HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · gmina

Górzyca

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy4094 mieszkańcówdochody własne 10 642 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-2.34% do 1.46%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów-2.58% do 24.07%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje gmina

Gmina jest jedynym szczeblem z realną własną dźwignią podatkową, więc jej przestrzeń decyzyjna jest najszersza. Jednocześnie BDL daje na tym poziomie najmniej danych, więc diagnoza opiera się na demografii i budżecie, a nie na miernikach gospodarczych.

Poziom usług dla mieszkańców

Przedszkola i szkoły podstawowe, kultura, sport, transport lokalny, pomoc społeczna. Zadania własne gminy, największa pozycja kosztów bieżących.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Głębokie cięcie-360-0.45-1.200-26
Ograniczenie-180-0.22-0.600-13
Bez zmian00000
Rozwój+200+0.20+0.500+12
Szeroki program+420+0.40+1.000+24

Inwestycje majątkowe

Wodociągi, kanalizacja, drogi gminne, budynki. Nakład skupiony w pierwszych latach, zostawia po sobie majątek do utrzymania.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Wstrzymanie-150-0.150-0.30-8
Bez zmian00000
Program+380+0.25+0.30+0.50+9

Podatki i opłaty lokalne

Podatek od nieruchomości, rolny, leśny, od środków transportowych. Jedyna dźwignia działająca wprost na dochody własne i jedyny szczebel, który ją naprawdę ma.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Obniżka0+0.150-1.200
Bez zmian00000
Podwyżka0-0.200+1.500

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (7)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
UsługiInwestycjeObciążeniaBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programProgramPodwyżka106 926 zł133+0.1%21 783 zł82%-50 727 zł0.233
●RozwójProgramPodwyżka111 882 zł121-1.9%16 319 zł83%-45 276 zł0.272
Szeroki programBez zmianPodwyżka102 739 zł124-2.4%31 814 zł81%-50 896 zł0.333
●Bez zmianProgramPodwyżka116 576 zł109-3.9%11 127 zł85%-40 097 zł0.362
RozwójProgramBez zmian92 815 zł121+0.1%53 505 zł79%-52 766 zł0.369
●Szeroki programProgramBez zmian87 873 zł133+2.1%58 743 zł78%-58 199 zł0.380
RozwójBez zmianPodwyżka107 667 zł112-4.4%26 437 zł83%-45 476 zł0.395
Bez zmianProgramBez zmian97 494 zł109-1.9%48 537 zł81%-47 606 zł0.407
Szeroki programWstrzymaniePodwyżka98 703 zł116-3.9%39 671 zł80%-52 846 zł0.417
Szeroki programBez zmianBez zmian84 259 zł124-0.4%68 208 zł77%-58 114 zł0.445
RozwójBez zmianBez zmian89 173 zł112-2.4%63 001 zł79%-52 712 zł0.465
RozwójProgramObniżka78 722 zł121+1.6%81 580 zł77%-58 290 zł0.482
●OgraniczenieProgramPodwyżka121 608 zł96-6.0%5486 zł87%-34 471 zł0.483
RozwójWstrzymaniePodwyżka103 643 zł104-5.8%34 280 zł82%-47 411 zł0.486
Bez zmianBez zmianPodwyżka112 334 zł100-6.3%21 331 zł85%-40 327 zł0.487
OgraniczenieProgramBez zmian102 507 zł96-4.1%43 176 zł83%-42 005 zł0.489
Bez zmianProgramObniżka83 390 zł109-0.4%76 623 zł78%-53 144 zł0.492
●Szeroki programProgramObniżka73 791 zł133+3.6%86 806 zł75%-63 709 zł0.513
Szeroki programWstrzymanieBez zmian80 570 zł116-1.9%75 471 zł77%-59 901 zł0.514
Bez zmianBez zmianBez zmian93 825 zł100-4.4%58 063 zł81%-47 583 zł0.521
OgraniczenieProgramObniżka88 389 zł96-2.6%71 278 zł80%-47 561 zł0.542
RozwójWstrzymanieBez zmian85 495 zł104-3.9%70 252 zł78%-54 486 zł0.548
RozwójBez zmianObniżka75 504 zł112-0.9%90 266 zł77%-58 050 zł0.555
Szeroki programBez zmianObniżka70 602 zł124+1.1%95 461 zł74%-63 437 zł0.558
Bez zmianWstrzymaniePodwyżka108 321 zł92-7.7%29 159 zł84%-42 248 zł0.579
Bez zmianBez zmianObniżka80 146 zł100-2.9%85 340 zł78%-52 934 zł0.587
Głębokie cięcieProgramBez zmian107 393 zł83-6.3%38 210 zł85%-36 556 zł0.598
OgraniczenieBez zmianPodwyżka117 334 zł87-8.3%15 889 zł87%-34 737 zł0.605
OgraniczenieBez zmianBez zmian98 806 zł87-6.4%52 737 zł83%-42 017 zł0.610
Bez zmianWstrzymanieBez zmian90 158 zł92-5.8%65 301 zł80%-49 342 zł0.612
Szeroki programWstrzymanieObniżka67 170 zł116-0.4%102 239 zł73%-65 105 zł0.615
●Głębokie cięcieProgramPodwyżka126 512 zł83-8.1%0 zł91%-29 000 zł0.616
Głębokie cięcieProgramObniżka93 262 zł83-4.8%66 514 zł83%-42 129 zł0.625
RozwójWstrzymanieObniżka72 084 zł104-2.4%97 032 zł76%-59 704 zł0.628
OgraniczenieBez zmianObniżka85 113 zł87-5.0%80 130 zł80%-47 386 zł0.652
Bez zmianWstrzymanieObniżka76 736 zł92-4.4%92 094 zł77%-54 574 zł0.670
OgraniczenieWstrzymaniePodwyżka113 336 zł79-9.7%23 783 zł86%-36 639 zł0.695
OgraniczenieWstrzymanieBez zmian95 154 zł79-7.9%59 960 zł82%-43 758 zł0.703
Głębokie cięcieBez zmianBez zmian103 662 zł74-8.6%48 024 zł85%-36 602 zł0.720
Głębokie cięcieBez zmianPodwyżka122 208 zł74-10.4%10 905 zł90%-29 299 zł0.733
OgraniczenieWstrzymanieObniżka81 717 zł79-6.4%86 783 zł79%-49 008 zł0.741
Głębokie cięcieBez zmianObniżka89 955 zł74-7.2%75 516 zł82%-41 988 zł0.741
Głębokie cięcieWstrzymanieBez zmian100 023 zł66-10.0%55 147 zł84%-38 326 zł0.812
Głębokie cięcieWstrzymaniePodwyżka118 223 zł66-11.8%18 678 zł88%-31 185 zł0.820
Głębokie cięcieWstrzymanieObniżka86 572 zł66-8.6%82 157 zł81%-43 593 zł0.833

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanagłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńrozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 392 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeń) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 6.16 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 55% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.