HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · powiat

Powiat m. Sosnowiec

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy184 988 mieszkańcówdochody własne 8507 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-2.11% do -0.41%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów-1.96% do 20.13%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje powiat

Powiat nie ma własnych podatków. Trzecia dźwignia to nie stawki, tylko skuteczność w pozyskiwaniu środków zewnętrznych, i dlatego przestrzeń decyzyjna powiatu jest w praktyce węższa niż gminy przy podobnej odpowiedzialności.

Szkolnictwo ponadpodstawowe

Licea, technika i szkoły branżowe. Najcięższa pozycja budżetu powiatu i jedyna, która realnie wiąże młodych z powiatem.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Likwidacja-420-0.50-1.400-30
Ograniczenie-210-0.25-0.700-15
Bez zmian00000
Rozwój+240+0.22+0.50+0.15+14
Szeroki program+480+0.42+1.00+0.30+27

Szpital powiatowy i opieka zdrowotna

Szpital powiatowy bywa największym pojedynczym ryzykiem finansowym powiatu i jednocześnie usługą, której nie da się przenieść gdzie indziej.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Ograniczenie-300-0.30-0.800-22
Bez zmian00000
Doinwestowanie+340+0.20+0.600+18

Pozyskiwanie środków zewnętrznych

Powiat nie ma własnych podatków. Jego jedyna realna dźwignia dochodowa to zdolność sięgania po dotacje, programy rządowe i środki unijne, a ta wymaga wcześniejszego wkładu i kadr.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Rezygnacja-90-0.050-0.90-4
Bez zmian00000
Aktywne+130+0.08+0.15+1.60+5

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (13)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
OświataZdrowieŚrodkiBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programBez zmianAktywne58 583 zł132-7.5%26 317 zł78%-39 271 zł0.297
●RozwójDoinwestowanieAktywne55 542 zł137-7.5%28 748 zł78%-41 696 zł0.322
●RozwójBez zmianAktywne61 764 zł119-9.3%22 068 zł81%-35 022 zł0.326
●Szeroki programDoinwestowanieAktywne52 296 zł150-5.6%33 065 zł76%-46 019 zł0.343
●Bez zmianDoinwestowanieAktywne58 680 zł123-9.5%24 600 zł80%-37 511 zł0.347
●Szeroki programOgraniczenieAktywne65 192 zł110-10.2%19 137 zł82%-32 091 zł0.349
Bez zmianBez zmianAktywne64 840 zł105-11.3%17 986 zł83%-30 907 zł0.395
OgraniczenieDoinwestowanieAktywne63 936 zł108-11.8%18 829 zł82%-31 752 zł0.402
●RozwójOgraniczenieAktywne68 293 zł97-12.0%14 981 zł85%-27 934 zł0.425
Szeroki programBez zmianBez zmian45 696 zł127-8.2%46 313 zł75%-44 716 zł0.453
RozwójBez zmianBez zmian48 994 zł114-10.1%43 764 zł76%-40 416 zł0.468
Szeroki programOgraniczenieBez zmian52 283 zł105-11.0%39 299 zł78%-37 561 zł0.478
RozwójDoinwestowanieBez zmian42 790 zł132-8.2%50 291 zł73%-47 070 zł0.478
●OgraniczenieBez zmianAktywne70 008 zł90-13.5%12 317 zł86%-25 249 zł0.486
●LikwidacjaDoinwestowanieAktywne69 091 zł93-14.0%13 175 zł85%-26 108 zł0.491
Bez zmianDoinwestowanieBez zmian46 042 zł118-10.2%47 804 zł75%-42 835 zł0.492
Szeroki programDoinwestowanieBez zmian39 428 zł145-6.4%52 996 zł70%-51 443 zł0.496
Bez zmianBez zmianBez zmian52 186 zł100-12.0%41 346 zł79%-36 250 zł0.516
●Bez zmianOgraniczenieAktywne71 291 zł83-14.0%10 975 zł86%-23 908 zł0.521
OgraniczenieDoinwestowanieBez zmian51 279 zł103-12.5%42 209 zł78%-37 098 zł0.525
RozwójOgraniczenieBez zmian55 500 zł92-12.8%36 858 zł81%-33 353 zł0.532
Szeroki programBez zmianRezygnacja38 694 zł123-8.7%59 305 zł71%-47 913 zł0.540
RozwójBez zmianRezygnacja42 063 zł110-10.5%56 653 zł74%-43 574 zł0.552
Szeroki programOgraniczenieRezygnacja45 286 zł101-11.4%52 304 zł76%-40 752 zł0.559
RozwójDoinwestowanieRezygnacja35 854 zł128-8.7%63 183 zł69%-50 234 zł0.565
Bez zmianDoinwestowanieRezygnacja39 177 zł114-10.7%60 576 zł72%-45 961 zł0.576
OgraniczenieBez zmianBez zmian57 335 zł85-14.2%35 848 zł82%-30 614 zł0.581
Szeroki programDoinwestowanieRezygnacja32 421 zł141-6.8%65 906 zł65%-54 646 zł0.582
LikwidacjaDoinwestowanieBez zmian56 416 zł88-14.7%36 725 zł81%-31 475 zł0.588
Bez zmianBez zmianRezygnacja45 325 zł96-12.5%54 114 zł76%-39 371 zł0.592
●LikwidacjaBez zmianAktywne75 078 zł75-15.7%6761 zł91%-19 703 zł0.594
OgraniczenieDoinwestowanieRezygnacja44 419 zł99-12.9%54 976 zł76%-40 218 zł0.602
RozwójOgraniczenieRezygnacja48 575 zł88-13.2%49 741 zł78%-36 505 zł0.605
Bez zmianOgraniczenieBez zmian58 616 zł78-14.7%34 525 zł83%-29 275 zł0.609
●OgraniczenieOgraniczenieAktywne76 349 zł68-16.1%5433 zł92%-18 377 zł0.632
OgraniczenieBez zmianRezygnacja50 479 zł81-14.7%48 611 zł80%-33 728 zł0.648
LikwidacjaDoinwestowanieRezygnacja49 560 zł84-15.1%49 487 zł79%-34 590 zł0.656
LikwidacjaBez zmianBez zmian62 387 zł70-16.4%30 459 zł85%-25 089 zł0.668
Bez zmianOgraniczenieRezygnacja51 760 zł74-15.1%47 287 zł80%-32 390 zł0.673
OgraniczenieOgraniczenieBez zmian63 655 zł63-16.8%29 150 zł86%-23 764 zł0.701
LikwidacjaBez zmianRezygnacja55 535 zł66-16.8%43 217 zł83%-28 198 zł0.724
●LikwidacjaOgraniczenieAktywne81 312 zł53-18.3%0 zł96%-12 954 zł0.750
OgraniczenieOgraniczenieRezygnacja56 804 zł59-17.2%41 907 zł84%-26 873 zł0.754
LikwidacjaOgraniczenieBez zmian68 600 zł48-18.9%24 043 zł91%-18 361 zł0.803
LikwidacjaOgraniczenieRezygnacja61 754 zł44-19.3%36 792 zł86%-21 465 zł0.849

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanalikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanierozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 299 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanie) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 5.29 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 65% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.