HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · gmina

Gierałtowice

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy12 726 mieszkańcówdochody własne 8065 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności0.1% do 1.67%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów-7.17% do 25.53%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje gmina

Gmina jest jedynym szczeblem z realną własną dźwignią podatkową, więc jej przestrzeń decyzyjna jest najszersza. Jednocześnie BDL daje na tym poziomie najmniej danych, więc diagnoza opiera się na demografii i budżecie, a nie na miernikach gospodarczych.

Poziom usług dla mieszkańców

Przedszkola i szkoły podstawowe, kultura, sport, transport lokalny, pomoc społeczna. Zadania własne gminy, największa pozycja kosztów bieżących.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Głębokie cięcie-360-0.45-1.200-26
Ograniczenie-180-0.22-0.600-13
Bez zmian00000
Rozwój+200+0.20+0.500+12
Szeroki program+420+0.40+1.000+24

Inwestycje majątkowe

Wodociągi, kanalizacja, drogi gminne, budynki. Nakład skupiony w pierwszych latach, zostawia po sobie majątek do utrzymania.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Wstrzymanie-150-0.150-0.30-8
Bez zmian00000
Program+380+0.25+0.30+0.50+9

Podatki i opłaty lokalne

Podatek od nieruchomości, rolny, leśny, od środków transportowych. Jedyna dźwignia działająca wprost na dochody własne i jedyny szczebel, który ją naprawdę ma.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Obniżka0+0.150-1.200
Bez zmian00000
Podwyżka0-0.200+1.500

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (7)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
UsługiInwestycjeObciążeniaBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programProgramPodwyżka76 550 zł133+14.0%18 377 zł74%-49 130 zł0.250
●RozwójProgramPodwyżka80 764 zł121+11.8%13 856 zł77%-44 609 zł0.280
Szeroki programBez zmianPodwyżka73 963 zł124+11.2%25 867 zł74%-48 372 zł0.343
●Bez zmianProgramPodwyżka84 731 zł109+9.6%9588 zł79%-40 341 zł0.365
RozwójProgramBez zmian66 883 zł121+14.0%44 237 zł72%-48 920 zł0.377
●Szeroki programProgramBez zmian62 680 zł133+16.3%48 668 zł70%-53 429 zł0.395
RozwójBez zmianPodwyżka78 155 zł112+9.1%21 448 zł77%-43 875 zł0.398
Bez zmianProgramBez zmian70 840 zł109+11.8%40 057 zł75%-44 664 zł0.409
Szeroki programWstrzymaniePodwyżka71 231 zł116+9.6%32 173 zł73%-49 299 zł0.423
Szeroki programBez zmianBez zmian60 508 zł124+13.5%56 267 zł70%-52 524 zł0.453
RozwójBez zmianBez zmian64 690 zł112+11.2%51 860 zł72%-48 039 zł0.466
●OgraniczenieProgramPodwyżka88 885 zł96+7.2%5069 zł80%-35 822 zł0.484
RozwójProgramObniżka56 622 zł121+15.7%67 433 zł69%-52 101 zł0.487
Bez zmianBez zmianPodwyżka82 102 zł100+6.9%17 280 zł79%-39 630 zł0.488
RozwójWstrzymaniePodwyżka75 431 zł104+7.4%27 745 zł76%-44 793 zł0.488
OgraniczenieProgramBez zmian74 981 zł96+9.4%35 648 zł77%-40 160 zł0.488
Bez zmianProgramObniżka60 571 zł109+13.5%63 262 zł71%-47 853 zł0.491
Szeroki programWstrzymanieBez zmian58 026 zł116+11.8%62 042 zł69%-53 356 zł0.518
Bez zmianBez zmianBez zmian68 626 zł100+9.1%47 703 zł75%-43 807 zł0.519
●Szeroki programProgramObniżka52 426 zł133+18.0%71 856 zł66%-56 601 zł0.524
OgraniczenieProgramObniżka64 703 zł96+11.0%58 863 zł74%-43 361 zł0.538
RozwójWstrzymanieBez zmian62 215 zł104+9.6%57 626 zł71%-48 862 zł0.547
RozwójBez zmianObniżka54 736 zł112+12.9%74 393 zł69%-51 111 zł0.553
Szeroki programBez zmianObniżka50 562 zł124+15.1%78 792 zł66%-55 587 zł0.561
Bez zmianWstrzymaniePodwyżka79 385 zł92+5.3%23 569 zł78%-40 539 zł0.578
Bez zmianBez zmianObniżka58 665 zł100+10.7%70 245 zł71%-46 888 zł0.580
Głębokie cięcieProgramBez zmian79 031 zł83+6.9%31 571 zł79%-35 763 zł0.596
OgraniczenieBez zmianPodwyżka86 232 zł87+4.6%12 884 zł80%-35 139 zł0.604
OgraniczenieBez zmianBez zmian72 743 zł87+6.7%43 321 zł77%-39 330 zł0.606
Bez zmianWstrzymanieBez zmian66 159 zł92+7.4%53 461 zł74%-44 621 zł0.607
Szeroki programWstrzymanieObniżka48 266 zł116+13.5%84 172 zł65%-56 350 zł0.615
●Głębokie cięcieProgramPodwyżka92 947 zł83+4.8%720 zł82%-31 410 zł0.616
Głębokie cięcieProgramObniżka68 744 zł83+8.5%54 966 zł77%-38 974 zł0.620
RozwójWstrzymanieObniżka52 448 zł104+11.2%79 765 zł68%-51 865 zł0.622
OgraniczenieBez zmianObniżka62 773 zł87+8.3%66 008 zł74%-42 422 zł0.644
Bez zmianWstrzymanieObniżka56 384 zł92+9.1%75 608 zł70%-47 632 zł0.661
OgraniczenieWstrzymaniePodwyżka83 524 zł79+3.0%19 162 zł79%-36 036 zł0.693
OgraniczenieWstrzymanieBez zmian70 286 zł79+5.1%49 068 zł77%-40 133 zł0.698
Głębokie cięcieBez zmianBez zmian76 770 zł74+4.3%39 447 zł79%-34 959 zł0.716
OgraniczenieWstrzymanieObniżka60 501 zł79+6.7%71 293 zł73%-43 156 zł0.731
Głębokie cięcieBez zmianPodwyżka90 270 zł74+2.2%8769 zł82%-30 753 zł0.733
Głębokie cięcieBez zmianObniżka66 790 zł74+5.9%62 177 zł77%-38 062 zł0.733
Głębokie cięcieWstrzymanieBez zmian74 322 zł66+2.7%45 118 zł79%-35 751 zł0.807
Głębokie cięcieWstrzymaniePodwyżka87 572 zł66+0.7%14 971 zł82%-31 639 zł0.819
Głębokie cięcieWstrzymanieObniżka64 528 zł66+4.3%67 454 zł76%-38 785 zł0.823

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanagłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńrozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 328 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeń) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 3.56 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 77% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.