HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · gmina

Imielin

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy9430 mieszkańcówdochody własne 7999 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-0.09% do 1.52%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów-17.95% do 39.13%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje gmina

Gmina jest jedynym szczeblem z realną własną dźwignią podatkową, więc jej przestrzeń decyzyjna jest najszersza. Jednocześnie BDL daje na tym poziomie najmniej danych, więc diagnoza opiera się na demografii i budżecie, a nie na miernikach gospodarczych.

Poziom usług dla mieszkańców

Przedszkola i szkoły podstawowe, kultura, sport, transport lokalny, pomoc społeczna. Zadania własne gminy, największa pozycja kosztów bieżących.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Głębokie cięcie-360-0.45-1.200-26
Ograniczenie-180-0.22-0.600-13
Bez zmian00000
Rozwój+200+0.20+0.500+12
Szeroki program+420+0.40+1.000+24

Inwestycje majątkowe

Wodociągi, kanalizacja, drogi gminne, budynki. Nakład skupiony w pierwszych latach, zostawia po sobie majątek do utrzymania.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Wstrzymanie-150-0.150-0.30-8
Bez zmian00000
Program+380+0.25+0.30+0.50+9

Podatki i opłaty lokalne

Podatek od nieruchomości, rolny, leśny, od środków transportowych. Jedyna dźwignia działająca wprost na dochody własne i jedyny szczebel, który ją naprawdę ma.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Obniżka0+0.150-1.200
Bez zmian00000
Podwyżka0-0.200+1.500

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (7)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
UsługiInwestycjeObciążeniaBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programProgramPodwyżka149 700 zł133+12.1%19 109 zł67%-75 307 zł0.211
●RozwójProgramPodwyżka153 906 zł121+9.9%14 595 zł68%-70 793 zł0.262
Szeroki programBez zmianPodwyżka145 105 zł124+9.4%37 733 zł66%-73 786 zł0.318
●Bez zmianProgramPodwyżka157 865 zł109+7.8%10 335 zł68%-66 533 zł0.358
RozwójProgramBez zmian134 174 zł121+12.1%79 005 zł64%-72 857 zł0.361
●Szeroki programProgramBez zmian129 979 zł133+14.3%83 427 zł63%-77 358 zł0.366
RozwójBez zmianPodwyżka149 289 zł112+7.2%33 323 zł68%-69 296 zł0.388
Szeroki programWstrzymaniePodwyżka141 194 zł116+7.8%51 035 zł66%-74 265 zł0.403
Bez zmianProgramBez zmian138 124 zł109+9.9%74 834 zł67%-68 609 zł0.405
Szeroki programBez zmianBez zmian125 948 zł124+11.6%102 056 zł63%-75 759 zł0.437
RozwójBez zmianBez zmian130 122 zł112+9.4%97 657 zł64%-71 282 zł0.462
RozwójWstrzymaniePodwyżka145 386 zł104+5.6%46 617 zł68%-69 767 zł0.479
●OgraniczenieProgramPodwyżka162 011 zł96+5.4%5824 zł70%-62 022 zł0.482
RozwójProgramObniżka119 549 zł121+13.8%128 186 zł63%-74 384 zł0.483
Bez zmianBez zmianPodwyżka153 228 zł100+5.1%29 163 zł68%-65 059 zł0.484
OgraniczenieProgramBez zmian142 256 zł96+7.5%70 499 zł68%-64 114 zł0.491
Bez zmianProgramObniżka123 490 zł109+11.6%124 024 zł64%-70 145 zł0.498
Szeroki programWstrzymanieBez zmian122 375 zł116+9.9%114 313 zł63%-76 184 zł0.506
●Szeroki programProgramObniżka115 361 zł133+16.1%132 600 zł61%-78 876 zł0.508
Bez zmianBez zmianBez zmian134 050 zł100+7.2%93 509 zł67%-67 057 zł0.523
RozwójWstrzymanieBez zmian126 557 zł104+7.8%109 906 zł64%-71 697 zł0.546
OgraniczenieProgramObniżka127 614 zł96+9.2%120 081 zł66%-65 661 zł0.552
Szeroki programBez zmianObniżka111 749 zł124+13.2%149 909 zł61%-77 219 zł0.558
RozwójBez zmianObniżka115 916 zł112+11.0%145 519 zł62%-72 751 zł0.561
Bez zmianWstrzymaniePodwyżka149 332 zł92+3.6%42 449 zł68%-65 520 zł0.576
Bez zmianBez zmianObniżka119 837 zł100+8.8%141 632 zł64%-68 535 zł0.596
Głębokie cięcieProgramBez zmian146 298 zł83+5.1%66 646 zł70%-59 725 zł0.602
OgraniczenieBez zmianPodwyżka157 350 zł87+2.8%24 776 zł70%-60 575 zł0.604
Bez zmianWstrzymanieBez zmian130 493 zł92+5.6%105 749 zł66%-67 463 zł0.613
OgraniczenieBez zmianBez zmian138 159 zł87+4.9%89 470 zł68%-62 588 zł0.615
Szeroki programWstrzymanieObniżka108 428 zł116+11.6%161 385 zł61%-77 604 zł0.615
●Głębokie cięcieProgramPodwyżka166 065 zł83+3.0%1479 zł72%-57 619 zł0.616
RozwójWstrzymanieObniżka112 602 zł104+9.4%156 986 zł62%-73 127 zł0.633
Głębokie cięcieProgramObniżka131 647 zł83+6.7%116 236 zł68%-61 283 zł0.636
OgraniczenieBez zmianObniżka123 936 zł87+6.5%137 726 zł66%-64 078 zł0.664
Bez zmianWstrzymanieObniżka116 531 zł92+7.2%153 069 zł63%-68 901 zł0.679
OgraniczenieWstrzymaniePodwyżka153 464 zł79+1.3%38 051 zł70%-61 025 zł0.694
OgraniczenieWstrzymanieBez zmian134 611 zł79+3.4%101 684 zł68%-62 983 zł0.708
Głębokie cięcieBez zmianBez zmian142 178 zł74+2.5%85 638 zł70%-58 225 zł0.725
Głębokie cięcieBez zmianPodwyżka161 380 zł74+0.5%20 765 zł72%-56 198 zł0.734
OgraniczenieWstrzymanieObniżka120 640 zł79+4.9%149 155 zł65%-64 433 zł0.752
Głębokie cięcieBez zmianObniżka127 946 zł74+4.1%133 902 zł68%-59 726 zł0.754
Głębokie cięcieWstrzymanieBez zmian138 639 zł66+1.0%97 844 zł68%-58 610 zł0.818
Głębokie cięcieWstrzymaniePodwyżka157 504 zł66-1.0%34 019 zł72%-56 636 zł0.821
Głębokie cięcieWstrzymanieObniżka124 658 zł66+2.5%145 323 zł68%-60 070 zł0.846

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanagłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńrozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 327 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeń) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 0.77 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 96% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.