-26 371 zł0.731
Głębokie cięcieBez zmianObniżka63 848 zł74-11.7%49 820 zł86%-20 935 zł0.732
Głębokie cięcieBez zmianPodwyżka86 873 zł74-14.7%6735 zł97%-10 624 zł0.733
Głębokie cięcieWstrzymanieBez zmian71 186 zł66-14.3%36 075 zł90%-17 731 zł0.807
Głębokie cięcieWstrzymaniePodwyżka84 179 zł66-16.0%11 756 zł96%-11 924 zł0.819
Głębokie cięcieWstrzymanieObniżka61 586 zł66-13.0%54 080 zł86%-22 014 zł0.823

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanagłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńrozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 327 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeń) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 7.00 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 49% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.