HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · gmina

Knurów

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy35 298 mieszkańcówdochody własne 7535 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-2.7% do 0.65%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów-0.32% do 21.97%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje gmina

Gmina jest jedynym szczeblem z realną własną dźwignią podatkową, więc jej przestrzeń decyzyjna jest najszersza. Jednocześnie BDL daje na tym poziomie najmniej danych, więc diagnoza opiera się na demografii i budżecie, a nie na miernikach gospodarczych.

Poziom usług dla mieszkańców

Przedszkola i szkoły podstawowe, kultura, sport, transport lokalny, pomoc społeczna. Zadania własne gminy, największa pozycja kosztów bieżących.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Głębokie cięcie-360-0.45-1.200-26
Ograniczenie-180-0.22-0.600-13
Bez zmian00000
Rozwój+200+0.20+0.500+12
Szeroki program+420+0.40+1.000+24

Inwestycje majątkowe

Wodociągi, kanalizacja, drogi gminne, budynki. Nakład skupiony w pierwszych latach, zostawia po sobie majątek do utrzymania.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Wstrzymanie-150-0.150-0.30-8
Bez zmian00000
Program+380+0.25+0.30+0.50+9

Podatki i opłaty lokalne

Podatek od nieruchomości, rolny, leśny, od środków transportowych. Jedyna dźwignia działająca wprost na dochody własne i jedyny szczebel, który ją naprawdę ma.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Obniżka0+0.150-1.200
Bez zmian00000
Podwyżka0-0.200+1.500

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (7)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
UsługiInwestycjeObciążeniaBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programProgramPodwyżka68 072 zł133-5.7%17 827 zł84%-29 732 zł0.256
●RozwójProgramPodwyżka72 255 zł121-7.6%13 287 zł87%-25 201 zł0.283
Szeroki programBez zmianPodwyżka65 668 zł124-8.0%23 479 zł84%-29 690 zł0.347
●Bez zmianProgramPodwyżka76 193 zł109-9.4%8999 zł91%-20 921 zł0.366
RozwójProgramBez zmian59 124 zł121-5.7%36 522 zł82%-31 295 zł0.378
●Szeroki programProgramBez zmian54 952 zł133-3.8%40 909 zł79%-35 812 zł0.399
RozwójBez zmianPodwyżka69 831 zł112-9.9%19 001 zł86%-25 181 zł0.400
Bez zmianProgramBez zmian63 051 zł109-7.6%32 384 zł85%-27 029 zł0.410
Szeroki programWstrzymaniePodwyżka63 033 zł116-9.4%28 297 zł83%-31 082 zł0.427
Szeroki programBez zmianBez zmian52 946 zł124-6.2%46 191 zł79%-35 566 zł0.455
RozwójBez zmianBez zmian57 098 zł112-8.0%41 826 zł82%-31 071 zł0.467
●OgraniczenieProgramPodwyżka80 321 zł96-11.4%4444 zł95%-16 376 zł0.484
RozwójProgramObniżka49 421 zł121-4.3%54 077 zł79%-35 790 zł0.486
OgraniczenieProgramBez zmian67 165 zł96-9.6%28 018 zł88%-22 502 zł0.488
Bez zmianBez zmianPodwyżka73 751 zł100-11.7%14 773 zł90%-20 922 zł0.488
Bez zmianProgramObniżka53 340 zł109-6.2%49 948 zł81%-31 534 zł0.489
RozwójWstrzymaniePodwyżka67 205 zł104-11.2%23 808 zł85%-26 562 zł0.490
Bez zmianBez zmianBez zmian61 006 zł100-9.9%37 710 zł84%-26 827 zł0.518
Szeroki programWstrzymanieBez zmian50 551 zł116-7.6%50 611 zł79%-36 829 zł0.520
●Szeroki programProgramObniżka45 258 zł133-2.3%58 454 zł76%-40 297 zł0.525
OgraniczenieProgramObniżka57 443 zł96-8.2%45 593 zł84%-27 020 zł0.535
RozwójWstrzymanieBez zmian54 712 zł104-9.4%46 237 zł81%-32 323 zł0.547
RozwójBez zmianObniżka47 689 zł112-6.6%58 869 zł78%-35 416 zł0.551
Szeroki programBez zmianObniżka43 545 zł124-4.7%63 225 zł76%-39 901 zł0.561
Bez zmianBez zmianObniżka51 589 zł100-8.5%54 761 zł81%-31 182 zł0.578
Bez zmianWstrzymaniePodwyżka71 132 zł92-13.0%19 570 zł88%-22 293 zł0.579
Głębokie cięcieProgramBez zmian71 186 zł83-11.7%23 923 zł92%-18 085 zł0.595
OgraniczenieBez zmianPodwyżka77 855 zł87-13.6%10 318 zł95%-16 402 zł0.604
OgraniczenieBez zmianBez zmian65 097 zł87-11.9%33 369 zł88%-22 324 zł0.605
Bez zmianWstrzymanieBez zmian58 628 zł92-11.2%42 112 zł84%-28 068 zł0.607
Szeroki programWstrzymanieObniżka41 329 zł116-6.2%67 337 zł76%-41 067 zł0.615
●Głębokie cięcieProgramPodwyżka84 355 zł83-13.4%12 zł98%-11 942 zł0.616
Głębokie cięcieProgramObniżka61 455 zł83-10.3%41 635 zł86%-22 615 zł0.617
RozwójWstrzymanieObniżka45 481 zł104-8.0%62 972 zł77%-36 572 zł0.621
OgraniczenieBez zmianObniżka55 669 zł87-10.5%50 466 zł84%-26 692 zł0.641
Bez zmianWstrzymanieObniżka49 389 zł92-9.9%58 856 zł80%-32 328 zł0.659
OgraniczenieWstrzymaniePodwyżka75 248 zł79-14.9%15 121 zł93%-17 759 zł0.693
OgraniczenieWstrzymanieBez zmian62 729 zł79-13.2%37 759 zł86%-23 552 zł0.697
Głębokie cięcieBez zmianBez zmian69 096 zł74-13.9%29 446 zł92%-17 931 zł0.714
OgraniczenieWstrzymanieObniżka53 480 zł79-11.9%54 515 zł83%-27 825 zł0.729
Głębokie cięcieBez zmianObniżka59 659 zł74-12.6%46 644 zł87%-22 311 zł0.730
Głębokie cięcieBez zmianPodwyżka81 869 zł74-15.6%6212 zł98%-11 992 zł0.733
Głębokie cięcieWstrzymanieBez zmian66 739 zł66-15.2%33 754 zł91%-19 146 zł0.806
Głębokie cięcieWstrzymaniePodwyżka79 271 zł66-16.9%10 933 zł97%-13 336 zł0.819
Głębokie cięcieWstrzymanieObniżka57 480 zł66-13.9%50 646 zł85%-23 432 zł0.821

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanagłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńrozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 326 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeń) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 6.99 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 47% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.