HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · powiat

Powiat wodzisławski

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy149 463 mieszkańcówdochody własne 6872 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-1.75% do 0.55%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów-2.88% do 23.65%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje powiat

Powiat nie ma własnych podatków. Trzecia dźwignia to nie stawki, tylko skuteczność w pozyskiwaniu środków zewnętrznych, i dlatego przestrzeń decyzyjna powiatu jest w praktyce węższa niż gminy przy podobnej odpowiedzialności.

Szkolnictwo ponadpodstawowe

Licea, technika i szkoły branżowe. Najcięższa pozycja budżetu powiatu i jedyna, która realnie wiąże młodych z powiatem.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Likwidacja-420-0.50-1.400-30
Ograniczenie-210-0.25-0.700-15
Bez zmian00000
Rozwój+240+0.22+0.50+0.15+14
Szeroki program+480+0.42+1.00+0.30+27

Szpital powiatowy i opieka zdrowotna

Szpital powiatowy bywa największym pojedynczym ryzykiem finansowym powiatu i jednocześnie usługą, której nie da się przenieść gdzie indziej.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Ograniczenie-300-0.30-0.800-22
Bez zmian00000
Doinwestowanie+340+0.20+0.600+18

Pozyskiwanie środków zewnętrznych

Powiat nie ma własnych podatków. Jego jedyna realna dźwignia dochodowa to zdolność sięgania po dotacje, programy rządowe i środki unijne, a ta wymaga wcześniejszego wkładu i kadr.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Rezygnacja-90-0.050-0.90-4
Bez zmian00000
Aktywne+130+0.08+0.15+1.60+5

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (13)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
OświataZdrowieŚrodkiBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programBez zmianAktywne63 000 zł132-1.1%23 448 zł79%-34 347 zł0.296
●RozwójDoinwestowanieAktywne60 234 zł137-1.1%25 570 zł79%-36 461 zł0.322
●RozwójBez zmianAktywne65 869 zł119-3.1%19 555 zł81%-30 454 zł0.325
●Szeroki programDoinwestowanieAktywne57 314 zł150+0.8%29 515 zł77%-40 414 zł0.343
●Bez zmianDoinwestowanieAktywne63 071 zł123-3.3%21 753 zł79%-32 618 zł0.346
●Szeroki programOgraniczenieAktywne68 862 zł110-4.1%17 116 zł83%-28 015 zł0.349
Bez zmianBez zmianAktywne68 657 zł105-5.2%15 793 zł83%-26 666 zł0.394
OgraniczenieDoinwestowanieAktywne67 672 zł108-5.7%16 728 zł83%-27 602 zł0.403
●RozwójOgraniczenieAktywne71 666 zł97-6.0%13 296 zł85%-24 196 zł0.424
Szeroki programBez zmianBez zmian51 495 zł127-1.9%43 016 zł76%-38 231 zł0.452
RozwójBez zmianBez zmian54 469 zł114-3.9%40 971 zł78%-34 298 zł0.468
Szeroki programOgraniczenieBez zmian57 339 zł105-4.8%36 853 zł79%-31 919 zł0.478
RozwójDoinwestowanieBez zmian48 847 zł132-1.9%46 842 zł75%-40 290 zł0.479
●OgraniczenieBez zmianAktywne73 188 zł90-7.6%10 850 zł86%-21 731 zł0.486
Bez zmianDoinwestowanieBez zmian51 788 zł118-4.1%44 826 zł77%-36 408 zł0.492
●LikwidacjaDoinwestowanieAktywne72 192 zł93-8.0%11 796 zł85%-22 679 zł0.492
Szeroki programDoinwestowanieBez zmian45 822 zł145+0.0%48 987 zł72%-44 281 zł0.497
Bez zmianBez zmianBez zmian57 361 zł100-6.0%39 009 zł80%-30 472 zł0.515
●Bez zmianOgraniczenieAktywne74 392 zł83-8.0%9596 zł87%-20 479 zł0.521
OgraniczenieDoinwestowanieBez zmian56 374 zł103-6.5%39 961 zł79%-31 410 zł0.525
RozwójOgraniczenieBez zmian60 248 zł92-6.7%34 879 zł81%-28 060 zł0.532
Szeroki programBez zmianRezygnacja45 316 zł123-2.4%55 824 zł73%-40 492 zł0.539
RozwójBez zmianRezygnacja48 353 zł110-4.4%53 660 zł76%-36 530 zł0.551
Szeroki programOgraniczenieRezygnacja51 164 zł101-5.3%49 656 zł77%-34 176 zł0.558
RozwójDoinwestowanieRezygnacja42 728 zł128-2.4%59 535 zł71%-42 526 zł0.565
Bez zmianDoinwestowanieRezygnacja45 732 zł114-4.6%57 401 zł74%-38 615 zł0.575
OgraniczenieBez zmianBez zmian61 876 zł85-8.3%34 221 zł83%-25 554 zł0.581
Szeroki programDoinwestowanieRezygnacja39 640 zł141-0.5%61 756 zł68%-46 547 zł0.582
LikwidacjaDoinwestowanieBez zmian60 879 zł88-8.8%35 185 zł82%-26 504 zł0.589
Bez zmianBez zmianRezygnacja51 308 zł96-6.5%51 580 zł78%-32 675 zł0.591
●LikwidacjaBez zmianAktywne77 640 zł75-9.9%5997 zł91%-16 887 zł0.594
OgraniczenieDoinwestowanieRezygnacja50 321 zł99-6.9%52 532 zł77%-33 612 zł0.602
RozwójOgraniczenieRezygnacja54 137 zł88-7.2%47 564 zł80%-30 288 zł0.604
Bez zmianOgraniczenieBez zmian63 079 zł78-8.8%32 985 zł84%-24 304 zł0.609
●OgraniczenieOgraniczenieAktywne78 835 zł68-10.3%4755 zł93%-15 646 zł0.632
OgraniczenieBez zmianRezygnacja55 827 zł81-8.8%46 789 zł81%-27 753 zł0.647
LikwidacjaDoinwestowanieRezygnacja54 830 zł84-9.2%47 752 zł80%-28 702 zł0.656
LikwidacjaBez zmianBez zmian66 314 zł70-10.6%29 520 zł86%-20 726 zł0.668
Bez zmianOgraniczenieRezygnacja57 030 zł74-9.2%45 552 zł82%-26 502 zł0.672
OgraniczenieOgraniczenieBez zmian67 507 zł63-11.1%28 295 zł86%-19 488 zł0.700
LikwidacjaBez zmianRezygnacja60 268 zł66-11.1%42 083 zł84%-22 920 zł0.724
●LikwidacjaOgraniczenieAktywne83 202 zł53-12.6%0 zł97%-10 900 zł0.750
OgraniczenieOgraniczenieRezygnacja61 462 zł59-11.5%40 858 zł85%-21 681 zł0.754
LikwidacjaOgraniczenieBez zmian71 860 zł48-13.3%23 841 zł93%-14 757 zł0.803
LikwidacjaOgraniczenieRezygnacja65 818 zł44-13.7%36 413 zł88%-16 947 zł0.848

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanalikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanierozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 267 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanie) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 5.82 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 62% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.