HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · gmina

Krzeszyce

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy4576 mieszkańcówdochody własne 7803 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-1.83% do 0.94%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów0.83% do 17.96%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje gmina

Gmina jest jedynym szczeblem z realną własną dźwignią podatkową, więc jej przestrzeń decyzyjna jest najszersza. Jednocześnie BDL daje na tym poziomie najmniej danych, więc diagnoza opiera się na demografii i budżecie, a nie na miernikach gospodarczych.

Poziom usług dla mieszkańców

Przedszkola i szkoły podstawowe, kultura, sport, transport lokalny, pomoc społeczna. Zadania własne gminy, największa pozycja kosztów bieżących.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Głębokie cięcie-360-0.45-1.200-26
Ograniczenie-180-0.22-0.600-13
Bez zmian00000
Rozwój+200+0.20+0.500+12
Szeroki program+420+0.40+1.000+24

Inwestycje majątkowe

Wodociągi, kanalizacja, drogi gminne, budynki. Nakład skupiony w pierwszych latach, zostawia po sobie majątek do utrzymania.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Wstrzymanie-150-0.150-0.30-8
Bez zmian00000
Program+380+0.25+0.30+0.50+9

Podatki i opłaty lokalne

Podatek od nieruchomości, rolny, leśny, od środków transportowych. Jedyna dźwignia działająca wprost na dochody własne i jedyny szczebel, który ją naprawdę ma.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Obniżka0+0.150-1.200
Bez zmian00000
Podwyżka0-0.200+1.500

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (7)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
UsługiInwestycjeObciążeniaBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programProgramPodwyżka54 485 zł133-0.1%17 929 zł87%-22 405 zł0.268
●RozwójProgramPodwyżka58 705 zł121-2.1%13 364 zł92%-17 846 zł0.289
Szeroki programBez zmianPodwyżka52 461 zł124-2.6%22 124 zł87%-22 561 zł0.354
●Bez zmianProgramPodwyżka62 678 zł109-4.0%9051 zł96%-13 541 zł0.368
RozwójProgramBez zmian46 591 zł121-0.1%32 340 zł84%-24 641 zł0.383
RozwójBez zmianPodwyżka56 660 zł112-4.5%17 620 zł92%-18 025 zł0.403
●Szeroki programProgramBez zmian42 383 zł133+1.9%36 794 zł82%-29 185 zł0.407
Bez zmianProgramBez zmian50 554 zł109-2.1%28 160 zł88%-20 348 zł0.411
Szeroki programWstrzymaniePodwyżka50 039 zł116-4.0%26 083 zł86%-24 068 zł0.433
Szeroki programBez zmianBez zmian40 728 zł124-0.6%40 655 zł82%-29 118 zł0.459
RozwójBez zmianBez zmian44 916 zł112-2.6%36 247 zł84%-24 596 zł0.468
●OgraniczenieProgramPodwyżka66 846 zł96-6.1%4470 zł98%-8968 zł0.484
OgraniczenieProgramBez zmian54 708 zł96-4.2%23 744 zł93%-15 793 zł0.487
Bez zmianProgramObniżka41 600 zł109-0.6%42 509 zł84%-25 369 zł0.487
RozwójProgramObniżka37 645 zł121+1.4%46 681 zł80%-29 652 zł0.487
Bez zmianBez zmianPodwyżka60 614 zł100-6.4%13 367 zł96%-13 742 zł0.489
RozwójWstrzymaniePodwyżka54 246 zł104-5.9%21 568 zł90%-19 522 zł0.492
Bez zmianBez zmianBez zmian48 859 zł100-4.5%32 089 zł87%-20 326 zł0.517
Szeroki programWstrzymanieBez zmian38 531 zł116-2.1%44 267 zł80%-30 485 zł0.523
●Szeroki programProgramObniżka33 445 zł133+3.5%51 103 zł76%-34 186 zł0.529
OgraniczenieProgramObniżka45 743 zł96-2.8%38 105 zł87%-20 827 zł0.532
RozwójWstrzymanieBez zmian42 727 zł104-4.0%39 849 zł84%-25 953 zł0.548
RozwójBez zmianObniżka36 244 zł112-1.1%50 162 zł80%-29 442 zł0.549
Szeroki programBez zmianObniżka32 064 zł124+0.9%54 561 zł76%-33 954 zł0.562
Bez zmianBez zmianObniżka40 179 zł100-3.0%46 012 zł84%-25 182 zł0.574
Bez zmianWstrzymaniePodwyżka58 208 zł92-7.8%17 305 zł93%-15 229 zł0.580
Głębokie cięcieProgramBez zmian58 768 zł83-6.4%19 585 zł97%-11 348 zł0.594
OgraniczenieBez zmianBez zmian52 989 zł87-6.6%27 699 zł92%-15 797 zł0.603
OgraniczenieBez zmianPodwyżka64 758 zł87-8.4%8858 zł98%-9195 zł0.604
Bez zmianWstrzymanieBez zmian46 678 zł92-5.9%35 682 zł86%-21 673 zł0.605
Głębokie cięcieProgramObniżka49 794 zł83-5.0%34 069 zł92%-16 394 zł0.613
Szeroki programWstrzymanieObniżka30 033 zł116-0.6%57 916 zł75%-35 217 zł0.615
●Głębokie cięcieProgramPodwyżka70 919 zł83-8.3%0 zł99%-4507 zł0.616
RozwójWstrzymanieObniżka34 221 zł104-2.6%53 508 zł79%-30 695 zł0.618
OgraniczenieBez zmianObniżka44 299 zł87-5.2%41 634 zł87%-20 666 zł0.635
Bez zmianWstrzymanieObniżka38 164 zł92-4.5%49 350 zł83%-26 426 zł0.654
OgraniczenieWstrzymaniePodwyżka62 363 zł79-9.8%12 783 zł98%-10 669 zł0.693
OgraniczenieWstrzymanieBez zmian50 819 zł79-8.0%31 281 zł92%-17 131 zł0.694
Głębokie cięcieBez zmianBez zmian57 028 zł74-8.7%23 711 zł97%-11 377 zł0.712
OgraniczenieWstrzymanieObniżka42 294 zł79-6.6%44 960 zł85%-21 896 zł0.723
Głębokie cięcieBez zmianObniżka48 327 zł74-7.3%37 769 zł92%-16 258 zł0.725
Głębokie cięcieBez zmianPodwyżka68 809 zł74-10.5%4701 zł99%-4759 zł0.733
Głębokie cięcieWstrzymanieBez zmian54 867 zł66-10.1%27 204 zł96%-12 699 zł0.803
Głębokie cięcieWstrzymanieObniżka46 332 zł66-8.7%41 007 zł90%-17 476 zł0.815
Głębokie cięcieWstrzymaniePodwyżka66 424 zł66-11.9%8538 zł99%-6221 zł0.819

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanagłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńrozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 329 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeń) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 6.45 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 38% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.