HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · powiat

Powiat m. Tychy

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy121 063 mieszkańcówdochody własne 9985 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-1.45% do 0.15%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów-5.35% do 22.66%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje powiat

Powiat nie ma własnych podatków. Trzecia dźwignia to nie stawki, tylko skuteczność w pozyskiwaniu środków zewnętrznych, i dlatego przestrzeń decyzyjna powiatu jest w praktyce węższa niż gminy przy podobnej odpowiedzialności.

Szkolnictwo ponadpodstawowe

Licea, technika i szkoły branżowe. Najcięższa pozycja budżetu powiatu i jedyna, która realnie wiąże młodych z powiatem.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Likwidacja-420-0.50-1.400-30
Ograniczenie-210-0.25-0.700-15
Bez zmian00000
Rozwój+240+0.22+0.50+0.15+14
Szeroki program+480+0.42+1.00+0.30+27

Szpital powiatowy i opieka zdrowotna

Szpital powiatowy bywa największym pojedynczym ryzykiem finansowym powiatu i jednocześnie usługą, której nie da się przenieść gdzie indziej.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Ograniczenie-300-0.30-0.800-22
Bez zmian00000
Doinwestowanie+340+0.20+0.600+18

Pozyskiwanie środków zewnętrznych

Powiat nie ma własnych podatków. Jego jedyna realna dźwignia dochodowa to zdolność sięgania po dotacje, programy rządowe i środki unijne, a ta wymaga wcześniejszego wkładu i kadr.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Rezygnacja-90-0.050-0.90-4
Bez zmian00000
Aktywne+130+0.08+0.15+1.60+5

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (12)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
OświataZdrowieŚrodkiBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programBez zmianAktywne75 615 zł132-1.6%28 739 zł75%-58 447 zł0.284
●RozwójDoinwestowanieAktywne72 211 zł137-1.6%31 242 zł72%-60 949 zł0.309
●RozwójBez zmianAktywne78 861 zł119-3.6%24 076 zł76%-53 784 zł0.319
●Szeroki programDoinwestowanieAktywne68 890 zł150+0.4%35 989 zł70%-65 697 zł0.325
Bez zmianDoinwestowanieAktywne75 409 zł123-3.8%26 697 zł75%-56 358 zł0.338
●Szeroki programOgraniczenieAktywne82 776 zł110-4.6%20 927 zł78%-50 636 zł0.343
Bez zmianBez zmianAktywne81 988 zł105-5.7%19 603 zł78%-49 275 zł0.391
OgraniczenieDoinwestowanieAktywne81 146 zł108-6.2%20 375 zł78%-50 049 zł0.398
●RozwójOgraniczenieAktywne85 928 zł97-6.5%16 372 zł79%-46 081 zł0.422
Szeroki programBez zmianBez zmian59 978 zł127-2.4%56 027 zł69%-63 556 zł0.450
RozwójBez zmianBez zmian63 363 zł114-4.4%53 950 zł72%-58 847 zł0.469
RozwójDoinwestowanieBez zmian56 732 zł132-2.4%60 950 zł67%-65 988 zł0.475
Szeroki programOgraniczenieBez zmian67 113 zł105-5.3%48 419 zł73%-55 774 zł0.478
●OgraniczenieBez zmianAktywne87 623 zł90-8.0%13 399 zł80%-43 083 zł0.485
●LikwidacjaDoinwestowanieAktywne86 766 zł93-8.5%14 188 zł79%-43 873 zł0.489
Szeroki programDoinwestowanieBez zmian53 273 zł145-0.4%63 110 zł65%-70 782 zł0.490
Bez zmianDoinwestowanieBez zmian60 068 zł118-4.6%58 918 zł70%-61 352 zł0.492
Bez zmianBez zmianBez zmian66 627 zł100-6.5%51 996 zł74%-54 291 zł0.518
●Bez zmianOgraniczenieAktywne88 966 zł83-8.5%11 988 zł81%-41 673 zł0.520
OgraniczenieDoinwestowanieBez zmian65 782 zł103-6.9%52 790 zł73%-55 068 zł0.526
RozwójOgraniczenieBez zmian70 405 zł92-7.2%46 446 zł76%-51 172 zł0.534
Szeroki programBez zmianRezygnacja51 466 zł123-2.9%73 955 zł66%-66 659 zł0.544
RozwójBez zmianRezygnacja54 935 zł110-4.8%71 714 zł68%-61 912 zł0.558
Szeroki programOgraniczenieRezygnacja58 607 zł101-5.8%66 341 zł70%-58 870 zł0.564
RozwójDoinwestowanieRezygnacja48 300 zł128-2.9%78 720 zł64%-69 059 zł0.568
Szeroki programDoinwestowanieRezygnacja44 757 zł141-0.9%81 043 zł63%-73 891 zł0.582
Bez zmianDoinwestowanieRezygnacja51 719 zł114-5.0%76 526 zł67%-64 385 zł0.582
OgraniczenieBez zmianBez zmian72 240 zł85-8.8%45 981 zł77%-48 124 zł0.584
LikwidacjaDoinwestowanieBez zmian71 380 zł88-9.2%46 791 zł76%-48 918 zł0.591
●LikwidacjaBez zmianAktywne93 144 zł75-10.3%7325 zł83%-37 021 zł0.594
Bez zmianBez zmianRezygnacja58 283 zł96-6.9%69 599 zł71%-57 319 zł0.600
OgraniczenieDoinwestowanieRezygnacja57 439 zł99-7.4%70 392 zł70%-58 095 zł0.608
RozwójOgraniczenieRezygnacja61 983 zł88-7.7%64 204 zł73%-54 230 zł0.611
Bez zmianOgraniczenieBez zmian73 580 zł78-9.2%44 591 zł77%-46 718 zł0.613
●OgraniczenieOgraniczenieAktywne94 472 zł68-10.8%5931 zł83%-35 628 zł0.632
OgraniczenieBez zmianRezygnacja63 901 zł81-9.2%63 578 zł75%-51 145 zł0.655
LikwidacjaDoinwestowanieRezygnacja63 042 zł84-9.7%64 388 zł74%-51 939 zł0.662
LikwidacjaBez zmianBez zmian77 740 zł70-11.1%40 092 zł79%-42 086 zł0.671
Bez zmianOgraniczenieRezygnacja65 242 zł74-9.7%62 188 zł75%-49 739 zł0.680
OgraniczenieOgraniczenieBez zmian79 066 zł63-11.5%38 718 zł79%-40 697 zł0.703
LikwidacjaBez zmianRezygnacja69 406 zł66-11.5%57 683 zł77%-45 101 zł0.731
●LikwidacjaOgraniczenieAktywne99 869 zł53-13.0%0 zł85%-29 709 zł0.750
OgraniczenieOgraniczenieRezygnacja70 733 zł59-12.0%56 309 zł78%-43 711 zł0.761
LikwidacjaOgraniczenieBez zmian84 442 zł48-13.7%33 190 zł82%-34 800 zł0.805
LikwidacjaOgraniczenieRezygnacja76 114 zł44-14.2%50 793 zł81%-37 809 zł0.854

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanalikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanierozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 319 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanie) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 3.84 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 76% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.