HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · powiat

Powiat zawierciański

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy110 383 mieszkańcówdochody własne 7121 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-1.72% do -0.17%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów0.61% do 19.58%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje powiat

Powiat nie ma własnych podatków. Trzecia dźwignia to nie stawki, tylko skuteczność w pozyskiwaniu środków zewnętrznych, i dlatego przestrzeń decyzyjna powiatu jest w praktyce węższa niż gminy przy podobnej odpowiedzialności.

Szkolnictwo ponadpodstawowe

Licea, technika i szkoły branżowe. Najcięższa pozycja budżetu powiatu i jedyna, która realnie wiąże młodych z powiatem.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Likwidacja-420-0.50-1.400-30
Ograniczenie-210-0.25-0.700-15
Bez zmian00000
Rozwój+240+0.22+0.50+0.15+14
Szeroki program+480+0.42+1.00+0.30+27

Szpital powiatowy i opieka zdrowotna

Szpital powiatowy bywa największym pojedynczym ryzykiem finansowym powiatu i jednocześnie usługą, której nie da się przenieść gdzie indziej.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Ograniczenie-300-0.30-0.800-22
Bez zmian00000
Doinwestowanie+340+0.20+0.600+18

Pozyskiwanie środków zewnętrznych

Powiat nie ma własnych podatków. Jego jedyna realna dźwignia dochodowa to zdolność sięgania po dotacje, programy rządowe i środki unijne, a ta wymaga wcześniejszego wkładu i kadr.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Rezygnacja-90-0.050-0.90-4
Bez zmian00000
Aktywne+130+0.08+0.15+1.60+5

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (13)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
OświataZdrowieŚrodkiBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programBez zmianAktywne54 725 zł132-4.5%23 642 zł86%-21 706 zł0.302
●RozwójDoinwestowanieAktywne51 972 zł137-4.5%25 926 zł85%-23 987 zł0.329
●RozwójBez zmianAktywne57 711 zł119-6.4%19 815 zł89%-17 878 zł0.329
●Bez zmianDoinwestowanieAktywne54 923 zł123-6.6%22 181 zł86%-20 210 zł0.350
●Szeroki programDoinwestowanieAktywne48 932 zł150-2.6%29 812 zł82%-27 876 zł0.351
●Szeroki programOgraniczenieAktywne60 718 zł110-7.3%17 182 zł92%-15 246 zł0.352
Bez zmianBez zmianAktywne60 611 zł105-8.5%16 123 zł93%-14 160 zł0.396
OgraniczenieDoinwestowanieAktywne59 640 zł108-8.9%17 044 zł92%-15 082 zł0.405
●RozwójOgraniczenieAktywne63 637 zł97-9.2%13 432 zł96%-11 495 zł0.426
Szeroki programBez zmianBez zmian43 621 zł127-5.3%39 877 zł81%-27 049 zł0.454
RozwójBez zmianBez zmian46 709 zł114-7.2%37 290 zł84%-23 170 zł0.468
Szeroki programOgraniczenieBez zmian49 596 zł105-8.1%33 527 zł86%-20 610 zł0.478
RozwójDoinwestowanieBez zmian40 985 zł132-5.3%43 306 zł79%-29 262 zł0.480
●OgraniczenieBez zmianAktywne65 255 zł90-10.7%11 070 zł97%-9116 zł0.487
Bez zmianDoinwestowanieBez zmian44 037 zł118-7.3%40 766 zł82%-25 435 zł0.492
●LikwidacjaDoinwestowanieAktywne64 273 zł93-11.2%12 004 zł96%-10 050 zł0.493
Szeroki programDoinwestowanieBez zmian37 843 zł145-3.3%45 993 zł77%-33 202 zł0.500
Bez zmianBez zmianBez zmian49 711 zł100-9.2%34 830 zł86%-19 401 zł0.514
●Bez zmianOgraniczenieAktywne66 473 zł83-11.2%9804 zł98%-7850 zł0.521
OgraniczenieDoinwestowanieBez zmian48 738 zł103-9.6%35 767 zł86%-20 325 zł0.524
RozwójOgraniczenieBez zmian52 617 zł92-9.9%31 050 zł90%-16 808 zł0.531
Szeroki programBez zmianRezygnacja37 636 zł123-5.7%50 227 zł79%-30 091 zł0.538
RozwójBez zmianRezygnacja40 786 zł110-7.6%47 576 zł81%-26 175 zł0.549
Szeroki programOgraniczenieRezygnacja43 615 zł101-8.5%43 908 zł84%-23 647 zł0.556
RozwójDoinwestowanieRezygnacja35 058 zł128-5.7%53 571 zł77%-32 271 zł0.563
Bez zmianDoinwestowanieRezygnacja38 171 zł114-7.8%50 958 zł79%-28 408 zł0.573
OgraniczenieBez zmianBez zmian54 339 zł85-11.5%29 913 zł92%-14 374 zł0.579
Szeroki programDoinwestowanieRezygnacja31 854 zł141-3.8%56 281 zł74%-36 248 zł0.582
LikwidacjaDoinwestowanieBez zmian53 355 zł88-11.9%30 861 zł91%-15 311 zł0.588
Bez zmianBez zmianRezygnacja43 849 zł96-9.6%45 019 zł84%-22 369 zł0.588
●LikwidacjaBez zmianAktywne69 817 zł75-13.0%6111 zł99%-4166 zł0.594
OgraniczenieDoinwestowanieRezygnacja42 876 zł99-10.1%45 955 zł84%-23 293 zł0.599
RozwójOgraniczenieRezygnacja46 698 zł88-10.4%41 331 zł86%-19 808 zł0.601
Bez zmianOgraniczenieBez zmian55 555 zł78-11.9%28 661 zł93%-13 111 zł0.608
●OgraniczenieOgraniczenieAktywne71 024 zł68-13.4%4857 zł99%-2912 zł0.632
OgraniczenieBez zmianRezygnacja48 480 zł81-11.9%40 097 zł88%-17 339 zł0.644
LikwidacjaDoinwestowanieRezygnacja47 497 zł84-12.4%41 045 zł86%-18 275 zł0.653
LikwidacjaBez zmianBez zmian58 885 zł70-13.7%25 086 zł96%-9441 zł0.667
Bez zmianOgraniczenieRezygnacja49 697 zł74-12.4%38 845 zł90%-16 075 zł0.669
OgraniczenieOgraniczenieBez zmian60 091 zł63-14.1%23 846 zł98%-8190 zł0.699
LikwidacjaBez zmianRezygnacja53 031 zł66-14.1%35 266 zł94%-12 401 zł0.721
●LikwidacjaOgraniczenieAktywne75 497 zł53-15.6%0 zł100%1937 zł0.750
OgraniczenieOgraniczenieRezygnacja54 237 zł59-14.5%34 025 zł95%-11 149 zł0.751
LikwidacjaOgraniczenieBez zmian64 549 zł48-16.3%19 245 zł99%-3358 zł0.802
LikwidacjaOgraniczenieRezygnacja58 699 zł44-16.7%29 414 zł99%-6313 zł0.846

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanalikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanierozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 274 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanie) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 6.83 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 43% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.