HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · gmina

Goczałkowice-Zdrój

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy6662 mieszkańcówdochody własne 11 816 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-1.12% do 1.09%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów-5.34% do 26.04%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje gmina

Gmina jest jedynym szczeblem z realną własną dźwignią podatkową, więc jej przestrzeń decyzyjna jest najszersza. Jednocześnie BDL daje na tym poziomie najmniej danych, więc diagnoza opiera się na demografii i budżecie, a nie na miernikach gospodarczych.

Poziom usług dla mieszkańców

Przedszkola i szkoły podstawowe, kultura, sport, transport lokalny, pomoc społeczna. Zadania własne gminy, największa pozycja kosztów bieżących.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Głębokie cięcie-360-0.45-1.200-26
Ograniczenie-180-0.22-0.600-13
Bez zmian00000
Rozwój+200+0.20+0.500+12
Szeroki program+420+0.40+1.000+24

Inwestycje majątkowe

Wodociągi, kanalizacja, drogi gminne, budynki. Nakład skupiony w pierwszych latach, zostawia po sobie majątek do utrzymania.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Wstrzymanie-150-0.150-0.30-8
Bez zmian00000
Program+380+0.25+0.30+0.50+9

Podatki i opłaty lokalne

Podatek od nieruchomości, rolny, leśny, od środków transportowych. Jedyna dźwignia działająca wprost na dochody własne i jedyny szczebel, który ją naprawdę ma.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Obniżka0+0.150-1.200
Bez zmian00000
Podwyżka0-0.200+1.500

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (7)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
UsługiInwestycjeObciążeniaBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programProgramPodwyżka125 553 zł133+4.3%22 851 zł79%-65 769 zł0.225
●RozwójProgramPodwyżka130 774 zł121+2.2%17 134 zł79%-60 062 zł0.269
Szeroki programBez zmianPodwyżka120 632 zł124+1.7%35 820 zł78%-65 650 zł0.328
●Bez zmianProgramPodwyżka135 727 zł109+0.2%11 695 zł81%-54 634 zł0.361
RozwójProgramBez zmian109 261 zł121+4.3%63 770 zł76%-67 104 zł0.366
●Szeroki programProgramBez zmian104 056 zł133+6.4%69 312 zł74%-72 792 zł0.375
RozwójBez zmianPodwyżka125 822 zł112-0.3%30 253 zł79%-59 978 zł0.393
Bez zmianProgramBez zmian114 197 zł109+2.2%58 503 zł79%-61 695 zł0.406
Szeroki programWstrzymaniePodwyżka116 051 zł116+0.2%45 626 zł77%-67 530 zł0.413
Szeroki programBez zmianBez zmian99 778 zł124+3.8%81 587 zł74%-72 432 zł0.442
RozwójBez zmianBez zmian104 952 zł112+1.7%76 079 zł76%-66 780 zł0.464
RozwójProgramObniżka93 356 zł121+5.8%98 728 zł72%-72 298 zł0.482
●OgraniczenieProgramPodwyżka141 065 zł96-2.0%5765 zł82%-48 717 zł0.483
RozwójWstrzymaniePodwyżka121 254 zł104-1.8%40 086 zł79%-61 843 zł0.485
Bez zmianBez zmianPodwyżka130 744 zł100-2.3%25 003 zł80%-54 584 zł0.487
OgraniczenieProgramBez zmian119 516 zł96-0.0%52 788 zł79%-55 803 zł0.490
Bez zmianProgramObniżka98 280 zł109+3.8%93 475 zł75%-66 904 zł0.493
●Szeroki programProgramObniżka88 162 zł133+8.0%104 257 zł70%-77 971 zł0.510
Szeroki programWstrzymanieBez zmian95 585 zł116+2.2%90 634 zł72%-74 157 zł0.512
Bez zmianBez zmianBez zmian109 858 zł100-0.3%70 846 zł78%-61 405 zł0.522
OgraniczenieProgramObniżka103 584 zł96+1.5%87 776 zł77%-61 029 zł0.544
RozwójWstrzymanieBez zmian100 771 zł104+0.2%85 113 zł75%-68 490 zł0.548
RozwójBez zmianObniżka89 523 zł112+3.2%110 039 zł72%-71 797 zł0.557
Szeroki programBez zmianObniżka84 361 zł124+5.3%115 534 zł70%-77 435 zł0.557
Bez zmianWstrzymaniePodwyżka126 188 zł92-3.7%34 823 zł79%-56 434 zł0.579
Bez zmianBez zmianObniżka94 417 zł100+1.2%104 819 zł75%-66 437 zł0.590
Głębokie cięcieProgramBez zmian124 696 zł83-2.3%47 566 zł81%-50 073 zł0.599
OgraniczenieBez zmianPodwyżka136 048 zł87-4.4%19 304 zł82%-48 706 zł0.605
OgraniczenieBez zmianBez zmian115 141 zł87-2.5%65 170 zł79%-55 552 zł0.612
Bez zmianWstrzymanieBez zmian105 689 zł92-1.8%79 867 zł77%-63 101 zł0.613
Szeroki programWstrzymanieObniżka80 456 zł116+3.8%123 985 zł68%-79 046 zł0.615
●Głębokie cięcieProgramPodwyżka146 265 zł83-4.2%73 zł84%-42 963 zł0.616
Głębokie cięcieProgramObniżka108 750 zł83-0.8%82 821 zł79%-55 316 zł0.628
RozwójWstrzymanieObniżka85 631 zł104+1.7%118 477 zł71%-73 393 zł0.630
OgraniczenieBez zmianObniżka99 686 zł87-1.0%99 357 zł77%-60 601 zł0.655
Bez zmianWstrzymanieObniżka90 537 zł92-0.3%113 245 zł73%-68 019 zł0.673
OgraniczenieWstrzymaniePodwyżka131 507 zł79-5.8%29 108 zł82%-50 537 zł0.695
OgraniczenieWstrzymanieBez zmian110 988 zł79-3.9%74 174 zł79%-57 229 zł0.705
Głębokie cięcieBez zmianBez zmian120 287 zł74-4.7%60 243 zł81%-49 860 zł0.721
Głębokie cięcieBez zmianPodwyżka141 213 zł74-6.6%14 021 zł84%-42 991 zł0.733
OgraniczenieWstrzymanieObniżka95 820 zł79-2.5%107 662 zł76%-62 165 zł0.745
Głębokie cięcieBez zmianObniżka104 818 zł74-3.3%94 497 zł79%-54 927 zł0.745
Głębokie cięcieWstrzymanieBez zmian116 148 zł66-6.1%69 130 zł80%-51 520 zł0.814
Głębokie cięcieWstrzymaniePodwyżka136 686 zł66-8.0%23 707 zł83%-44 804 zł0.821
Głębokie cięcieWstrzymanieObniżka100 966 zł66-4.7%102 789 zł78%-56 474 zł0.837

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanagłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńrozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 414 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeń) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 4.95 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 64% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.