HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · powiat

Powiat m. Ruda Śląska

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy128 793 mieszkańcówdochody własne 9033 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-1.77% do -0.05%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów1.03% do 17.18%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje powiat

Powiat nie ma własnych podatków. Trzecia dźwignia to nie stawki, tylko skuteczność w pozyskiwaniu środków zewnętrznych, i dlatego przestrzeń decyzyjna powiatu jest w praktyce węższa niż gminy przy podobnej odpowiedzialności.

Szkolnictwo ponadpodstawowe

Licea, technika i szkoły branżowe. Najcięższa pozycja budżetu powiatu i jedyna, która realnie wiąże młodych z powiatem.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Likwidacja-420-0.50-1.400-30
Ograniczenie-210-0.25-0.700-15
Bez zmian00000
Rozwój+240+0.22+0.50+0.15+14
Szeroki program+480+0.42+1.00+0.30+27

Szpital powiatowy i opieka zdrowotna

Szpital powiatowy bywa największym pojedynczym ryzykiem finansowym powiatu i jednocześnie usługą, której nie da się przenieść gdzie indziej.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Ograniczenie-300-0.30-0.800-22
Bez zmian00000
Doinwestowanie+340+0.20+0.600+18

Pozyskiwanie środków zewnętrznych

Powiat nie ma własnych podatków. Jego jedyna realna dźwignia dochodowa to zdolność sięgania po dotacje, programy rządowe i środki unijne, a ta wymaga wcześniejszego wkładu i kadr.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Rezygnacja-90-0.050-0.90-4
Bez zmian00000
Aktywne+130+0.08+0.15+1.60+5

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (13)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
OświataZdrowieŚrodkiBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programBez zmianAktywne58 368 zł132-4.2%26 747 zł87%-24 049 zł0.296
●RozwójDoinwestowanieAktywne55 257 zł137-4.2%29 400 zł86%-26 692 zł0.322
●RozwójBez zmianAktywne61 622 zł119-6.1%22 554 zł92%-19 853 zł0.326
●Szeroki programDoinwestowanieAktywne51 936 zł150-2.2%33 663 zł84%-30 965 zł0.342
●Bez zmianDoinwestowanieAktywne58 465 zł123-6.3%25 303 zł89%-22 561 zł0.346
●Szeroki programOgraniczenieAktywne65 162 zł110-7.0%19 354 zł94%-16 656 zł0.349
Bez zmianBez zmianAktywne64 765 zł105-8.1%18 529 zł94%-15 797 zł0.395
OgraniczenieDoinwestowanieAktywne63 882 zł108-8.6%19 347 zł93%-16 617 zł0.402
●RozwójOgraniczenieAktywne68 330 zł97-8.9%15 257 zł96%-12 559 zł0.425
Szeroki programBez zmianBez zmian45 080 zł127-4.9%44 990 zł82%-31 355 zł0.453
RozwójBez zmianBez zmian48 453 zł114-6.8%41 997 zł84%-27 093 zł0.468
Szeroki programOgraniczenieBez zmian51 849 zł105-7.8%37 682 zł86%-23 989 zł0.478
RozwójDoinwestowanieBez zmian42 107 zł132-4.9%48 769 zł80%-33 910 zł0.478
●OgraniczenieBez zmianAktywne70 088 zł90-10.4%12 680 zł98%-9959 zł0.486
●LikwidacjaDoinwestowanieAktywne69 191 zł93-10.9%13 514 zł98%-10 795 zł0.491
Bez zmianDoinwestowanieBez zmian45 433 zł118-7.0%45 829 zł83%-29 713 zł0.492
Szeroki programDoinwestowanieBez zmian38 666 zł145-3.0%51 838 zł77%-38 250 zł0.496
Bez zmianBez zmianBez zmian51 715 zł100-8.9%39 147 zł87%-22 969 zł0.516
●Bez zmianOgraniczenieAktywne71 391 zł83-10.9%11 314 zł99%-8595 zł0.521
OgraniczenieDoinwestowanieBez zmian50 829 zł103-9.3%39 987 zł86%-23 793 zł0.524
RozwójOgraniczenieBez zmian55 138 zł92-9.6%34 824 zł90%-19 824 zł0.532
Szeroki programBez zmianRezygnacja37 847 zł123-5.4%56 426 zł78%-35 549 zł0.541
RozwójBez zmianRezygnacja41 293 zł110-7.3%53 399 zł81%-31 240 zł0.553
Szeroki programOgraniczenieRezygnacja44 622 zł101-8.2%49 206 zł83%-28 177 zł0.559
RozwójDoinwestowanieRezygnacja34 943 zł128-5.4%60 101 zł75%-38 063 zł0.565
Bez zmianDoinwestowanieRezygnacja38 342 zł114-7.5%57 124 zł79%-33 819 zł0.576
OgraniczenieBez zmianBez zmian57 019 zł85-11.1%33 478 zł92%-17 154 zł0.581
Szeroki programDoinwestowanieRezygnacja31 429 zł141-3.5%63 280 zł75%-42 450 zł0.582
LikwidacjaDoinwestowanieBez zmian56 119 zł88-11.6%34 333 zł92%-17 993 zł0.588
Bez zmianBez zmianRezygnacja44 628 zł96-9.3%50 508 zł84%-27 069 zł0.593
●LikwidacjaBez zmianAktywne75 308 zł75-12.7%6950 zł99%-4241 zł0.594
OgraniczenieDoinwestowanieRezygnacja43 743 zł99-9.8%51 347 zł83%-27 892 zł0.602
RozwójOgraniczenieRezygnacja47 984 zł88-10.1%46 289 zł86%-23 965 zł0.605
Bez zmianOgraniczenieBez zmian58 319 zł78-11.6%32 133 zł93%-15 793 zł0.610
●OgraniczenieOgraniczenieAktywne76 598 zł68-13.1%5600 zł99%-2891 zł0.632
OgraniczenieBez zmianRezygnacja49 937 zł81-11.6%44 834 zł87%-21 249 zł0.648
LikwidacjaDoinwestowanieRezygnacja49 038 zł84-12.0%45 688 zł87%-22 087 zł0.656
LikwidacjaBez zmianBez zmian62 219 zł70-13.4%27 924 zł97%-11 458 zł0.668
Bez zmianOgraniczenieRezygnacja51 238 zł74-12.0%43 488 zł89%-19 887 zł0.674
OgraniczenieOgraniczenieBez zmian63 507 zł63-13.8%26 593 zł98%-10 111 zł0.701
LikwidacjaBez zmianRezygnacja55 142 zł66-13.8%39 274 zł93%-15 546 zł0.725
●LikwidacjaOgraniczenieAktywne81 705 zł53-15.3%0 zł100%2698 zł0.750
OgraniczenieOgraniczenieRezygnacja56 430 zł59-14.2%37 942 zł94%-14 199 zł0.755
LikwidacjaOgraniczenieBez zmian68 595 zł48-16.0%21 310 zł99%-4543 zł0.803
LikwidacjaOgraniczenieRezygnacja61 523 zł44-16.4%32 640 zł98%-8625 zł0.849

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanalikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanierozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 307 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanie) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 6.33 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 40% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.