HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · powiat

Powiat międzyrzecki

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy54 439 mieszkańcówdochody własne 8169 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-1.71% do 0.12%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów5.65% do 13.1%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje powiat

Powiat nie ma własnych podatków. Trzecia dźwignia to nie stawki, tylko skuteczność w pozyskiwaniu środków zewnętrznych, i dlatego przestrzeń decyzyjna powiatu jest w praktyce węższa niż gminy przy podobnej odpowiedzialności.

Szkolnictwo ponadpodstawowe

Licea, technika i szkoły branżowe. Najcięższa pozycja budżetu powiatu i jedyna, która realnie wiąże młodych z powiatem.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Likwidacja-420-0.50-1.400-30
Ograniczenie-210-0.25-0.700-15
Bez zmian00000
Rozwój+240+0.22+0.50+0.15+14
Szeroki program+480+0.42+1.00+0.30+27

Szpital powiatowy i opieka zdrowotna

Szpital powiatowy bywa największym pojedynczym ryzykiem finansowym powiatu i jednocześnie usługą, której nie da się przenieść gdzie indziej.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Ograniczenie-300-0.30-0.800-22
Bez zmian00000
Doinwestowanie+340+0.20+0.600+18

Pozyskiwanie środków zewnętrznych

Powiat nie ma własnych podatków. Jego jedyna realna dźwignia dochodowa to zdolność sięgania po dotacje, programy rządowe i środki unijne, a ta wymaga wcześniejszego wkładu i kadr.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Rezygnacja-90-0.050-0.90-4
Bez zmian00000
Aktywne+130+0.08+0.15+1.60+5

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (13)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
OświataZdrowieŚrodkiBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programBez zmianAktywne50 266 zł132-3.1%24 820 zł100%5296 zł0.304
●RozwójDoinwestowanieAktywne47 379 zł137-3.1%27 564 zł100%2568 zł0.330
●RozwójBez zmianAktywne53 450 zł119-5.0%21 055 zł100%9070 zł0.331
●Bez zmianDoinwestowanieAktywne50 522 zł123-5.2%23 865 zł100%6286 zł0.351
●Szeroki programOgraniczenieAktywne56 686 zł110-5.9%17 853 zł100%12 259 zł0.353
●Szeroki programDoinwestowanieAktywne44 134 zł150-1.1%31 400 zł100%-1277 zł0.353
Bez zmianBez zmianAktywne56 536 zł105-7.1%17 421 zł100%12 722 zł0.397
OgraniczenieDoinwestowanieAktywne55 611 zł108-7.5%18 286 zł100%11 855 zł0.405
Szeroki programBez zmianBez zmian38 567 zł127-3.8%38 199 zł100%-3683 zł0.454
RozwójBez zmianBez zmian41 858 zł114-5.7%34 883 zł100%174 zł0.468
Szeroki programOgraniczenieBez zmian44 965 zł105-6.7%31 312 zł100%3256 zł0.478
RozwójDoinwestowanieBez zmian35 803 zł132-3.8%41 325 zł99%-6309 zł0.480
Bez zmianDoinwestowanieBez zmian39 052 zł118-5.9%38 060 zł100%-2509 zł0.492
Szeroki programDoinwestowanieBez zmian32 451 zł145-1.9%44 710 zł95%-10 236 zł0.500
Bez zmianBez zmianBez zmian45 049 zł100-7.8%31 683 zł100%3908 zł0.514
OgraniczenieDoinwestowanieBez zmian44 123 zł103-8.3%32 558 zł100%3038 zł0.524
Szeroki programBez zmianRezygnacja32 217 zł123-4.3%46 191 zł97%-8692 zł0.538
RozwójBez zmianRezygnacja35 574 zł110-6.2%42 794 zł99%-4780 zł0.549
Szeroki programOgraniczenieRezygnacja38 620 zł101-7.2%39 298 zł100%-1747 zł0.556
RozwójDoinwestowanieRezygnacja29 515 zł128-4.3%49 241 zł94%-11 268 zł0.563
Bez zmianDoinwestowanieRezygnacja32 829 zł114-6.4%45 897 zł99%-7415 zł0.573
Szeroki programDoinwestowanieRezygnacja26 097 zł141-2.4%52 706 zł90%-15 250 zł0.582

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanalikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanierozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 293 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.