HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · gmina

Gubin

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy15 375 mieszkańcówdochody własne 7491 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-2.14% do 0.17%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów-2.32% do 23.17%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje gmina

Gmina jest jedynym szczeblem z realną własną dźwignią podatkową, więc jej przestrzeń decyzyjna jest najszersza. Jednocześnie BDL daje na tym poziomie najmniej danych, więc diagnoza opiera się na demografii i budżecie, a nie na miernikach gospodarczych.

Poziom usług dla mieszkańców

Przedszkola i szkoły podstawowe, kultura, sport, transport lokalny, pomoc społeczna. Zadania własne gminy, największa pozycja kosztów bieżących.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Głębokie cięcie-360-0.45-1.200-26
Ograniczenie-180-0.22-0.600-13
Bez zmian00000
Rozwój+200+0.20+0.500+12
Szeroki program+420+0.40+1.000+24

Inwestycje majątkowe

Wodociągi, kanalizacja, drogi gminne, budynki. Nakład skupiony w pierwszych latach, zostawia po sobie majątek do utrzymania.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Wstrzymanie-150-0.150-0.30-8
Bez zmian00000
Program+380+0.25+0.30+0.50+9

Podatki i opłaty lokalne

Podatek od nieruchomości, rolny, leśny, od środków transportowych. Jedyna dźwignia działająca wprost na dochody własne i jedyny szczebel, który ją naprawdę ma.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Obniżka0+0.150-1.200
Bez zmian00000
Podwyżka0-0.200+1.500

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (7)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
UsługiInwestycjeObciążeniaBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programProgramPodwyżka67 602 zł133-5.4%17 815 zł80%-36 464 zł0.257
●RozwójProgramPodwyżka71 769 zł121-7.3%13 326 zł82%-31 976 zł0.284
Szeroki programBez zmianPodwyżka65 233 zł124-7.7%23 807 zł80%-36 161 zł0.347
●Bez zmianProgramPodwyżka75 692 zł109-9.1%9088 zł84%-27 738 zł0.366
RozwójProgramBez zmian58 744 zł121-5.4%38 053 zł79%-37 328 zł0.379
●Szeroki programProgramBez zmian54 588 zł133-3.4%42 428 zł76%-41 804 zł0.399
RozwójBez zmianPodwyżka69 380 zł112-9.6%19 370 zł82%-31 694 zł0.400
Bez zmianProgramBez zmian62 656 zł109-7.3%33 927 zł81%-33 104 zł0.410
Szeroki programWstrzymaniePodwyżka62 626 zł116-9.1%28 897 zł79%-37 372 zł0.427
Szeroki programBez zmianBez zmian52 612 zł124-5.8%48 210 zł76%-41 319 zł0.455
RozwójBez zmianBez zmian56 748 zł112-7.7%43 857 zł78%-36 866 zł0.467
●OgraniczenieProgramPodwyżka79 800 zł96-11.1%4596 zł87%-23 246 zł0.484
RozwójProgramObniżka49 118 zł121-3.9%56 776 zł75%-41 276 zł0.486
OgraniczenieProgramBez zmian66 750 zł96-9.3%29 575 zł83%-28 629 zł0.488
Bez zmianBez zmianPodwyżka73 284 zł100-11.4%15 189 zł84%-27 478 zł0.488
Bez zmianProgramObniżka53 022 zł109-5.8%52 659 zł77%-37 062 zł0.489
RozwójWstrzymaniePodwyżka66 782 zł104-10.9%24 450 zł81%-32 895 zł0.490
Bez zmianBez zmianBez zmian60 641 zł100-9.6%39 753 zł81%-32 663 zł0.518
Szeroki programWstrzymanieBez zmian50 244 zł116-7.3%52 919 zł75%-42 414 zł0.520
●Szeroki programProgramObniżka44 970 zł133-2.0%61 142 zł72%-45 741 zł0.525
OgraniczenieProgramObniżka57 106 zł96-7.9%48 318 zł80%-32 598 zł0.535
RozwójWstrzymanieBez zmian54 389 zł104-9.1%48 556 zł77%-37 951 zł0.547
RozwójBez zmianObniżka47 414 zł112-6.3%62 037 zł75%-40 680 zł0.551
Szeroki programBez zmianObniżka43 286 zł124-4.4%66 381 zł71%-45 123 zł0.561
Bez zmianBez zmianObniżka51 299 zł100-8.2%57 942 zł77%-36 487 zł0.578
Bez zmianWstrzymaniePodwyżka70 694 zł92-12.7%20 316 zł83%-28 668 zł0.579
Głębokie cięcieProgramBez zmian70 754 zł83-11.4%25 516 zł85%-24 261 zł0.595
OgraniczenieBez zmianPodwyżka77 370 zł87-13.3%10 846 zł86%-23 010 zł0.604
OgraniczenieBez zmianBez zmian64 714 zł87-11.6%35 425 zł83%-28 212 zł0.605
Bez zmianWstrzymanieBez zmian58 290 zł92-10.9%44 443 zł80%-33 738 zł0.607
Szeroki programWstrzymanieObniżka41 094 zł116-5.8%70 764 zł71%-46 133 zł0.615
●Głębokie cięcieProgramPodwyżka83 817 zł83-13.2%274 zł91%-18 862 zł0.616
Głębokie cięcieProgramObniżka61 100 zł83-10.0%44 413 zł82%-28 242 zł0.617
RozwójWstrzymanieObniżka45 231 zł104-7.7%66 411 zł74%-41 680 zł0.621
OgraniczenieBez zmianObniżka55 361 zł87-10.2%53 691 zł80%-32 049 zł0.640
Bez zmianWstrzymanieObniżka49 124 zł92-9.6%62 307 zł76%-37 477 zł0.659
OgraniczenieWstrzymaniePodwyżka74 791 zł79-14.6%15 961 zł86%-24 187 zł0.693
OgraniczenieWstrzymanieBez zmian62 372 zł79-12.9%40 104 zł82%-29 275 zł0.697
Głębokie cięcieBez zmianBez zmian68 696 zł74-13.6%31 542 zł86%-23 868 zł0.714
OgraniczenieWstrzymanieObniżka53 196 zł79-11.6%57 979 zł79%-33 027 zł0.728
Głębokie cięcieBez zmianObniżka59 333 zł74-12.3%49 894 zł82%-27 717 zł0.730
Głębokie cięcieBez zmianPodwyżka81 365 zł74-15.3%6757 zł91%-18 650 zł0.733
Głębokie cięcieWstrzymanieBez zmian66 364 zł66-14.9%36 133 zł85%-24 919 zł0.805
Głębokie cięcieWstrzymaniePodwyżka78 796 zł66-16.6%11 785 zł89%-19 815 zł0.819
Głębokie cięcieWstrzymanieObniżka57 178 zł66-13.6%54 161 zł81%-28 682 zł0.820

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanagłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńrozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 324 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeń) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 6.04 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 60% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.