HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · gmina

Jejkowice

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy4193 mieszkańcówdochody własne 8664 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-0.2% do 0.79%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów-6.82% do 32.13%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje gmina

Gmina jest jedynym szczeblem z realną własną dźwignią podatkową, więc jej przestrzeń decyzyjna jest najszersza. Jednocześnie BDL daje na tym poziomie najmniej danych, więc diagnoza opiera się na demografii i budżecie, a nie na miernikach gospodarczych.

Poziom usług dla mieszkańców

Przedszkola i szkoły podstawowe, kultura, sport, transport lokalny, pomoc społeczna. Zadania własne gminy, największa pozycja kosztów bieżących.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Głębokie cięcie-360-0.45-1.200-26
Ograniczenie-180-0.22-0.600-13
Bez zmian00000
Rozwój+200+0.20+0.500+12
Szeroki program+420+0.40+1.000+24

Inwestycje majątkowe

Wodociągi, kanalizacja, drogi gminne, budynki. Nakład skupiony w pierwszych latach, zostawia po sobie majątek do utrzymania.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Wstrzymanie-150-0.150-0.30-8
Bez zmian00000
Program+380+0.25+0.30+0.50+9

Podatki i opłaty lokalne

Podatek od nieruchomości, rolny, leśny, od środków transportowych. Jedyna dźwignia działająca wprost na dochody własne i jedyny szczebel, który ją naprawdę ma.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Obniżka0+0.150-1.200
Bez zmian00000
Podwyżka0-0.200+1.500

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (7)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
UsługiInwestycjeObciążeniaBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programProgramPodwyżka136 407 zł133+7.6%19 098 zł79%-51 828 zł0.217
●RozwójProgramPodwyżka140 803 zł121+5.5%14 380 zł80%-47 163 zł0.265
Szeroki programBez zmianPodwyżka131 947 zł124+4.9%32 704 zł79%-51 105 zł0.322
●Bez zmianProgramPodwyżka144 948 zł109+3.4%9918 zł81%-42 754 zł0.359
RozwójProgramBez zmian121 337 zł121+7.6%62 438 zł78%-51 733 zł0.364
●Szeroki programProgramBez zmian116 953 zł133+9.7%67 074 zł75%-56 430 zł0.370
RozwójBez zmianPodwyżka136 319 zł112+2.9%28 081 zł79%-46 465 zł0.390
Bez zmianProgramBez zmian125 471 zł109+5.5%58 059 zł79%-47 337 zł0.406
Szeroki programWstrzymaniePodwyżka128 024 zł116+3.4%42 612 zł78%-52 115 zł0.407
Szeroki programBez zmianBez zmian113 062 zł124+7.0%80 169 zł75%-55 628 zł0.439
RozwójBez zmianBez zmian117 423 zł112+4.9%75 560 zł77%-50 948 zł0.463
RozwójWstrzymaniePodwyżka132 405 zł104+1.3%37 980 zł79%-47 466 zł0.481
●OgraniczenieProgramPodwyżka149 317 zł96+1.1%5188 zł82%-38 068 zł0.483
RozwójProgramObniżka106 929 zł121+9.2%98 691 zł74%-55 259 zł0.483
Bez zmianBez zmianPodwyżka140 442 zł100+0.8%23 714 zł81%-42 081 zł0.485
OgraniczenieProgramBez zmian129 826 zł96+3.2%53 408 zł80%-42 666 zł0.491
Bez zmianProgramObniżka111 055 zł109+7.0%94 321 zł76%-50 820 zł0.496
Szeroki programWstrzymanieBez zmian109 480 zł116+5.5%89 277 zł74%-56 617 zł0.509
●Szeroki programProgramObniżka102 554 zł133+11.4%103 317 zł72%-59 954 zł0.509
Bez zmianBez zmianBez zmian121 534 zł100+2.9%71 205 zł79%-46 525 zł0.522
RozwójWstrzymanieBez zmian113 850 zł104+3.4%84 658 zł76%-51 928 zł0.547
OgraniczenieProgramObniżka115 399 zł96+4.7%89 785 zł78%-46 097 zł0.549
Szeroki programBez zmianObniżka99 085 zł124+8.7%115 407 zł71%-59 031 zł0.558
RozwójBez zmianObniżka103 437 zł112+6.5%110 807 zł74%-54 362 zł0.559
Bez zmianWstrzymaniePodwyżka136 536 zł92-0.7%33 603 zł80%-43 072 zł0.577
Bez zmianBez zmianObniżka107 540 zł100+4.4%106 462 zł76%-49 949 zł0.593
Głębokie cięcieProgramBez zmian134 081 zł83+0.8%49 212 zł82%-38 108 zł0.601
OgraniczenieBez zmianPodwyżka144 786 zł87-1.4%19 076 zł82%-37 424 zł0.604
Bez zmianWstrzymanieBez zmian117 970 zł92+1.3%80 294 zł78%-47 495 zł0.613
OgraniczenieBez zmianBez zmian125 863 zł87+0.6%66 650 zł80%-41 867 zł0.613
Szeroki programWstrzymanieObniżka95 757 zł116+7.0%123 917 zł71%-59 944 zł0.615
●Głębokie cięcieProgramPodwyżka153 586 zł83-1.2%616 zł84%-33 495 zł0.616
RozwójWstrzymanieObniżka100 118 zł104+4.9%119 307 zł72%-55 264 zł0.631
Głębokie cięcieProgramObniżka119 644 zł83+2.4%85 751 zł79%-41 512 zł0.633
OgraniczenieBez zmianObniżka111 859 zł87+2.2%102 171 zł78%-45 255 zł0.660
Bez zmianWstrzymanieObniżka104 230 zł92+2.9%114 952 zł75%-50 841 zł0.676
OgraniczenieWstrzymaniePodwyżka140 891 zł79-2.8%28 953 zł82%-38 403 zł0.694
OgraniczenieWstrzymanieBez zmian122 310 zł79-0.9%75 659 zł79%-42 776 zł0.707
Głębokie cięcieBez zmianBez zmian130 093 zł74-1.7%62 630 zł82%-37 337 zł0.723
Głębokie cięcieBez zmianPodwyżka149 030 zł74-3.6%14 771 zł84%-32 879 zł0.733
OgraniczenieWstrzymanieObniżka108 559 zł79+0.6%110 582 zł78%-46 135 zł0.749
Głębokie cięcieBez zmianObniżka116 079 zł74-0.2%98 161 zł79%-40 676 zł0.751
Głębokie cięcieWstrzymanieBez zmian126 550 zł66-3.1%71 630 zł81%-38 205 zł0.816
Głębokie cięcieWstrzymaniePodwyżka145 145 zł66-5.0%24 572 zł83%-33 847 zł0.821
Głębokie cięcieWstrzymanieObniżka112 789 zł66-1.7%106 562 zł79%-41 544 zł0.842

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanagłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńrozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 344 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeń) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 5.96 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 64% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.