HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · gmina

Bobrowniki

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy12 554 mieszkańcówdochody własne 7257 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-0.48% do 1.72%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów-10.26% do 29.9%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje gmina

Gmina jest jedynym szczeblem z realną własną dźwignią podatkową, więc jej przestrzeń decyzyjna jest najszersza. Jednocześnie BDL daje na tym poziomie najmniej danych, więc diagnoza opiera się na demografii i budżecie, a nie na miernikach gospodarczych.

Poziom usług dla mieszkańców

Przedszkola i szkoły podstawowe, kultura, sport, transport lokalny, pomoc społeczna. Zadania własne gminy, największa pozycja kosztów bieżących.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Głębokie cięcie-360-0.45-1.200-26
Ograniczenie-180-0.22-0.600-13
Bez zmian00000
Rozwój+200+0.20+0.500+12
Szeroki program+420+0.40+1.000+24

Inwestycje majątkowe

Wodociągi, kanalizacja, drogi gminne, budynki. Nakład skupiony w pierwszych latach, zostawia po sobie majątek do utrzymania.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Wstrzymanie-150-0.150-0.30-8
Bez zmian00000
Program+380+0.25+0.30+0.50+9

Podatki i opłaty lokalne

Podatek od nieruchomości, rolny, leśny, od środków transportowych. Jedyna dźwignia działająca wprost na dochody własne i jedyny szczebel, który ją naprawdę ma.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Obniżka0+0.150-1.200
Bez zmian00000
Podwyżka0-0.200+1.500

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (7)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
UsługiInwestycjeObciążeniaBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programProgramPodwyżka85 658 zł133+11.1%17 833 zł70%-54 526 zł0.244
●RozwójProgramPodwyżka89 683 zł121+8.9%13 517 zł72%-50 209 zł0.277
Szeroki programBez zmianPodwyżka82 977 zł124+8.3%26 674 zł70%-53 451 zł0.338
●Bez zmianProgramPodwyżka93 465 zł109+6.7%9449 zł75%-46 141 zł0.363
RozwójProgramBez zmian75 727 zł121+11.1%48 336 zł69%-53 364 zł0.374
●Szeroki programProgramBez zmian71 711 zł133+13.3%52 555 zł67%-57 669 zł0.391
RozwójBez zmianPodwyżka86 983 zł112+6.2%22 465 zł72%-49 157 zł0.396
Bez zmianProgramBez zmian79 501 zł109+8.9%44 363 zł71%-49 307 zł0.409
Szeroki programWstrzymaniePodwyżka80 273 zł116+6.7%33 892 zł70%-54 105 zł0.419
Szeroki programBez zmianBez zmian69 443 zł124+10.5%61 752 zł67%-56 483 zł0.450
RozwójBez zmianBez zmian73 439 zł112+8.3%57 554 zł69%-52 200 zł0.465
●OgraniczenieProgramPodwyżka97 400 zł96+4.4%5167 zł77%-41 860 zł0.483
RozwójWstrzymaniePodwyżka84 285 zł104+4.6%29 676 zł72%-49 801 zł0.486
RozwójProgramObniżka65 403 zł121+12.7%75 118 zł66%-55 692 zł0.487
Bez zmianBez zmianPodwyżka90 747 zł100+4.1%18 503 zł75%-45 109 zł0.487
OgraniczenieProgramBez zmian83 424 zł96+6.5%40 200 zł73%-45 039 zł0.489
Bez zmianProgramObniżka69 169 zł109+10.5%71 152 zł68%-51 643 zł0.492
Szeroki programWstrzymanieBez zmian66 987 zł116+8.9%68 372 zł66%-57 063 zł0.516
Bez zmianBez zmianBez zmian77 194 zł100+6.2%53 601 zł71%-48 164 zł0.519
●Szeroki programProgramObniżka61 394 zł133+15.0%79 330 zł64%-59 988 zł0.522
OgraniczenieProgramObniżka73 084 zł96+8.1%67 056 zł70%-47 386 zł0.541
RozwójWstrzymanieBez zmian70 990 zł104+6.7%64 166 zł68%-52 771 zł0.546
RozwójBez zmianObniżka63 421 zł112+10.0%83 585 zł66%-54 446 zł0.554
Szeroki programBez zmianObniżka59 431 zł124+12.2%87 776 zł64%-58 721 zł0.561
Bez zmianWstrzymaniePodwyżka88 057 zł92+2.6%25 705 zł74%-45 745 zł0.578
Bez zmianBez zmianObniżka67 169 zł100+7.8%79 641 zł68%-50 418 zł0.583
Głębokie cięcieProgramBez zmian87 264 zł83+4.1%36 389 zł76%-40 870 zł0.597
OgraniczenieBez zmianPodwyżka94 660 zł87+1.9%14 351 zł77%-40 852 zł0.604
OgraniczenieBez zmianBez zmian81 095 zł87+3.9%49 506 zł73%-43 921 zł0.608
Bez zmianWstrzymanieBez zmian74 752 zł92+4.6%60 206 zł70%-48 727 zł0.608
Szeroki programWstrzymanieObniżka57 159 zł116+10.5%93 950 zł63%-59 247 zł0.615
●Głębokie cięcieProgramPodwyżka101 252 zł83+2.1%1043 zł79%-37 676 zł0.616
Głębokie cięcieProgramObniżka76 916 zł83+5.7%63 390 zł73%-43 227 zł0.623
RozwójWstrzymanieObniżka61 156 zł104+8.3%89 751 zł65%-54 964 zł0.624
OgraniczenieBez zmianObniżka71 061 zł87+5.5%75 746 zł70%-46 186 zł0.647
Bez zmianWstrzymanieObniżka64 911 zł92+6.2%85 799 zł67%-50 928 zł0.664
OgraniczenieWstrzymaniePodwyżka91 979 zł79+0.3%21 544 zł77%-41 477 zł0.693
OgraniczenieWstrzymanieBez zmian78 662 zł79+2.4%56 058 zł73%-44 473 zł0.699
Głębokie cięcieBez zmianBez zmian84 915 zł74+1.6%45 852 zł76%-39 775 zł0.717
Głębokie cięcieBez zmianPodwyżka98 490 zł74-0.5%10 472 zł79%-36 693 zł0.733
OgraniczenieWstrzymanieObniżka68 812 zł79+3.9%81 846 zł70%-46 685 zł0.735
Głębokie cięcieBez zmianObniżka74 872 zł74+3.1%72 100 zł73%-42 050 zł0.736
Głębokie cięcieWstrzymanieBez zmian82 489 zł66+0.0%52 391 zł76%-40 317 zł0.808
Głębokie cięcieWstrzymaniePodwyżka95 817 zł66-1.9%17 610 zł79%-37 307 zł0.820
Głębokie cięcieWstrzymanieObniżka72 631 zł66+1.6%78 192 zł73%-42 539 zł0.827

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanagłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńrozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 312 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeń) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 2.91 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 89% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.