HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · gmina

Gorzów Wielkopolski

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy114 700 mieszkańcówdochody własne 10 077 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-2.21% do 0.54%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów-1.07% do 21.76%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje gmina

Gmina jest jedynym szczeblem z realną własną dźwignią podatkową, więc jej przestrzeń decyzyjna jest najszersza. Jednocześnie BDL daje na tym poziomie najmniej danych, więc diagnoza opiera się na demografii i budżecie, a nie na miernikach gospodarczych.

Poziom usług dla mieszkańców

Przedszkola i szkoły podstawowe, kultura, sport, transport lokalny, pomoc społeczna. Zadania własne gminy, największa pozycja kosztów bieżących.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Głębokie cięcie-360-0.45-1.200-26
Ograniczenie-180-0.22-0.600-13
Bez zmian00000
Rozwój+200+0.20+0.500+12
Szeroki program+420+0.40+1.000+24

Inwestycje majątkowe

Wodociągi, kanalizacja, drogi gminne, budynki. Nakład skupiony w pierwszych latach, zostawia po sobie majątek do utrzymania.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Wstrzymanie-150-0.150-0.30-8
Bez zmian00000
Program+380+0.25+0.30+0.50+9

Podatki i opłaty lokalne

Podatek od nieruchomości, rolny, leśny, od środków transportowych. Jedyna dźwignia działająca wprost na dochody własne i jedyny szczebel, który ją naprawdę ma.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Obniżka0+0.150-1.200
Bez zmian00000
Podwyżka0-0.200+1.500

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (7)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
UsługiInwestycjeObciążeniaBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programProgramPodwyżka88 529 zł133-3.9%21 034 zł83%-40 258 zł0.242
●RozwójProgramPodwyżka93 366 zł121-5.8%15 744 zł85%-34 978 zł0.277
Szeroki programBez zmianPodwyżka84 956 zł124-6.3%28 979 zł83%-40 577 zł0.339
●Bez zmianProgramPodwyżka97 942 zł109-7.7%10 724 zł88%-29 967 zł0.364
RozwójProgramBez zmian76 240 zł121-3.9%46 529 zł81%-42 769 zł0.372
●Szeroki programProgramBez zmian71 418 zł133-2.0%51 641 zł79%-48 031 zł0.387
RozwójBez zmianPodwyżka89 766 zł112-8.2%23 770 zł85%-35 327 zł0.397
Bez zmianProgramBez zmian80 802 zł109-5.8%41 683 zł83%-37 776 zł0.408
Szeroki programWstrzymaniePodwyżka81 331 zł116-7.7%35 516 zł82%-42 533 zł0.422
Szeroki programBez zmianBez zmian68 363 zł124-4.4%59 095 zł78%-48 090 zł0.449
RozwójBez zmianBez zmian73 158 zł112-6.3%54 012 zł81%-42 858 zł0.466
RozwójProgramObniżka63 586 zł121-2.5%69 724 zł77%-48 516 zł0.483
●OgraniczenieProgramPodwyżka102 835 zł96-9.7%5289 zł93%-24 543 zł0.484
Bez zmianBez zmianPodwyżka94 317 zł100-10.0%18 827 zł87%-30 344 zł0.488
RozwójWstrzymaniePodwyżka86 152 zł104-9.6%30 293 zł84%-37 269 zł0.488
OgraniczenieProgramBez zmian85 676 zł96-7.9%36 467 zł85%-32 376 zł0.488
Bez zmianProgramObniżka68 137 zł109-4.4%64 890 zł79%-43 536 zł0.490
●Szeroki programProgramObniżka58 775 zł133-0.5%74 824 zł76%-53 764 zł0.517
Szeroki programWstrzymanieBez zmian65 053 zł116-5.8%65 126 zł77%-49 880 zł0.517
Bez zmianBez zmianBez zmian77 695 zł100-8.2%49 195 zł83%-37 893 zł0.520
OgraniczenieProgramObniżka72 998 zł96-6.5%59 689 zł82%-38 152 zł0.539
RozwójWstrzymanieBez zmian69 859 zł104-7.7%60 032 zł79%-44 634 zł0.549
RozwójBez zmianObniżka60 889 zł112-4.9%76 529 zł77%-48 412 zł0.553
Szeroki programBez zmianObniżka56 104 zł124-2.9%81 600 zł76%-53 630 zł0.559
Bez zmianWstrzymaniePodwyżka90 714 zł92-11.4%25 337 zł86%-32 273 zł0.580
Bez zmianBez zmianObniżka65 414 zł100-6.8%71 724 zł79%-43 460 zł0.583
Głębokie cięcieProgramBez zmian90 429 zł83-10.0%31 621 zł88%-27 120 zł0.597
OgraniczenieBez zmianPodwyżka99 179 zł87-12.0%13 555 zł92%-24 954 zł0.605
OgraniczenieBez zmianBez zmian82 539 zł87-10.2%44 012 zł85%-32 526 zł0.608
Bez zmianWstrzymanieBez zmian74 406 zł92-9.6%55 202 zł82%-39 656 zł0.610
Szeroki programWstrzymanieObniżka53 027 zł116-4.4%87 225 zł74%-55 298 zł0.615
●Głębokie cięcieProgramPodwyżka107 604 zł83-11.8%0 zł95%-19 266 zł0.616
Głębokie cięcieProgramObniżka77 737 zł83-8.6%55 029 zł85%-32 912 zł0.621
RozwójWstrzymanieObniżka57 822 zł104-6.3%82 143 zł76%-50 066 zł0.625
OgraniczenieBez zmianObniżka70 245 zł87-8.8%66 607 zł82%-38 110 zł0.647
Bez zmianWstrzymanieObniżka62 358 zł92-8.2%77 326 zł78%-45 102 zł0.666
OgraniczenieWstrzymaniePodwyżka95 590 zł79-13.3%20 093 zł89%-26 865 zł0.694
OgraniczenieWstrzymanieBez zmian79 264 zł79-11.5%50 004 zł84%-34 272 zł0.701
Głębokie cięcieBez zmianBez zmian87 263 zł74-12.3%39 396 zł88%-27 302 zł0.717
Głębokie cięcieBez zmianPodwyżka103 920 zł74-14.0%8688 zł95%-19 709 zł0.733
OgraniczenieWstrzymanieObniżka67 202 zł79-10.2%72 143 zł81%-39 735 zł0.736
Głębokie cięcieBez zmianObniżka74 956 zł74-10.9%62 126 zł84%-32 903 zł0.737
Głębokie cięcieWstrzymanieBez zmian84 001 zł66-13.6%45 274 zł87%-29 032 zł0.810
Głębokie cięcieWstrzymaniePodwyżka100 345 zł66-15.3%15 111 zł94%-21 604 zł0.820
Głębokie cięcieWstrzymanieObniżka71 926 zł66-12.3%67 600 zł83%-34 511 zł0.828

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanagłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńrozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 382 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeń) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 6.42 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 51% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.