HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · powiat

Powiat mikołowski

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy100 019 mieszkańcówdochody własne 8277 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności0.03% do 0.78%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów-2.9% do 21.47%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje powiat

Powiat nie ma własnych podatków. Trzecia dźwignia to nie stawki, tylko skuteczność w pozyskiwaniu środków zewnętrznych, i dlatego przestrzeń decyzyjna powiatu jest w praktyce węższa niż gminy przy podobnej odpowiedzialności.

Szkolnictwo ponadpodstawowe

Licea, technika i szkoły branżowe. Najcięższa pozycja budżetu powiatu i jedyna, która realnie wiąże młodych z powiatem.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Likwidacja-420-0.50-1.400-30
Ograniczenie-210-0.25-0.700-15
Bez zmian00000
Rozwój+240+0.22+0.50+0.15+14
Szeroki program+480+0.42+1.00+0.30+27

Szpital powiatowy i opieka zdrowotna

Szpital powiatowy bywa największym pojedynczym ryzykiem finansowym powiatu i jednocześnie usługą, której nie da się przenieść gdzie indziej.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Ograniczenie-300-0.30-0.800-22
Bez zmian00000
Doinwestowanie+340+0.20+0.600+18

Pozyskiwanie środków zewnętrznych

Powiat nie ma własnych podatków. Jego jedyna realna dźwignia dochodowa to zdolność sięgania po dotacje, programy rządowe i środki unijne, a ta wymaga wcześniejszego wkładu i kadr.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Rezygnacja-90-0.050-0.90-4
Bez zmian00000
Aktywne+130+0.08+0.15+1.60+5

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (13)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
OświataZdrowieŚrodkiBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programBez zmianAktywne66 623 zł132+9.3%25 116 zł81%-34 618 zł0.292
●RozwójDoinwestowanieAktywne63 638 zł137+9.3%27 412 zł79%-36 879 zł0.318
●RozwójBez zmianAktywne69 649 zł119+7.2%21 018 zł82%-30 541 zł0.323
●Szeroki programDoinwestowanieAktywne60 552 zł150+11.5%31 579 zł78%-41 024 zł0.337
●Bez zmianDoinwestowanieAktywne66 629 zł123+7.0%23 401 zł81%-32 851 zł0.343
●Szeroki programOgraniczenieAktywne72 971 zł110+6.1%18 281 zł83%-27 851 zł0.347
Bez zmianBez zmianAktywne72 581 zł105+4.9%17 065 zł84%-26 578 zł0.393
OgraniczenieDoinwestowanieAktywne71 652 zł108+4.3%17 941 zł83%-27 462 zł0.401
●RozwójOgraniczenieAktywne75 920 zł97+4.0%14 271 zł86%-23 861 zł0.423
Szeroki programBez zmianBez zmian53 713 zł127+8.5%46 324 zł77%-39 479 zł0.452
RozwójBez zmianBez zmian56 855 zł114+6.3%44 083 zł78%-35 335 zł0.468
RozwójDoinwestowanieBez zmian50 861 zł132+8.5%50 379 zł75%-41 710 zł0.478
Szeroki programOgraniczenieBez zmian60 039 zł105+5.3%39 612 zł80%-32 668 zł0.478
●OgraniczenieBez zmianAktywne77 521 zł90+2.3%11 700 zł87%-21 282 zł0.485
●LikwidacjaDoinwestowanieAktywne76 579 zł93+1.8%12 590 zł86%-22 180 zł0.491
Bez zmianDoinwestowanieBez zmian53 967 zł118+6.1%48 171 zł77%-37 618 zł0.492
Szeroki programDoinwestowanieBez zmian47 659 zł145+10.6%52 688 zł73%-45 923 zł0.495
Bez zmianBez zmianBez zmian59 903 zł100+4.0%41 939 zł81%-31 308 zł0.516
●Bez zmianOgraniczenieAktywne78 779 zł83+1.8%10 390 zł88%-19 980 zł0.520
OgraniczenieDoinwestowanieBez zmian58 971 zł103+3.5%42 829 zł80%-32 188 zł0.525
RozwójOgraniczenieBez zmian63 105 zł92+3.2%37 455 zł82%-28 611 zł0.533
Szeroki programBez zmianRezygnacja46 743 zł123+7.9%60 003 zł73%-42 342 zł0.541
RozwójBez zmianRezygnacja49 956 zł110+5.8%57 635 zł76%-38 163 zł0.554
Szeroki programOgraniczenieRezygnacja53 074 zł101+4.8%53 286 zł78%-35 526 zł0.560
RozwójDoinwestowanieRezygnacja43 958 zł128+7.9%63 935 zł72%-44 542 zł0.566
Bez zmianDoinwestowanieRezygnacja47 134 zł114+5.6%61 601 zł74%-40 415 zł0.578
Szeroki programDoinwestowanieRezygnacja40 685 zł141+10.1%66 371 zł69%-48 790 zł0.582
OgraniczenieBez zmianBez zmian64 825 zł85+1.5%36 688 zł83%-25 973 zł0.582
LikwidacjaDoinwestowanieBez zmian63 881 zł88+1.0%37 592 zł83%-26 867 zł0.590
Bez zmianBez zmianRezygnacja53 074 zł96+3.5%55 365 zł78%-34 101 zł0.594
●LikwidacjaBez zmianAktywne82 369 zł75-0.2%6441 zł92%-16 090 zł0.594
OgraniczenieDoinwestowanieRezygnacja52 143 zł99+3.0%56 254 zł78%-34 981 zł0.604
RozwójOgraniczenieRezygnacja56 210 zł88+2.7%51 002 zł80%-31 434 zł0.606
Bez zmianOgraniczenieBez zmian66 081 zł78+1.0%35 392 zł85%-24 667 zł0.610
●OgraniczenieOgraniczenieAktywne83 615 zł68-0.7%5144 zł95%-14 801 zł0.632
OgraniczenieBez zmianRezygnacja58 000 zł81+1.0%50 110 zł81%-28 761 zł0.650
LikwidacjaDoinwestowanieRezygnacja57 056 zł84+0.5%51 013 zł81%-29 654 zł0.658
LikwidacjaBez zmianBez zmian69 656 zł70-1.0%31 540 zł86%-20 769 zł0.669
Bez zmianOgraniczenieRezygnacja59 256 zł74+0.5%48 813 zł82%-27 454 zł0.675
OgraniczenieOgraniczenieBez zmian70 900 zł63-1.5%30 256 zł87%-19 483 zł0.701
LikwidacjaBez zmianRezygnacja62 834 zł66-1.5%44 957 zł85%-23 525 zł0.726
●LikwidacjaOgraniczenieAktywne88 362 zł53-3.2%0 zł97%-9721 zł0.750
OgraniczenieOgraniczenieRezygnacja64 079 zł59-2.0%43 673 zł86%-22 232 zł0.756
LikwidacjaOgraniczenieBez zmian75 630 zł48-4.0%25 389 zł93%-14 422 zł0.804
LikwidacjaOgraniczenieRezygnacja68 812 zł44-4.5%38 808 zł89%-17 111 zł0.850

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanalikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanierozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 287 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanie) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 5.09 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 58% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.