HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · powiat

Powiat sulęciński

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy33 191 mieszkańcówdochody własne 8252 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-1.7% do 0.16%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów2.19% do 17.52%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje powiat

Powiat nie ma własnych podatków. Trzecia dźwignia to nie stawki, tylko skuteczność w pozyskiwaniu środków zewnętrznych, i dlatego przestrzeń decyzyjna powiatu jest w praktyce węższa niż gminy przy podobnej odpowiedzialności.

Szkolnictwo ponadpodstawowe

Licea, technika i szkoły branżowe. Najcięższa pozycja budżetu powiatu i jedyna, która realnie wiąże młodych z powiatem.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Likwidacja-420-0.50-1.400-30
Ograniczenie-210-0.25-0.700-15
Bez zmian00000
Rozwój+240+0.22+0.50+0.15+14
Szeroki program+480+0.42+1.00+0.30+27

Szpital powiatowy i opieka zdrowotna

Szpital powiatowy bywa największym pojedynczym ryzykiem finansowym powiatu i jednocześnie usługą, której nie da się przenieść gdzie indziej.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Ograniczenie-300-0.30-0.800-22
Bez zmian00000
Doinwestowanie+340+0.20+0.600+18

Pozyskiwanie środków zewnętrznych

Powiat nie ma własnych podatków. Jego jedyna realna dźwignia dochodowa to zdolność sięgania po dotacje, programy rządowe i środki unijne, a ta wymaga wcześniejszego wkładu i kadr.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Rezygnacja-90-0.050-0.90-4
Bez zmian00000
Aktywne+130+0.08+0.15+1.60+5

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (13)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
OświataZdrowieŚrodkiBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programBez zmianAktywne59 611 zł132-2.8%25 314 zł94%-15 585 zł0.296
●RozwójDoinwestowanieAktywne56 630 zł137-2.8%27 881 zł92%-18 142 zł0.322
●RozwójBez zmianAktywne62 727 zł119-4.7%21 342 zł97%-11 610 zł0.326
●Szeroki programDoinwestowanieAktywne53 453 zł150-0.9%31 917 zł88%-22 188 zł0.343
●Bez zmianDoinwestowanieAktywne59 705 zł123-4.9%23 994 zł95%-14 225 zł0.346
●Szeroki programOgraniczenieAktywne66 063 zł110-5.7%18 312 zł99%-8584 zł0.349
Bez zmianBez zmianAktywne65 743 zł105-6.8%17 520 zł99%-7761 zł0.395
OgraniczenieDoinwestowanieAktywne64 822 zł108-7.3%18 381 zł98%-8623 zł0.402
●RozwójOgraniczenieAktywne69 100 zł97-7.6%14 426 zł99%-4698 zł0.425
Szeroki programBez zmianBez zmian47 007 zł127-3.6%42 339 zł86%-22 747 zł0.452
RozwójBez zmianBez zmian50 236 zł114-5.5%39 442 zł90%-18 706 zł0.468
Szeroki programOgraniczenieBez zmian53 437 zł105-6.5%35 414 zł93%-15 770 zł0.478
RozwójDoinwestowanieBez zmian44 157 zł132-3.6%45 914 zł84%-25 219 zł0.478
●OgraniczenieBez zmianAktywne70 775 zł90-9.2%12 005 zł100%-2256 zł0.486
●LikwidacjaDoinwestowanieAktywne69 842 zł93-9.6%12 881 zł99%-3133 zł0.491
Bez zmianDoinwestowanieBez zmian47 345 zł118-5.7%43 066 zł87%-21 236 zł0.492
Szeroki programDoinwestowanieBez zmian40 865 zł145-1.6%48 880 zł82%-29 331 zł0.497
Bez zmianBez zmianBez zmian53 366 zł100-7.6%36 660 zł93%-14 790 zł0.515
●Bez zmianOgraniczenieAktywne72 042 zł83-9.6%10 681 zł100%-933 zł0.521
OgraniczenieDoinwestowanieBez zmian52 443 zł103-8.0%37 534 zł93%-15 656 zł0.525
RozwójOgraniczenieBez zmian56 589 zł92-8.3%32 621 zł96%-11 817 zł0.532
Szeroki programBez zmianRezygnacja40 178 zł123-4.1%52 937 zł83%-26 812 zł0.540
RozwójBez zmianRezygnacja43 477 zł110-6.0%49 977 zł86%-22 725 zł0.552
Szeroki programOgraniczenieRezygnacja46 613 zł101-6.9%46 065 zł88%-19 829 zł0.558
RozwójDoinwestowanieRezygnacja37 393 zł128-4.1%56 415 zł81%-29 243 zł0.565
Bez zmianDoinwestowanieRezygnacja40 650 zł114-6.2%53 498 zł84%-25 215 zł0.576
OgraniczenieBez zmianBez zmian58 380 zł85-9.9%31 307 zł98%-9306 zł0.581
Szeroki programDoinwestowanieRezygnacja34 032 zł141-2.1%59 483 zł78%-33 401 zł0.582
LikwidacjaDoinwestowanieBez zmian57 445 zł88-10.3%32 202 zł98%-10 186 zł0.589
Bez zmianBez zmianRezygnacja46 676 zł96-8.0%47 173 zł89%-18 763 zł0.592
●LikwidacjaBez zmianAktywne75 713 zł75-11.4%6599 zł100%3140 zł0.594
OgraniczenieDoinwestowanieRezygnacja45 753 zł99-8.5%48 054 zł88%-19 628 zł0.602
RozwójOgraniczenieRezygnacja49 835 zł88-8.8%43 238 zł92%-15 830 zł0.604
Bez zmianOgraniczenieBez zmian59 645 zł78-10.3%30 002 zł99%-7986 zł0.609
●OgraniczenieOgraniczenieAktywne76 968 zł68-11.9%5288 zł100%4450 zł0.632
OgraniczenieBez zmianRezygnacja51 694 zł81-10.3%41 823 zł94%-13 274 zł0.648
LikwidacjaDoinwestowanieRezygnacja50 760 zł84-10.8%42 717 zł93%-14 153 zł0.656
LikwidacjaBez zmianBez zmian63 301 zł70-12.1%26 066 zł99%-3930 zł0.668
Bez zmianOgraniczenieRezygnacja52 960 zł74-10.8%40 517 zł96%-11 953 zł0.673
OgraniczenieOgraniczenieBez zmian64 554 zł63-12.6%24 773 zł100%-2623 zł0.700
LikwidacjaBez zmianRezygnacja56 619 zł66-12.6%36 576 zł99%-7892 zł0.724
●LikwidacjaOgraniczenieAktywne81 803 zł53-14.1%0 zł100%9728 zł0.750
OgraniczenieOgraniczenieRezygnacja57 873 zł59-13.0%35 283 zł99%-6585 zł0.754
LikwidacjaOgraniczenieBez zmian69 372 zł48-14.8%19 778 zł100%2636 zł0.803
LikwidacjaOgraniczenieRezygnacja62 695 zł44-15.2%30 271 zł100%-1321 zł0.849

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanalikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanierozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 292 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanie) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 7.22 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 19% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.