HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · gmina

Kobiór

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy5095 mieszkańcówdochody własne 6505 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-1.26% do 2.06%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów-11.01% do 28.15%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje gmina

Gmina jest jedynym szczeblem z realną własną dźwignią podatkową, więc jej przestrzeń decyzyjna jest najszersza. Jednocześnie BDL daje na tym poziomie najmniej danych, więc diagnoza opiera się na demografii i budżecie, a nie na miernikach gospodarczych.

Poziom usług dla mieszkańców

Przedszkola i szkoły podstawowe, kultura, sport, transport lokalny, pomoc społeczna. Zadania własne gminy, największa pozycja kosztów bieżących.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Głębokie cięcie-360-0.45-1.200-26
Ograniczenie-180-0.22-0.600-13
Bez zmian00000
Rozwój+200+0.20+0.500+12
Szeroki program+420+0.40+1.000+24

Inwestycje majątkowe

Wodociągi, kanalizacja, drogi gminne, budynki. Nakład skupiony w pierwszych latach, zostawia po sobie majątek do utrzymania.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Wstrzymanie-150-0.150-0.30-8
Bez zmian00000
Program+380+0.25+0.30+0.50+9

Podatki i opłaty lokalne

Podatek od nieruchomości, rolny, leśny, od środków transportowych. Jedyna dźwignia działająca wprost na dochody własne i jedyny szczebel, który ją naprawdę ma.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Obniżka0+0.150-1.200
Bez zmian00000
Podwyżka0-0.200+1.500

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (7)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
UsługiInwestycjeObciążeniaBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programProgramPodwyżka63 179 zł133+8.7%17 151 zł67%-53 163 zł0.263
●RozwójProgramPodwyżka67 026 zł121+6.6%13 021 zł69%-49 033 zł0.286
Szeroki programBez zmianPodwyżka61 286 zł124+6.1%23 584 zł67%-51 989 zł0.350
●Bez zmianProgramPodwyżka70 635 zł109+4.5%9134 zł72%-45 146 zł0.367
RozwójProgramBez zmian55 554 zł121+8.7%40 871 zł66%-51 674 zł0.382
RozwójBez zmianPodwyżka65 115 zł112+4.0%19 541 zł69%-47 879 zł0.401
●Szeroki programProgramBez zmian51 716 zł133+10.9%44 888 zł63%-55 794 zł0.405
Bez zmianProgramBez zmian59 155 zł109+6.6%37 095 zł67%-47 798 zł0.411
Szeroki programWstrzymaniePodwyżka59 123 zł116+4.5%29 348 zł66%-52 506 zł0.428
Szeroki programBez zmianBez zmian50 165 zł124+8.2%52 008 zł63%-54 525 zł0.458
RozwójBez zmianBez zmian53 985 zł112+6.1%48 009 zł66%-50 425 zł0.467
●OgraniczenieProgramPodwyżka74 362 zł96+2.2%5068 zł74%-41 080 zł0.484
OgraniczenieProgramBez zmian62 871 zł96+4.3%33 168 zł70%-43 746 zł0.488
Bez zmianBez zmianPodwyżka68 708 zł100+1.9%15 774 zł72%-44 011 zł0.488
RozwójProgramObniżka47 071 zł121+10.3%62 594 zł63%-53 624 zł0.489
RozwójWstrzymaniePodwyżka62 959 zł104+2.4%25 333 zł68%-48 386 zł0.489
Bez zmianProgramObniżka50 665 zł109+8.2%58 825 zł65%-49 756 zł0.490
Bez zmianBez zmianBez zmian57 569 zł100+4.0%44 252 zł68%-46 568 zł0.517
Szeroki programWstrzymanieBez zmian48 208 zł116+6.6%57 317 zł63%-54 978 zł0.521
●Szeroki programProgramObniżka43 239 zł133+12.6%66 605 zł61%-57 736 zł0.530
OgraniczenieProgramObniżka54 373 zł96+5.8%54 929 zł67%-45 714 zł0.535
RozwójWstrzymanieBez zmian52 035 zł104+4.5%53 311 zł65%-50 870 zł0.546
RozwójBez zmianObniżka45 755 zł112+7.6%69 119 zł63%-52 306 zł0.551
Szeroki programBez zmianObniżka41 941 zł124+9.8%73 111 zł61%-56 398 zł0.563
Bez zmianBez zmianObniżka49 332 zł100+5.5%65 369 zł65%-48 456 zł0.576
Bez zmianWstrzymaniePodwyżka66 558 zł92+0.4%21 559 zł71%-44 510 zł0.578
Głębokie cięcieProgramBez zmian66 513 zł83+1.9%29 534 zł73%-39 783 zł0.595
OgraniczenieBez zmianPodwyżka72 415 zł87-0.3%11 857 zł74%-39 966 zł0.604
OgraniczenieBez zmianBez zmian61 266 zł87+1.7%40 368 zł71%-42 537 zł0.604
Bez zmianWstrzymanieBez zmian55 625 zł92+2.4%49 547 zł67%-47 005 zł0.605
Szeroki programWstrzymanieObniżka40 137 zł116+8.2%78 054 zł60%-56 804 zł0.615
Głębokie cięcieProgramObniżka58 007 zł83+3.5%51 437 zł69%-41 760 zł0.616
●Głębokie cięcieProgramPodwyżka78 013 zł83-0.1%1141 zł77%-37 104 zł0.616
RozwójWstrzymanieObniżka43 958 zł104+6.1%74 056 zł63%-52 704 zł0.619
OgraniczenieBez zmianObniżka53 022 zł87+3.2%61 648 zł67%-44 435 zł0.638
Bez zmianWstrzymanieObniżka47 541 zł92+4.0%70 298 zł64%-48 846 zł0.656
OgraniczenieWstrzymaniePodwyżka70 274 zł79-1.8%17 633 zł74%-40 456 zł0.693
OgraniczenieWstrzymanieBez zmian59 330 zł79+0.2%45 633 zł70%-42 964 zł0.695
Głębokie cięcieBez zmianBez zmian64 889 zł74-0.6%36 886 zł73%-38 596 zł0.713
OgraniczenieWstrzymanieObniżka51 239 zł79+1.7%66 528 zł67%-44 816 zł0.725
Głębokie cięcieBez zmianObniżka56 637 zł74+0.9%58 173 zł70%-40 503 zł0.728
Głębokie cięcieBez zmianPodwyżka76 048 zł74-2.6%8179 zł77%-36 012 zł0.733
Głębokie cięcieWstrzymanieBez zmian62 961 zł66-2.1%42 125 zł73%-39 013 zł0.804
Głębokie cięcieWstrzymanieObniżka54 861 zł66-0.6%63 046 zł70%-40 874 zł0.817
Głębokie cięcieWstrzymaniePodwyżka73 914 zł66-4.0%13 908 zł77%-36 492 zł0.819

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanagłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńrozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 297 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeń) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 1.84 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 95% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.