HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · powiat

Powiat rybnicki

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy76 250 mieszkańcówdochody własne 6938 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-1.04% do 0.7%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów-2.14% do 22.61%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje powiat

Powiat nie ma własnych podatków. Trzecia dźwignia to nie stawki, tylko skuteczność w pozyskiwaniu środków zewnętrznych, i dlatego przestrzeń decyzyjna powiatu jest w praktyce węższa niż gminy przy podobnej odpowiedzialności.

Szkolnictwo ponadpodstawowe

Licea, technika i szkoły branżowe. Najcięższa pozycja budżetu powiatu i jedyna, która realnie wiąże młodych z powiatem.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Likwidacja-420-0.50-1.400-30
Ograniczenie-210-0.25-0.700-15
Bez zmian00000
Rozwój+240+0.22+0.50+0.15+14
Szeroki program+480+0.42+1.00+0.30+27

Szpital powiatowy i opieka zdrowotna

Szpital powiatowy bywa największym pojedynczym ryzykiem finansowym powiatu i jednocześnie usługą, której nie da się przenieść gdzie indziej.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Ograniczenie-300-0.30-0.800-22
Bez zmian00000
Doinwestowanie+340+0.20+0.600+18

Pozyskiwanie środków zewnętrznych

Powiat nie ma własnych podatków. Jego jedyna realna dźwignia dochodowa to zdolność sięgania po dotacje, programy rządowe i środki unijne, a ta wymaga wcześniejszego wkładu i kadr.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Rezygnacja-90-0.050-0.90-4
Bez zmian00000
Aktywne+130+0.08+0.15+1.60+5

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (13)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
OświataZdrowieŚrodkiBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programBez zmianAktywne61 635 zł132+3.2%23 271 zł81%-29 875 zł0.297
●RozwójDoinwestowanieAktywne58 888 zł137+3.2%25 405 zł79%-32 008 zł0.324
●RozwójBez zmianAktywne64 515 zł119+1.2%19 424 zł83%-26 028 zł0.326
●Szeroki programDoinwestowanieAktywne55 957 zł150+5.3%29 311 zł78%-35 915 zł0.345
●Bez zmianDoinwestowanieAktywne61 737 zł123+1.0%21 637 zł82%-28 208 zł0.347
●Szeroki programOgraniczenieAktywne67 488 zł110+0.1%16 970 zł85%-23 574 zł0.349
Bez zmianBez zmianAktywne67 314 zł105-1.0%15 705 zł85%-22 283 zł0.394
OgraniczenieDoinwestowanieAktywne66 329 zł108-1.5%16 642 zł85%-23 221 zł0.403
●RozwójOgraniczenieAktywne70 303 zł97-1.8%13 197 zł87%-19 801 zł0.425
Szeroki programBez zmianBez zmian50 286 zł127+2.4%41 982 zł78%-34 056 zł0.452
RozwójBez zmianBez zmian53 269 zł114+0.3%39 827 zł80%-30 168 zł0.468
Szeroki programOgraniczenieBez zmian56 121 zł105-0.7%35 825 zł81%-27 776 zł0.478
RozwójDoinwestowanieBez zmian47 656 zł132+2.4%45 693 zł76%-36 133 zł0.479
●OgraniczenieBez zmianAktywne71 836 zł90-3.5%10 790 zł90%-17 377 zł0.486
Bez zmianDoinwestowanieBez zmian50 608 zł118+0.1%43 567 zł78%-32 291 zł0.492
●LikwidacjaDoinwestowanieAktywne70 840 zł93-4.0%11 739 zł88%-18 327 zł0.492
Szeroki programDoinwestowanieBez zmian44 622 zł145+4.4%47 904 zł74%-40 080 zł0.498
Bez zmianBez zmianBez zmian56 172 zł100-1.8%37 755 zł82%-26 382 zł0.514
●Bez zmianOgraniczenieAktywne73 040 zł83-4.0%9539 zł91%-16 127 zł0.521
OgraniczenieDoinwestowanieBez zmian55 184 zł103-2.3%38 708 zł81%-27 322 zł0.525
RozwójOgraniczenieBez zmian59 039 zł92-2.6%33 742 zł83%-23 961 zł0.532
Szeroki programBez zmianRezygnacja44 193 zł123+1.9%54 126 zł76%-36 465 zł0.539
RozwójBez zmianRezygnacja47 239 zł110-0.2%51 858 zł78%-32 545 zł0.550
Szeroki programOgraniczenieRezygnacja50 032 zł101-1.1%47 965 zł79%-30 180 zł0.557
RozwójDoinwestowanieRezygnacja41 623 zł128+1.9%57 727 zł73%-38 514 zł0.564
Bez zmianDoinwestowanieRezygnacja44 636 zł114-0.4%55 489 zł76%-34 643 zł0.575
OgraniczenieBez zmianBez zmian60 678 zł85-4.3%32 974 zł85%-21 493 zł0.580
Szeroki programDoinwestowanieRezygnacja38 526 zł141+3.9%60 052 zł70%-42 493 zł0.582
LikwidacjaDoinwestowanieBez zmian59 681 zł88-4.7%33 938 zł84%-22 445 zł0.589
Bez zmianBez zmianRezygnacja50 203 zł96-2.3%49 674 zł80%-28 729 zł0.590
●LikwidacjaBez zmianAktywne76 279 zł75-5.9%5966 zł95%-12 561 zł0.594
OgraniczenieDoinwestowanieRezygnacja49 216 zł99-2.8%50 626 zł79%-29 669 zł0.601
RozwójOgraniczenieRezygnacja53 013 zł88-3.1%45 768 zł81%-26 334 zł0.603
Bez zmianOgraniczenieBez zmian61 881 zł78-4.7%31 738 zł86%-20 245 zł0.608
●OgraniczenieOgraniczenieAktywne77 474 zł68-6.4%4726 zł96%-11 322 zł0.632
OgraniczenieBez zmianRezygnacja54 713 zł81-4.7%44 889 zł83%-23 836 zł0.646
LikwidacjaDoinwestowanieRezygnacja53 716 zł84-5.2%45 853 zł82%-24 788 zł0.655
LikwidacjaBez zmianBez zmian65 107 zł70-6.6%28 280 zł89%-16 694 zł0.668
Bez zmianOgraniczenieRezygnacja55 916 zł74-5.2%43 653 zł84%-22 588 zł0.671
OgraniczenieOgraniczenieBez zmian66 299 zł63-7.1%27 054 zł91%-15 457 zł0.700
LikwidacjaBez zmianRezygnacja59 145 zł66-7.1%40 191 zł86%-19 033 zł0.723
●LikwidacjaOgraniczenieAktywne81 831 zł53-8.7%0 zł98%-6604 zł0.750
OgraniczenieOgraniczenieRezygnacja60 338 zł59-7.6%38 965 zł87%-17 796 zł0.753
LikwidacjaOgraniczenieBez zmian70 643 zł48-9.4%22 600 zł96%-10 755 zł0.803
LikwidacjaOgraniczenieRezygnacja64 685 zł44-9.9%34 516 zł93%-13 089 zł0.848

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanalikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanierozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 267 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanie) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 5.98 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 57% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.