HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · gmina

Godów

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy13 689 mieszkańcówdochody własne 6588 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-0.46% do 0.72%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów-4.86% do 24.15%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje gmina

Gmina jest jedynym szczeblem z realną własną dźwignią podatkową, więc jej przestrzeń decyzyjna jest najszersza. Jednocześnie BDL daje na tym poziomie najmniej danych, więc diagnoza opiera się na demografii i budżecie, a nie na miernikach gospodarczych.

Poziom usług dla mieszkańców

Przedszkola i szkoły podstawowe, kultura, sport, transport lokalny, pomoc społeczna. Zadania własne gminy, największa pozycja kosztów bieżących.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Głębokie cięcie-360-0.45-1.200-26
Ograniczenie-180-0.22-0.600-13
Bez zmian00000
Rozwój+200+0.20+0.500+12
Szeroki program+420+0.40+1.000+24

Inwestycje majątkowe

Wodociągi, kanalizacja, drogi gminne, budynki. Nakład skupiony w pierwszych latach, zostawia po sobie majątek do utrzymania.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Wstrzymanie-150-0.150-0.30-8
Bez zmian00000
Program+380+0.25+0.30+0.50+9

Podatki i opłaty lokalne

Podatek od nieruchomości, rolny, leśny, od środków transportowych. Jedyna dźwignia działająca wprost na dochody własne i jedyny szczebel, który ją naprawdę ma.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Obniżka0+0.150-1.200
Bez zmian00000
Podwyżka0-0.200+1.500

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (7)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
UsługiInwestycjeObciążeniaBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programProgramPodwyżka59 088 zł133+5.8%16 661 zł77%-36 327 zł0.266
●RozwójProgramPodwyżka62 965 zł121+3.7%12 534 zł79%-32 200 zł0.288
Szeroki programBez zmianPodwyżka57 267 zł124+3.2%21 776 zł77%-35 626 zł0.352
●Bez zmianProgramPodwyżka66 603 zł109+1.7%8650 zł81%-28 317 zł0.367
RozwójProgramBez zmian51 694 zł121+5.8%35 302 zł75%-36 262 zł0.383
RozwójBez zmianPodwyżka61 126 zł112+1.2%17 726 zł79%-31 518 zł0.402
●Szeroki programProgramBez zmian47 826 zł133+7.9%39 361 zł71%-40 379 zł0.407
Bez zmianProgramBez zmian55 324 zł109+3.7%31 486 zł78%-32 389 zł0.411
Szeroki programWstrzymaniePodwyżka55 131 zł116+1.7%26 451 zł76%-36 410 zł0.430
Szeroki programBez zmianBez zmian46 344 zł124+5.3%44 673 zł71%-39 540 zł0.459
RozwójBez zmianBez zmian50 195 zł112+3.2%40 634 zł75%-35 443 zł0.467
●OgraniczenieProgramPodwyżka70 366 zł96-0.5%4590 zł83%-24 256 zł0.484
OgraniczenieProgramBez zmian59 076 zł96+1.5%27 509 zł79%-28 342 zł0.488
Bez zmianBez zmianPodwyżka64 748 zł100-0.8%13 919 zł81%-27 654 zł0.488
Bez zmianProgramObniżka46 987 zł109+5.3%48 963 zł74%-35 393 zł0.489
RozwójProgramObniżka43 364 zł121+7.4%52 772 zł71%-39 258 zł0.489
RozwójWstrzymaniePodwyżka58 997 zł104-0.3%22 394 zł79%-32 294 zł0.490
Bez zmianBez zmianBez zmian53 807 zł100+1.2%36 836 zł78%-31 589 zł0.517
Szeroki programWstrzymanieBez zmian44 413 zł116+3.7%48 944 zł71%-40 237 zł0.522
●Szeroki programProgramObniżka39 503 zł133+9.6%56 824 zł67%-43 367 zł0.531
OgraniczenieProgramObniżka50 731 zł96+3.0%44 995 zł77%-31 355 zł0.534
RozwójWstrzymanieBez zmian48 270 zł104+1.7%44 897 zł74%-36 132 zł0.546
RozwójBez zmianObniżka42 116 zł112+4.8%57 600 zł71%-38 338 zł0.550
Szeroki programBez zmianObniżka38 272 zł124+6.9%61 633 zł67%-42 427 zł0.564
Bez zmianBez zmianObniżka45 722 zł100+2.7%53 810 zł74%-34 491 zł0.575
Bez zmianWstrzymaniePodwyżka62 625 zł92-2.3%18 579 zł80%-28 422 zł0.579
Głębokie cięcieProgramBez zmian62 751 zł83-0.8%23 798 zł82%-24 384 zł0.594
OgraniczenieBez zmianBez zmian57 540 zł87-1.0%32 881 zł79%-27 564 zł0.603
OgraniczenieBez zmianPodwyżka68 491 zł87-3.0%9951 zł83%-23 615 zł0.604
Bez zmianWstrzymanieBez zmian51 889 zł92-0.3%41 092 zł77%-32 270 zł0.604
Głębokie cięcieProgramObniżka54 399 zł83+0.7%41 428 zł79%-27 406 zł0.614
Szeroki programWstrzymanieObniżka36 492 zł116+5.3%65 603 zł66%-43 059 zł0.615
●Głębokie cięcieProgramPodwyżka74 052 zł83-2.8%673 zł85%-20 286 zł0.616
RozwójWstrzymanieObniżka40 343 zł104+3.2%61 563 zł70%-38 962 zł0.618
OgraniczenieBez zmianObniżka49 446 zł87+0.5%49 945 zł77%-30 476 zł0.637
Bez zmianWstrzymanieObniżka43 956 zł92+1.2%57 766 zł74%-35 108 zł0.654
OgraniczenieWstrzymaniePodwyżka66 377 zł79-4.4%14 602 zł82%-24 374 zł0.693
OgraniczenieWstrzymanieBez zmian55 630 zł79-2.5%37 128 zł79%-28 235 zł0.694
Głębokie cięcieBez zmianBez zmian61 196 zł74-3.3%29 331 zł82%-23 627 zł0.712
OgraniczenieWstrzymanieObniżka47 688 zł79-1.0%53 826 zł77%-31 083 zł0.723
Głębokie cięcieBez zmianObniżka53 095 zł74-1.8%46 455 zł79%-26 549 zł0.726
Głębokie cięcieBez zmianPodwyżka72 158 zł74-5.2%6210 zł86%-19 666 zł0.733
Głębokie cięcieWstrzymanieBez zmian59 294 zł66-4.7%33 504 zł82%-24 289 zł0.803
Głębokie cięcieWstrzymanieObniżka51 344 zł66-3.3%50 329 zł79%-27 146 zł0.815
Głębokie cięcieWstrzymaniePodwyżka70 052 zł66-6.6%10 787 zł85%-20 415 zł0.819

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanagłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progugłębokie cięcie usług, podwyżka obciążeńmieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńrozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 299 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeń) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 4.66 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 69% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.