HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · powiat

Powiat m. Mysłowice

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy70 741 mieszkańcówdochody własne 7956 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-1.82% do 0.58%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów-8.11% do 24.68%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje powiat

Powiat nie ma własnych podatków. Trzecia dźwignia to nie stawki, tylko skuteczność w pozyskiwaniu środków zewnętrznych, i dlatego przestrzeń decyzyjna powiatu jest w praktyce węższa niż gminy przy podobnej odpowiedzialności.

Szkolnictwo ponadpodstawowe

Licea, technika i szkoły branżowe. Najcięższa pozycja budżetu powiatu i jedyna, która realnie wiąże młodych z powiatem.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Likwidacja-420-0.50-1.400-30
Ograniczenie-210-0.25-0.700-15
Bez zmian00000
Rozwój+240+0.22+0.50+0.15+14
Szeroki program+480+0.42+1.00+0.30+27

Szpital powiatowy i opieka zdrowotna

Szpital powiatowy bywa największym pojedynczym ryzykiem finansowym powiatu i jednocześnie usługą, której nie da się przenieść gdzie indziej.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Ograniczenie-300-0.30-0.800-22
Bez zmian00000
Doinwestowanie+340+0.20+0.600+18

Pozyskiwanie środków zewnętrznych

Powiat nie ma własnych podatków. Jego jedyna realna dźwignia dochodowa to zdolność sięgania po dotacje, programy rządowe i środki unijne, a ta wymaga wcześniejszego wkładu i kadr.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Rezygnacja-90-0.050-0.90-4
Bez zmian00000
Aktywne+130+0.08+0.15+1.60+5

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (13)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
OświataZdrowieŚrodkiBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programBez zmianAktywne62 005 zł132-1.3%25 615 zł68%-57 893 zł0.295
●RozwójDoinwestowanieAktywne59 065 zł137-1.3%27 751 zł67%-60 015 zł0.321
●RozwójBez zmianAktywne65 054 zł119-3.3%21 318 zł71%-53 591 zł0.325
●Szeroki programDoinwestowanieAktywne55 956 zł150+0.6%32 108 zł65%-64 386 zł0.342
●Bez zmianDoinwestowanieAktywne62 077 zł123-3.5%23 535 zł69%-55 773 zł0.346
●Szeroki programOgraniczenieAktywne68 320 zł110-4.3%18 751 zł72%-51 029 zł0.348
Bez zmianBez zmianAktywne68 009 zł105-5.4%17 167 zł73%-49 414 zł0.394
OgraniczenieDoinwestowanieAktywne67 074 zł108-5.9%18 043 zł72%-50 292 zł0.402
●RozwójOgraniczenieAktywne71 295 zł97-6.2%14 535 zł75%-46 813 zł0.424
Szeroki programBez zmianBez zmian49 560 zł127-2.1%49 554 zł64%-60 868 zł0.452
RozwójBez zmianBez zmian52 722 zł114-4.1%47 723 zł66%-56 537 zł0.468
Szeroki programOgraniczenieBez zmian55 854 zł105-5.0%42 891 zł68%-54 028 zł0.478
RozwójDoinwestowanieBez zmian46 748 zł132-2.1%53 986 zł63%-62 943 zł0.478
●OgraniczenieBez zmianAktywne72 925 zł90-7.8%11 769 zł76%-44 026 zł0.486
●LikwidacjaDoinwestowanieAktywne71 978 zł93-8.2%12 659 zł76%-44 918 zł0.491
Bez zmianDoinwestowanieBez zmian49 871 zł118-4.3%52 187 zł65%-58 672 zł0.492
Szeroki programDoinwestowanieBez zmian43 527 zł145-0.2%55 882 zł61%-67 343 zł0.496
Bez zmianBez zmianBez zmian55 788 zł100-6.2%45 987 zł69%-52 331 zł0.515
●Bez zmianOgraniczenieAktywne74 178 zł83-8.2%10 459 zł77%-42 718 zł0.521
OgraniczenieDoinwestowanieBez zmian54 850 zł103-6.6%46 884 zł68%-53 211 zł0.525
RozwójOgraniczenieBez zmian58 942 zł92-6.9%41 142 zł71%-49 782 zł0.532
Szeroki programBez zmianRezygnacja42 828 zł123-2.6%65 460 zł63%-62 731 zł0.540
RozwójBez zmianRezygnacja46 058 zł110-4.6%63 484 zł64%-58 374 zł0.552
Szeroki programOgraniczenieRezygnacja49 127 zł101-5.5%58 792 zł65%-55 885 zł0.559
RozwójDoinwestowanieRezygnacja40 081 zł128-2.6%69 751 zł61%-64 785 zł0.565
Bez zmianDoinwestowanieRezygnacja43 271 zł114-4.7%67 810 zł63%-60 488 zł0.576
OgraniczenieBez zmianBez zmian60 686 zł85-8.5%40 774 zł72%-46 963 zł0.581
Szeroki programDoinwestowanieRezygnacja36 792 zł141-0.7%71 793 zł59%-69 210 zł0.582
LikwidacjaDoinwestowanieBez zmian59 737 zł88-9.0%41 685 zł72%-47 857 zł0.589
Bez zmianBez zmianRezygnacja49 192 zł96-6.6%61 605 zł67%-54 141 zł0.592
●LikwidacjaBez zmianAktywne77 751 zł75-10.1%6475 zł79%-38 743 zł0.594
OgraniczenieDoinwestowanieRezygnacja48 255 zł99-7.1%62 502 zł65%-55 021 zł0.602
RozwójOgraniczenieRezygnacja52 283 zł88-7.4%56 898 zł68%-51 613 zł0.605
Bez zmianOgraniczenieBez zmian61 937 zł78-9.0%39 485 zł73%-45 657 zł0.609
●OgraniczenieOgraniczenieAktywne78 992 zł68-10.5%5179 zł79%-37 448 zł0.632
OgraniczenieBez zmianRezygnacja54 095 zł81-9.0%56 388 zł70%-48 769 zł0.648
LikwidacjaDoinwestowanieRezygnacja53 146 zł84-9.4%57 298 zł69%-49 662 zł0.656
LikwidacjaBez zmianBez zmian65 495 zł70-10.8%35 661 zł76%-41 699 zł0.668
Bez zmianOgraniczenieRezygnacja55 346 zł74-9.4%55 098 zł70%-47 462 zł0.673
OgraniczenieOgraniczenieBez zmian66 734 zł63-11.2%34 385 zł77%-40 406 zł0.701
LikwidacjaBez zmianRezygnacja58 907 zł66-11.2%51 270 zł73%-43 500 zł0.725
●LikwidacjaOgraniczenieAktywne83 718 zł53-12.8%0 zł82%-32 278 zł0.750
OgraniczenieOgraniczenieRezygnacja60 147 zł59-11.7%49 993 zł75%-42 206 zł0.755
LikwidacjaOgraniczenieBez zmian71 444 zł48-13.5%29 584 zł79%-35 256 zł0.803
LikwidacjaOgraniczenieRezygnacja64 861 zł44-13.9%45 218 zł77%-37 051 zł0.849

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanalikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanierozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 286 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanie) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 2.65 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 93% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.