HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · gmina

Kłodawa

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy9451 mieszkańcówdochody własne 8151 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności0.79% do 2.13%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów-8.55% do 28.54%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje gmina

Gmina jest jedynym szczeblem z realną własną dźwignią podatkową, więc jej przestrzeń decyzyjna jest najszersza. Jednocześnie BDL daje na tym poziomie najmniej danych, więc diagnoza opiera się na demografii i budżecie, a nie na miernikach gospodarczych.

Poziom usług dla mieszkańców

Przedszkola i szkoły podstawowe, kultura, sport, transport lokalny, pomoc społeczna. Zadania własne gminy, największa pozycja kosztów bieżących.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Głębokie cięcie-360-0.45-1.200-26
Ograniczenie-180-0.22-0.600-13
Bez zmian00000
Rozwój+200+0.20+0.500+12
Szeroki program+420+0.40+1.000+24

Inwestycje majątkowe

Wodociągi, kanalizacja, drogi gminne, budynki. Nakład skupiony w pierwszych latach, zostawia po sobie majątek do utrzymania.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Wstrzymanie-150-0.150-0.30-8
Bez zmian00000
Program+380+0.25+0.30+0.50+9

Podatki i opłaty lokalne

Podatek od nieruchomości, rolny, leśny, od środków transportowych. Jedyna dźwignia działająca wprost na dochody własne i jedyny szczebel, który ją naprawdę ma.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Obniżka0+0.150-1.200
Bez zmian00000
Podwyżka0-0.200+1.500

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (7)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
UsługiInwestycjeObciążeniaBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programProgramPodwyżka95 264 zł133+20.7%18 420 zł74%-51 515 zł0.238
●RozwójProgramPodwyżka99 469 zł121+18.3%13 914 zł77%-47 009 zł0.274
Szeroki programBez zmianPodwyżka92 176 zł124+17.7%27 963 zł74%-50 642 zł0.335
●Bez zmianProgramPodwyżka103 428 zł109+16.0%9661 zł79%-42 756 zł0.362
RozwójProgramBez zmian84 081 zł121+20.7%50 494 zł72%-51 044 zł0.372
●Szeroki programProgramBez zmian79 885 zł133+23.1%54 918 zł70%-55 539 zł0.386
RozwójBez zmianPodwyżka96 360 zł112+15.4%23 552 zł77%-46 160 zł0.395
Bez zmianProgramBez zmian88 030 zł109+18.3%46 322 zł75%-46 803 zł0.408
Szeroki programWstrzymaniePodwyżka89 160 zł116+16.0%35 511 zł73%-51 485 zł0.417
Szeroki programBez zmianBez zmian77 252 zł124+20.1%64 488 zł70%-54 528 zł0.448
RozwójBez zmianBez zmian81 426 zł112+17.7%60 089 zł72%-50 058 zł0.465
●OgraniczenieProgramPodwyżka107 571 zł96+13.5%5163 zł79%-38 258 zł0.483
RozwójWstrzymaniePodwyżka93 351 zł104+13.7%31 092 zł76%-46 995 zł0.485
RozwójProgramObniżka72 700 zł121+22.5%78 374 zł69%-54 022 zł0.486
Bez zmianBez zmianPodwyżka100 298 zł100+13.2%19 392 zł79%-41 931 zł0.486
OgraniczenieProgramBez zmian92 161 zł96+15.8%41 924 zł78%-42 319 zł0.489
Bez zmianProgramObniżka76 642 zł109+20.1%74 210 zł72%-49 789 zł0.493
Szeroki programWstrzymanieBez zmian74 510 zł116+18.3%71 411 zł69%-55 283 zł0.514
●Szeroki programProgramObniżka68 511 zł133+24.9%82 790 zł67%-58 508 zł0.519
Bez zmianBez zmianBez zmian85 355 zł100+15.4%55 940 zł75%-45 840 zł0.520
OgraniczenieProgramObniżka80 763 zł96+17.5%69 840 zł74%-45 316 zł0.542
RozwójWstrzymanieBez zmian78 691 zł104+16.0%67 003 zł72%-50 804 zł0.546
RozwójBez zmianObniżka70 383 zł112+19.5%87 184 zł69%-52 934 zł0.555
Szeroki programBez zmianObniżka66 216 zł124+21.9%91 575 zł67%-57 396 zł0.560
Bez zmianWstrzymaniePodwyżka97 297 zł92+11.5%26 925 zł78%-42 756 zł0.578
Bez zmianBez zmianObniżka74 304 zł100+17.2%83 043 zł71%-48 725 zł0.585
Głębokie cięcieProgramBez zmian96 201 zł83+13.2%37 893 zł79%-37 941 zł0.598
OgraniczenieBez zmianPodwyżka104 416 zł87+10.7%15 008 zł79%-37 460 zł0.604
OgraniczenieBez zmianBez zmian89 460 zł87+13.0%51 584 zł78%-41 384 zł0.609
Bez zmianWstrzymanieBez zmian82 627 zł92+13.7%62 846 zł74%-46 577 zł0.609
Szeroki programWstrzymanieObniżka63 676 zł116+20.1%98 031 zł66%-58 085 zł0.615
●Głębokie cięcieProgramPodwyżka111 622 zł83+11.0%838 zł82%-33 865 zł0.616
Głębokie cięcieProgramObniżka84 794 zł83+14.9%65 999 zł77%-40 948 zł0.625
RozwójWstrzymanieObniżka67 850 zł104+17.7%93 631 zł68%-53 615 zł0.626
OgraniczenieBez zmianObniżka78 400 zł87+14.6%78 893 zł74%-44 280 zł0.650
Bez zmianWstrzymanieObniżka71 779 zł92+15.4%89 482 zł70%-49 397 zł0.667
OgraniczenieWstrzymaniePodwyżka101 424 zł79+9.1%22 530 zł79%-38 275 zł0.693
OgraniczenieWstrzymanieBez zmian86 742 zł79+11.3%58 465 zł77%-42 110 zł0.701
Głębokie cięcieBez zmianBez zmian93 476 zł74+10.4%47 757 zł79%-37 033 zł0.718
Głębokie cięcieBez zmianPodwyżka108 443 zł74+8.3%10 920 zł82%-33 095 zł0.733
OgraniczenieWstrzymanieObniżka75 884 zł79+13.0%85 263 zł73%-44 941 zł0.738
Głębokie cięcieBez zmianObniżka82 408 zł74+12.1%75 074 zł77%-39 938 zł0.739
Głębokie cięcieWstrzymanieBez zmian90 767 zł66+8.8%54 586 zł79%-37 748 zł0.810
Głębokie cięcieWstrzymaniePodwyżka105 460 zł66+6.7%18 376 zł81%-33 899 zł0.820
Głębokie cięcieWstrzymanieObniżka79 900 zł66+10.4%81 436 zł76%-40 589 zł0.830

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanagłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progugłębokie cięcie usług, podwyżka obciążeńmieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńrozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 327 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeń) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 3.62 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 78% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.