HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · powiat

Powiat bieruńsko-lędziński

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy59 400 mieszkańcówdochody własne 7762 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-0.49% do 0.65%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów-1.9% do 19.24%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje powiat

Powiat nie ma własnych podatków. Trzecia dźwignia to nie stawki, tylko skuteczność w pozyskiwaniu środków zewnętrznych, i dlatego przestrzeń decyzyjna powiatu jest w praktyce węższa niż gminy przy podobnej odpowiedzialności.

Szkolnictwo ponadpodstawowe

Licea, technika i szkoły branżowe. Najcięższa pozycja budżetu powiatu i jedyna, która realnie wiąże młodych z powiatem.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Likwidacja-420-0.50-1.400-30
Ograniczenie-210-0.25-0.700-15
Bez zmian00000
Rozwój+240+0.22+0.50+0.15+14
Szeroki program+480+0.42+1.00+0.30+27

Szpital powiatowy i opieka zdrowotna

Szpital powiatowy bywa największym pojedynczym ryzykiem finansowym powiatu i jednocześnie usługą, której nie da się przenieść gdzie indziej.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Ograniczenie-300-0.30-0.800-22
Bez zmian00000
Doinwestowanie+340+0.20+0.600+18

Pozyskiwanie środków zewnętrznych

Powiat nie ma własnych podatków. Jego jedyna realna dźwignia dochodowa to zdolność sięgania po dotacje, programy rządowe i środki unijne, a ta wymaga wcześniejszego wkładu i kadr.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Rezygnacja-90-0.050-0.90-4
Bez zmian00000
Aktywne+130+0.08+0.15+1.60+5

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (13)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
OświataZdrowieŚrodkiBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programBez zmianAktywne52 554 zł132+5.8%24 412 zł81%-30 512 zł0.304
●RozwójDoinwestowanieAktywne49 760 zł137+5.8%26 673 zł79%-32 773 zł0.330
●RozwójBez zmianAktywne55 632 zł119+3.7%20 427 zł83%-26 526 zł0.330
●Bez zmianDoinwestowanieAktywne52 804 zł123+3.5%22 773 zł81%-28 838 zł0.351
●Szeroki programOgraniczenieAktywne58 722 zł110+2.7%17 768 zł85%-23 868 zł0.353
●Szeroki programDoinwestowanieAktywne46 624 zł150+7.9%30 724 zł77%-36 824 zł0.353
Bez zmianBez zmianAktywne58 621 zł105+1.5%16 580 zł86%-22 653 zł0.397
OgraniczenieDoinwestowanieAktywne57 671 zł108+1.0%17 479 zł85%-23 553 zł0.405
●RozwójOgraniczenieAktywne61 728 zł97+0.7%13 865 zł87%-19 965 zł0.426
Szeroki programBez zmianBez zmian41 295 zł127+5.0%41 718 zł76%-35 398 zł0.454
RozwójBez zmianBez zmian44 476 zł114+2.9%39 172 zł78%-31 366 zł0.468
Szeroki programOgraniczenieBez zmian47 443 zł105+1.9%35 207 zł81%-28 777 zł0.478
RozwójDoinwestowanieBez zmian38 620 zł132+5.0%45 313 zł74%-37 595 zł0.480
●OgraniczenieBez zmianAktywne63 409 zł90-1.0%11 376 zł89%-17 458 zł0.487
Bez zmianDoinwestowanieBez zmian41 765 zł118+2.7%42 802 zł77%-33 614 zł0.492
●LikwidacjaDoinwestowanieAktywne62 448 zł93-1.5%12 287 zł89%-18 370 zł0.493
Szeroki programDoinwestowanieBez zmian35 382 zł145+7.1%47 922 zł72%-41 692 zł0.500
Bez zmianBez zmianBez zmian47 567 zł100+0.7%36 722 zł81%-27 447 zł0.514
●Bez zmianOgraniczenieAktywne64 648 zł83-1.5%10 087 zł91%-16 170 zł0.521
OgraniczenieDoinwestowanieBez zmian46 615 zł103+0.2%37 635 zł81%-28 349 zł0.524
RozwójOgraniczenieBez zmian50 553 zł92-0.1%32 741 zł83%-24 827 zł0.531
Szeroki programBez zmianRezygnacja35 212 zł123+4.5%52 865 zł73%-38 218 zł0.538
RozwójBez zmianRezygnacja38 456 zł110+2.4%50 213 zł76%-34 152 zł0.548
Szeroki programOgraniczenieRezygnacja41 365 zł101+1.4%46 349 zł77%-31 592 zł0.555
RozwójDoinwestowanieRezygnacja32 596 zł128+4.5%56 358 zł72%-40 385 zł0.563
Bez zmianDoinwestowanieRezygnacja35 804 zł114+2.2%53 742 zł74%-36 369 zł0.572
OgraniczenieBez zmianBez zmian52 339 zł85-1.8%31 641 zł85%-22 270 zł0.579
Szeroki programDoinwestowanieRezygnacja29 295 zł141+6.6%59 073 zł67%-44 517 zł0.582
LikwidacjaDoinwestowanieBez zmian51 376 zł88-2.3%32 567 zł84%-23 185 zł0.587
Bez zmianBez zmianRezygnacja41 610 zł96+0.2%47 658 zł79%-30 198 zł0.587
●LikwidacjaBez zmianAktywne68 111 zł75-3.5%6271 zł95%-12 362 zł0.594
OgraniczenieDoinwestowanieRezygnacja40 658 zł99-0.3%48 570 zł77%-31 099 zł0.598
RozwójOgraniczenieRezygnacja44 537 zł88-0.6%43 778 zł80%-27 607 zł0.600
Bez zmianOgraniczenieBez zmian53 576 zł78-2.3%30 367 zł86%-20 985 zł0.607
●OgraniczenieOgraniczenieAktywne69 338 zł68-4.0%4996 zł96%-11 087 zł0.632
OgraniczenieBez zmianRezygnacja46 385 zł81-2.3%42 573 zł82%-25 017 zł0.643
LikwidacjaDoinwestowanieRezygnacja45 422 zł84-2.8%43 498 zł82%-25 931 zł0.652
LikwidacjaBez zmianBez zmian57 025 zł70-4.2%26 657 zł89%-17 193 zł0.666
Bez zmianOgraniczenieRezygnacja47 622 zł74-2.8%41 298 zł83%-23 731 zł0.669
OgraniczenieOgraniczenieBez zmian58 250 zł63-4.7%25 395 zł90%-15 920 zł0.699
LikwidacjaBez zmianRezygnacja51 074 zł66-4.7%37 585 zł86%-19 935 zł0.721
●LikwidacjaOgraniczenieAktywne73 945 zł53-6.3%0 zł99%-6100 zł0.750
OgraniczenieOgraniczenieRezygnacja52 300 zł59-5.2%36 322 zł86%-18 662 zł0.751
LikwidacjaOgraniczenieBez zmian62 840 zł48-7.1%20 659 zł96%-10 951 zł0.802
LikwidacjaOgraniczenieRezygnacja56 894 zł44-7.6%31 580 zł92%-13 688 zł0.846

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanalikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanierozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 282 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanie) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 5.03 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 57% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.