HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · powiat

Powiat raciborski

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy98 665 mieszkańcówdochody własne 7397 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-3.7% do 1.5%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów-0.19% do 21.51%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje powiat

Powiat nie ma własnych podatków. Trzecia dźwignia to nie stawki, tylko skuteczność w pozyskiwaniu środków zewnętrznych, i dlatego przestrzeń decyzyjna powiatu jest w praktyce węższa niż gminy przy podobnej odpowiedzialności.

Szkolnictwo ponadpodstawowe

Licea, technika i szkoły branżowe. Najcięższa pozycja budżetu powiatu i jedyna, która realnie wiąże młodych z powiatem.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Likwidacja-420-0.50-1.400-30
Ograniczenie-210-0.25-0.700-15
Bez zmian00000
Rozwój+240+0.22+0.50+0.15+14
Szeroki program+480+0.42+1.00+0.30+27

Szpital powiatowy i opieka zdrowotna

Szpital powiatowy bywa największym pojedynczym ryzykiem finansowym powiatu i jednocześnie usługą, której nie da się przenieść gdzie indziej.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Ograniczenie-300-0.30-0.800-22
Bez zmian00000
Doinwestowanie+340+0.20+0.600+18

Pozyskiwanie środków zewnętrznych

Powiat nie ma własnych podatków. Jego jedyna realna dźwignia dochodowa to zdolność sięgania po dotacje, programy rządowe i środki unijne, a ta wymaga wcześniejszego wkładu i kadr.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Rezygnacja-90-0.050-0.90-4
Bez zmian00000
Aktywne+130+0.08+0.15+1.60+5

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (13)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
OświataZdrowieŚrodkiBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programBez zmianAktywne63 732 zł132-5.6%24 841 zł84%-31 529 zł0.294
●RozwójDoinwestowanieAktywne60 840 zł137-5.6%27 213 zł83%-33 870 zł0.320
●RozwójBez zmianAktywne66 691 zł119-7.5%20 839 zł86%-27 514 zł0.324
●Szeroki programDoinwestowanieAktywne57 824 zł150-3.7%31 280 zł81%-37 951 zł0.340
●Bez zmianDoinwestowanieAktywne63 762 zł123-7.7%23 275 zł85%-29 917 zł0.345
●Szeroki programOgraniczenieAktywne69 868 zł110-8.4%18 053 zł89%-24 763 zł0.348
Bez zmianBez zmianAktywne69 560 zł105-9.6%16 964 zł90%-23 623 zł0.394
OgraniczenieDoinwestowanieAktywne68 604 zł108-10.0%17 854 zł89%-24 516 zł0.402
●RozwójOgraniczenieAktywne72 757 zł97-10.3%14 134 zł92%-20 830 zł0.424
Szeroki programBez zmianBez zmian51 482 zł127-6.4%43 634 zł79%-36 797 zł0.452
RozwójBez zmianBez zmian54 553 zł114-8.3%41 122 zł83%-32 731 zł0.468
Szeroki programOgraniczenieBez zmian57 598 zł105-9.2%36 942 zł84%-30 053 zł0.478
RozwójDoinwestowanieBez zmian48 716 zł132-6.4%47 419 zł78%-39 070 zł0.478
●OgraniczenieBez zmianAktywne74 326 zł90-11.8%11 633 zł94%-18 312 zł0.486
●LikwidacjaDoinwestowanieAktywne73 359 zł93-12.3%12 537 zł93%-19 217 zł0.491
Bez zmianDoinwestowanieBez zmian51 748 zł118-8.4%44 956 zł80%-35 067 zł0.492
Szeroki programDoinwestowanieBez zmian45 589 zł145-4.5%49 995 zł76%-43 201 zł0.496
Bez zmianBez zmianBez zmian57 532 zł100-10.3%38 720 zł84%-28 790 zł0.515
●Bez zmianOgraniczenieAktywne75 559 zł83-12.3%10 337 zł95%-17 017 zł0.521
OgraniczenieDoinwestowanieBez zmian56 574 zł103-10.7%39 620 zł84%-29 685 zł0.525
RozwójOgraniczenieBez zmian60 599 zł92-11.0%34 511 zł86%-26 069 zł0.532
Szeroki programBez zmianRezygnacja44 875 zł123-6.9%55 628 zł77%-39 854 zł0.540
RozwójBez zmianRezygnacja48 013 zł110-8.7%53 003 zł79%-35 751 zł0.552
Szeroki programOgraniczenieRezygnacja50 996 zł101-9.6%48 930 zł81%-33 104 zł0.559
RozwójDoinwestowanieRezygnacja42 172 zł128-6.9%59 305 zł76%-42 094 zł0.565
Bez zmianDoinwestowanieRezygnacja45 271 zł114-8.9%56 731 zł78%-38 055 zł0.577
OgraniczenieBez zmianBez zmian62 282 zł85-12.5%33 473 zł89%-23 498 zł0.581
Szeroki programDoinwestowanieRezygnacja38 978 zł141-5.0%61 994 zł74%-46 263 zł0.582
LikwidacjaDoinwestowanieBez zmian61 312 zł88-13.0%34 407 zł87%-24 405 zł0.589
Bez zmianBez zmianRezygnacja51 059 zł96-10.7%50 490 zł82%-31 773 zł0.593
●LikwidacjaBez zmianAktywne79 006 zł75-14.0%6404 zł98%-13 101 zł0.594
OgraniczenieDoinwestowanieRezygnacja50 101 zł99-11.2%51 392 zł81%-32 667 zł0.603
RozwójOgraniczenieRezygnacja54 064 zł88-11.4%46 427 zł84%-29 082 zł0.605
Bez zmianOgraniczenieBez zmian63 512 zł78-13.0%32 207 zł90%-22 205 zł0.610
●OgraniczenieOgraniczenieAktywne80 228 zł68-14.4%5120 zł99%-11 819 zł0.632
OgraniczenieBez zmianRezygnacja55 813 zł81-13.0%45 430 zł85%-26 475 zł0.648
LikwidacjaDoinwestowanieRezygnacja54 844 zł84-13.4%46 370 zł85%-27 382 zł0.657
LikwidacjaBez zmianBez zmian66 946 zł70-14.7%28 530 zł93%-18 305 zł0.668
Bez zmianOgraniczenieRezygnacja57 044 zł74-13.4%44 170 zł86%-25 182 zł0.674
OgraniczenieOgraniczenieBez zmian68 166 zł63-15.1%27 282 zł94%-17 025 zł0.701
LikwidacjaBez zmianRezygnacja60 481 zł66-15.1%40 488 zł90%-21 277 zł0.725
●LikwidacjaOgraniczenieAktywne84 816 zł53-16.6%0 zł100%-6717 zł0.750
OgraniczenieOgraniczenieRezygnacja61 702 zł59-15.6%39 239 zł91%-19 997 zł0.755
LikwidacjaOgraniczenieBez zmian72 738 zł48-17.3%22 586 zł98%-11 941 zł0.803
LikwidacjaOgraniczenieRezygnacja66 278 zł44-17.7%34 535 zł96%-14 907 zł0.849

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanalikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanierozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 278 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanie) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 6.93 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 49% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.