HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · gmina

Drezdenko

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy16 157 mieszkańcówdochody własne 7330 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-1.61% do -0.09%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów-0.1% do 15.71%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje gmina

Gmina jest jedynym szczeblem z realną własną dźwignią podatkową, więc jej przestrzeń decyzyjna jest najszersza. Jednocześnie BDL daje na tym poziomie najmniej danych, więc diagnoza opiera się na demografii i budżecie, a nie na miernikach gospodarczych.

Poziom usług dla mieszkańców

Przedszkola i szkoły podstawowe, kultura, sport, transport lokalny, pomoc społeczna. Zadania własne gminy, największa pozycja kosztów bieżących.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Głębokie cięcie-360-0.45-1.200-26
Ograniczenie-180-0.22-0.600-13
Bez zmian00000
Rozwój+200+0.20+0.500+12
Szeroki program+420+0.40+1.000+24

Inwestycje majątkowe

Wodociągi, kanalizacja, drogi gminne, budynki. Nakład skupiony w pierwszych latach, zostawia po sobie majątek do utrzymania.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Wstrzymanie-150-0.150-0.30-8
Bez zmian00000
Program+380+0.25+0.30+0.50+9

Podatki i opłaty lokalne

Podatek od nieruchomości, rolny, leśny, od środków transportowych. Jedyna dźwignia działająca wprost na dochody własne i jedyny szczebel, który ją naprawdę ma.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Obniżka0+0.150-1.200
Bez zmian00000
Podwyżka0-0.200+1.500

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (7)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
UsługiInwestycjeObciążeniaBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programProgramPodwyżka36 303 zł133-4.1%17 298 zł81%-25 884 zł0.287
●RozwójProgramPodwyżka40 420 zł121-6.0%12 880 zł85%-21 472 zł0.299
Szeroki programBez zmianPodwyżka34 885 zł124-6.5%20 377 zł81%-25 800 zł0.366
●Bez zmianProgramPodwyżka44 293 zł109-7.9%8711 zł89%-17 310 zł0.371
RozwójProgramBez zmian30 197 zł121-4.1%28 478 zł79%-27 455 zł0.390
RozwójBez zmianPodwyżka38 982 zł112-8.3%16 015 zł85%-21 410 zł0.409
Bez zmianProgramBez zmian34 060 zł109-6.0%24 404 zł83%-23 305 zł0.413
●Szeroki programProgramBez zmian26 091 zł133-2.1%32 801 zł75%-31 854 zł0.421
Szeroki programWstrzymaniePodwyżka32 862 zł116-7.9%23 602 zł80%-27 097 zł0.443
Szeroki programBez zmianBez zmian24 988 zł124-4.5%35 630 zł75%-31 572 zł0.467
RozwójBez zmianBez zmian29 075 zł112-6.5%31 328 zł79%-27 195 zł0.469
Bez zmianProgramObniżka26 505 zł109-4.5%36 151 zł77%-27 727 zł0.484
●OgraniczenieProgramPodwyżka48 341 zł96-9.9%4303 zł93%-12 909 zł0.485
OgraniczenieProgramBez zmian38 095 zł96-8.0%20 113 zł86%-18 921 zł0.486
RozwójProgramObniżka22 650 zł121-2.6%40 217 zł74%-31 868 zł0.489
Bez zmianBez zmianPodwyżka42 837 zł100-10.1%11 901 zł88%-17 268 zł0.491
RozwójWstrzymaniePodwyżka36 967 zł104-9.7%19 230 zł84%-22 696 zł0.496
Bez zmianBez zmianBez zmian32 919 zł100-8.3%27 274 zł83%-23 066 zł0.515
OgraniczenieProgramObniżka30 530 zł96-6.6%31 871 zł81%-23 355 zł0.525
Szeroki programWstrzymanieBez zmian23 158 zł116-6.0%38 578 zł74%-32 744 zł0.529
●Szeroki programProgramObniżka18 552 zł133-0.6%44 531 zł68%-36 258 zł0.537
RozwójBez zmianObniżka21 761 zł112-5.0%42 714 zł74%-31 461 zł0.546
RozwójWstrzymanieBez zmian27 252 zł104-7.9%34 268 zł77%-28 356 zł0.548
Szeroki programBez zmianObniżka17 682 zł124-3.1%47 006 zł68%-35 830 zł0.564
Bez zmianBez zmianObniżka25 597 zł100-6.9%38 668 zł77%-27 341 zł0.567
Bez zmianWstrzymaniePodwyżka40 830 zł92-11.5%15 107 zł87%-18 545 zł0.581
Głębokie cięcieProgramBez zmian42 042 zł83-10.1%16 074 zł91%-14 640 zł0.591
OgraniczenieBez zmianBez zmian36 932 zł87-10.3%23 008 zł86%-18 706 zł0.600
Bez zmianWstrzymanieBez zmian31 104 zł92-9.7%30 205 zł81%-24 218 zł0.602
OgraniczenieBez zmianPodwyżka46 863 zł87-12.1%7577 zł93%-12 892 zł0.604
Głębokie cięcieProgramObniżka34 467 zł83-8.8%27 956 zł85%-19 085 zł0.606
RozwójWstrzymanieObniżka20 081 zł104-6.5%45 440 zł72%-32 531 zł0.613
Szeroki programWstrzymanieObniżka15 994 zł116-4.5%49 741 zł65%-36 908 zł0.615
●Głębokie cięcieProgramPodwyżka52 300 zł83-11.9%35 zł97%-8614 zł0.616
OgraniczenieBez zmianObniżka29 601 zł87-9.0%34 412 zł81%-22 994 zł0.627
Bez zmianWstrzymanieObniżka23 925 zł92-8.3%41 386 zł75%-28 402 zł0.646
OgraniczenieWstrzymanieBez zmian35 128 zł79-11.7%25 927 zł85%-19 846 zł0.690
OgraniczenieWstrzymaniePodwyżka44 867 zł79-13.5%10 784 zł92%-14 157 zł0.693
Głębokie cięcieBez zmianBez zmian40 858 zł74-12.4%19 128 zł91%-14 449 zł0.708
OgraniczenieWstrzymanieObniżka27 938 zł79-10.3%37 119 zł80%-24 042 zł0.714
Głębokie cięcieBez zmianObniżka33 517 zł74-11.1%30 656 zł85%-18 748 zł0.716
Głębokie cięcieBez zmianPodwyżka50 801 zł74-14.2%3530 zł97%-8620 zł0.732
Głębokie cięcieWstrzymanieBez zmian39 063 zł66-13.7%21 949 zł89%-15 578 zł0.798
Głębokie cięcieWstrzymanieObniżka31 864 zł66-12.4%33 265 zł84%-19 785 zł0.806
Głębokie cięcieWstrzymaniePodwyżka48 814 zł66-15.5%6638 zł96%-9873 zł0.818

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanagłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńrozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 320 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeń) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 5.09 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 56% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.