HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · powiat

Powiat m. Świętochłowice

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy45 021 mieszkańcówdochody własne 8881 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-3.77% do 1.05%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów-3.42% do 25.67%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje powiat

Powiat nie ma własnych podatków. Trzecia dźwignia to nie stawki, tylko skuteczność w pozyskiwaniu środków zewnętrznych, i dlatego przestrzeń decyzyjna powiatu jest w praktyce węższa niż gminy przy podobnej odpowiedzialności.

Szkolnictwo ponadpodstawowe

Licea, technika i szkoły branżowe. Najcięższa pozycja budżetu powiatu i jedyna, która realnie wiąże młodych z powiatem.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Likwidacja-420-0.50-1.400-30
Ograniczenie-210-0.25-0.700-15
Bez zmian00000
Rozwój+240+0.22+0.50+0.15+14
Szeroki program+480+0.42+1.00+0.30+27

Szpital powiatowy i opieka zdrowotna

Szpital powiatowy bywa największym pojedynczym ryzykiem finansowym powiatu i jednocześnie usługą, której nie da się przenieść gdzie indziej.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Ograniczenie-300-0.30-0.800-22
Bez zmian00000
Doinwestowanie+340+0.20+0.600+18

Pozyskiwanie środków zewnętrznych

Powiat nie ma własnych podatków. Jego jedyna realna dźwignia dochodowa to zdolność sięgania po dotacje, programy rządowe i środki unijne, a ta wymaga wcześniejszego wkładu i kadr.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Rezygnacja-90-0.050-0.90-4
Bez zmian00000
Aktywne+130+0.08+0.15+1.60+5

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (12)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
OświataZdrowieŚrodkiBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programBez zmianAktywne92 611 zł132-8.2%27 747 zł79%-52 673 zł0.272
●RozwójDoinwestowanieAktywne89 199 zł137-8.2%30 265 zł78%-55 149 zł0.297
●Szeroki programDoinwestowanieAktywne86 177 zł150-6.3%34 811 zł77%-59 716 zł0.310
●RozwójBez zmianAktywne95 565 zł119-10.0%23 281 zł80%-48 185 zł0.312
Bez zmianDoinwestowanieAktywne92 107 zł123-10.2%25 876 zł79%-50 738 zł0.331
●Szeroki programOgraniczenieAktywne99 403 zł110-10.9%20 187 zł81%-45 133 zł0.338
Bez zmianBez zmianAktywne98 409 zł105-12.0%18 967 zł82%-43 848 zł0.388
OgraniczenieDoinwestowanieAktywne97 525 zł108-12.4%19 774 zł81%-44 657 zł0.394
●RozwójOgraniczenieAktywne102 272 zł97-12.7%15 816 zł83%-40 743 zł0.420
Szeroki programBez zmianBez zmian76 269 zł127-8.9%56 388 zł76%-57 844 zł0.448
RozwójBez zmianBez zmian79 368 zł114-10.7%54 518 zł78%-53 307 zł0.469
RozwójDoinwestowanieBez zmian73 020 zł132-8.9%61 411 zł74%-60 250 zł0.473
Szeroki programOgraniczenieBez zmian83 038 zł105-11.6%48 938 zł78%-50 331 zł0.478
●OgraniczenieBez zmianAktywne103 734 zł90-14.2%12 974 zł84%-37 877 zł0.483
Szeroki programDoinwestowanieBez zmian69 854 zł145-7.0%63 359 zł73%-64 865 zł0.485
●LikwidacjaDoinwestowanieAktywne102 836 zł93-14.6%13 796 zł83%-38 701 zł0.488
Bez zmianDoinwestowanieBez zmian76 071 zł118-10.9%59 595 zł77%-55 792 zł0.493
●Bez zmianOgraniczenieAktywne105 036 zł83-14.6%11 596 zł84%-36 501 zł0.519
Bez zmianBez zmianBez zmian82 356 zł100-12.7%52 864 zł78%-48 923 zł0.520
OgraniczenieDoinwestowanieBez zmian81 469 zł103-13.1%53 708 zł78%-49 735 zł0.528
RozwójOgraniczenieBez zmian86 052 zł92-13.4%47 309 zł80%-45 892 zł0.536
Szeroki programBez zmianRezygnacja67 428 zł123-9.4%74 958 zł73%-60 960 zł0.546
RozwójBez zmianRezygnacja70 613 zł110-11.2%73 163 zł76%-56 385 zł0.562
Szeroki programOgraniczenieRezygnacja74 202 zł101-12.1%67 789 zł77%-53 439 zł0.568
RozwójDoinwestowanieRezygnacja64 260 zł128-9.4%79 824 zł71%-63 335 zł0.571
Szeroki programDoinwestowanieRezygnacja61 008 zł141-7.5%81 916 zł69%-67 988 zł0.582
Bez zmianDoinwestowanieRezygnacja67 398 zł114-11.3%78 070 zł74%-58 839 zł0.586
OgraniczenieBez zmianBez zmian87 661 zł85-14.9%47 224 zł81%-42 974 zł0.587
LikwidacjaDoinwestowanieBez zmian86 760 zł88-15.3%48 083 zł80%-43 801 zł0.593
●LikwidacjaBez zmianAktywne108 956 zł75-16.3%7102 zł87%-32 026 zł0.594
Bez zmianBez zmianRezygnacja73 687 zł96-13.1%71 479 zł77%-51 964 zł0.605
OgraniczenieDoinwestowanieRezygnacja72 800 zł99-13.6%72 323 zł77%-52 775 zł0.614
Bez zmianOgraniczenieBez zmian88 960 zł78-15.3%45 883 zł82%-41 601 zł0.615
RozwójOgraniczenieRezygnacja77 303 zł88-13.8%66 087 zł78%-48 963 zł0.616
●OgraniczenieOgraniczenieAktywne110 245 zł68-16.7%5740 zł87%-30 665 zł0.632
OgraniczenieBez zmianRezygnacja78 997 zł81-15.3%65 834 zł79%-46 008 zł0.660
LikwidacjaDoinwestowanieRezygnacja78 097 zł84-15.7%66 692 zł78%-46 835 zł0.668
LikwidacjaBez zmianBez zmian92 864 zł70-17.0%41 697 zł83%-37 145 zł0.673
Bez zmianOgraniczenieRezygnacja80 297 zł74-15.7%64 492 zł79%-44 635 zł0.686
OgraniczenieOgraniczenieBez zmian94 150 zł63-17.4%40 370 zł84%-35 788 zł0.706
LikwidacjaBez zmianRezygnacja84 205 zł66-17.4%60 301 zł82%-40 173 zł0.736
●LikwidacjaOgraniczenieAktywne115 354 zł53-18.8%0 zł92%-24 946 zł0.750
OgraniczenieOgraniczenieRezygnacja85 492 zł59-17.8%58 974 zł82%-38 815 zł0.766
LikwidacjaOgraniczenieBez zmian99 241 zł48-19.5%35 179 zł87%-30 090 zł0.807
LikwidacjaOgraniczenieRezygnacja90 588 zł44-19.9%53 811 zł84%-33 110 zł0.858

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanalikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanierozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 301 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanie) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 6.12 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 64% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.