HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · powiat

Powiat m. Żory

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy61 923 mieszkańcówdochody własne 10 005 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-0.59% do 0.58%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów-5.02% do 27.28%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje powiat

Powiat nie ma własnych podatków. Trzecia dźwignia to nie stawki, tylko skuteczność w pozyskiwaniu środków zewnętrznych, i dlatego przestrzeń decyzyjna powiatu jest w praktyce węższa niż gminy przy podobnej odpowiedzialności.

Szkolnictwo ponadpodstawowe

Licea, technika i szkoły branżowe. Najcięższa pozycja budżetu powiatu i jedyna, która realnie wiąże młodych z powiatem.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Likwidacja-420-0.50-1.400-30
Ograniczenie-210-0.25-0.700-15
Bez zmian00000
Rozwój+240+0.22+0.50+0.15+14
Szeroki program+480+0.42+1.00+0.30+27

Szpital powiatowy i opieka zdrowotna

Szpital powiatowy bywa największym pojedynczym ryzykiem finansowym powiatu i jednocześnie usługą, której nie da się przenieść gdzie indziej.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Ograniczenie-300-0.30-0.800-22
Bez zmian00000
Doinwestowanie+340+0.20+0.600+18

Pozyskiwanie środków zewnętrznych

Powiat nie ma własnych podatków. Jego jedyna realna dźwignia dochodowa to zdolność sięgania po dotacje, programy rządowe i środki unijne, a ta wymaga wcześniejszego wkładu i kadr.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Rezygnacja-90-0.050-0.90-4
Bez zmian00000
Aktywne+130+0.08+0.15+1.60+5

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (12)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
OświataZdrowieŚrodkiBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programBez zmianAktywne117 423 zł132+4.9%28 306 zł79%-52 523 zł0.259
●RozwójDoinwestowanieAktywne113 693 zł137+4.9%30 804 zł79%-55 021 zł0.283
●Szeroki programDoinwestowanieAktywne110 755 zł150+7.0%35 470 zł77%-59 687 zł0.291
●RozwójBez zmianAktywne120 287 zł119+2.9%23 725 zł80%-47 942 zł0.304
Bez zmianDoinwestowanieAktywne116 516 zł123+2.7%26 335 zł79%-50 507 zł0.322
●Szeroki programOgraniczenieAktywne124 516 zł110+1.8%20 596 zł82%-44 813 zł0.332
Bez zmianBez zmianAktywne123 039 zł105+0.6%19 325 zł82%-43 507 zł0.384
OgraniczenieDoinwestowanieAktywne122 191 zł108+0.1%20 106 zł82%-44 290 zł0.390
●RozwójOgraniczenieAktywne127 287 zł97-0.2%16 122 zł82%-40 339 zł0.417
Szeroki programBez zmianBez zmian98 276 zł127+4.1%64 383 zł76%-57 866 zł0.445
RozwójBez zmianBez zmian101 307 zł114+2.0%63 306 zł77%-53 236 zł0.469
RozwójDoinwestowanieBez zmian94 733 zł132+4.1%70 247 zł75%-60 293 zł0.470
Szeroki programOgraniczenieBez zmian105 343 zł105+1.0%56 848 zł79%-50 186 zł0.479
Szeroki programDoinwestowanieBez zmian91 628 zł145+6.2%71 406 zł73%-65 006 zł0.479
●OgraniczenieBez zmianAktywne128 613 zł90-1.9%13 212 zł83%-37 406 zł0.482
●LikwidacjaDoinwestowanieAktywne127 750 zł93-2.4%14 010 zł83%-38 205 zł0.486
Bez zmianDoinwestowanieBez zmian97 722 zł118+1.8%69 202 zł76%-55 731 zł0.493
●Bez zmianOgraniczenieAktywne129 950 zł83-2.4%11 810 zł84%-36 005 zł0.518
Bez zmianBez zmianBez zmian104 226 zł100-0.2%62 339 zł79%-48 754 zł0.523
OgraniczenieDoinwestowanieBez zmian103 375 zł103-0.7%63 139 zł79%-49 540 zł0.530
RozwójOgraniczenieBez zmian108 282 zł92-1.0%55 873 zł79%-45 662 zł0.538
Szeroki programBez zmianRezygnacja87 936 zł123+3.6%87 930 zł73%-61 069 zł0.549
RozwójBez zmianRezygnacja91 067 zł110+1.5%86 644 zł75%-56 401 zł0.568
Szeroki programOgraniczenieRezygnacja95 009 zł101+0.5%80 388 zł77%-53 382 zł0.573
RozwójDoinwestowanieRezygnacja84 488 zł128+3.6%93 591 zł72%-63 464 zł0.574
Szeroki programDoinwestowanieRezygnacja81 284 zł141+5.7%94 958 zł70%-68 215 zł0.582
OgraniczenieBez zmianBez zmian109 778 zł85-2.6%56 388 zł81%-42 677 zł0.590
Bez zmianDoinwestowanieRezygnacja87 575 zł114+1.3%92 340 zł74%-58 863 zł0.592
●LikwidacjaBez zmianAktywne134 075 zł75-4.3%7229 zł86%-31 433 zł0.593
LikwidacjaDoinwestowanieBez zmian108 912 zł88-3.1%57 205 zł80%-43 480 zł0.596
Bez zmianBez zmianRezygnacja94 084 zł96-0.7%85 472 zł77%-51 881 zł0.613
Bez zmianOgraniczenieBez zmian111 112 zł78-3.1%55 005 zł82%-41 280 zł0.618
OgraniczenieDoinwestowanieRezygnacja93 233 zł99-1.2%86 271 zł77%-52 666 zł0.620
RozwójOgraniczenieRezygnacja98 047 zł88-1.5%79 206 zł79%-48 820 zł0.623
●OgraniczenieOgraniczenieAktywne135 398 zł68-4.8%5843 zł87%-30 049 zł0.631
OgraniczenieBez zmianRezygnacja99 641 zł81-3.1%79 515 zł79%-45 798 zł0.668
LikwidacjaDoinwestowanieRezygnacja98 776 zł84-3.6%80 331 zł79%-46 600 zł0.675
LikwidacjaBez zmianBez zmian115 218 zł70-5.1%50 561 zł82%-36 729 zł0.676
Bez zmianOgraniczenieRezygnacja100 976 zł74-3.6%78 131 zł79%-44 400 zł0.693
OgraniczenieOgraniczenieBez zmian116 538 zł63-5.5%49 194 zł83%-35 348 zł0.709
LikwidacjaBez zmianRezygnacja105 086 zł66-5.5%73 683 zł81%-39 844 zł0.743
●LikwidacjaOgraniczenieAktywne140 736 zł53-7.1%0 zł90%-24 217 zł0.750
OgraniczenieOgraniczenieRezygnacja106 407 zł59-6.0%72 315 zł82%-38 462 zł0.772
LikwidacjaOgraniczenieBez zmian121 857 zł48-7.9%43 779 zł86%-29 538 zł0.810
LikwidacjaOgraniczenieRezygnacja111 730 zł44-8.3%66 939 zł84%-32 647 zł0.864

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanalikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanierozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 309 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanie) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 5.57 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 63% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.