HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · powiat

Powiat gliwicki

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy112 952 mieszkańcówdochody własne 7855 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-0.95% do 0.52%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów2.63% do 18.34%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje powiat

Powiat nie ma własnych podatków. Trzecia dźwignia to nie stawki, tylko skuteczność w pozyskiwaniu środków zewnętrznych, i dlatego przestrzeń decyzyjna powiatu jest w praktyce węższa niż gminy przy podobnej odpowiedzialności.

Szkolnictwo ponadpodstawowe

Licea, technika i szkoły branżowe. Najcięższa pozycja budżetu powiatu i jedyna, która realnie wiąże młodych z powiatem.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Likwidacja-420-0.50-1.400-30
Ograniczenie-210-0.25-0.700-15
Bez zmian00000
Rozwój+240+0.22+0.50+0.15+14
Szeroki program+480+0.42+1.00+0.30+27

Szpital powiatowy i opieka zdrowotna

Szpital powiatowy bywa największym pojedynczym ryzykiem finansowym powiatu i jednocześnie usługą, której nie da się przenieść gdzie indziej.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Ograniczenie-300-0.30-0.800-22
Bez zmian00000
Doinwestowanie+340+0.20+0.600+18

Pozyskiwanie środków zewnętrznych

Powiat nie ma własnych podatków. Jego jedyna realna dźwignia dochodowa to zdolność sięgania po dotacje, programy rządowe i środki unijne, a ta wymaga wcześniejszego wkładu i kadr.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Rezygnacja-90-0.050-0.90-4
Bez zmian00000
Aktywne+130+0.08+0.15+1.60+5

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (13)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
OświataZdrowieŚrodkiBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programBez zmianAktywne64 257 zł132+2.7%24 331 zł98%-9899 zł0.294
●RozwójDoinwestowanieAktywne61 330 zł137+2.7%26 820 zł96%-12 387 zł0.320
●RozwójBez zmianAktywne67 254 zł119+0.7%20 501 zł99%-6069 zł0.324
●Szeroki programDoinwestowanieAktywne58 275 zł150+4.8%30 715 zł92%-16 283 zł0.339
●Bez zmianDoinwestowanieAktywne64 291 zł123+0.5%23 075 zł98%-8608 zł0.345
●Szeroki programOgraniczenieAktywne70 491 zł110-0.3%17 599 zł99%-3168 zł0.348
Bez zmianBez zmianAktywne70 159 zł105-1.5%16 813 zł100%-2354 zł0.394
OgraniczenieDoinwestowanieAktywne69 216 zł108-2.0%17 703 zł99%-3244 zł0.401
●RozwójOgraniczenieAktywne73 413 zł97-2.3%13 853 zł100%579 zł0.424
Szeroki programBez zmianBez zmian51 768 zł127+1.9%41 338 zł91%-16 903 zł0.452
RozwójBez zmianBez zmian54 878 zł114-0.1%38 600 zł94%-13 008 zł0.468
RozwójDoinwestowanieBez zmian48 970 zł132+1.9%44 861 zł88%-19 307 zł0.478
Szeroki programOgraniczenieBez zmian57 981 zł105-1.1%34 685 zł97%-10 195 zł0.478
●OgraniczenieBez zmianAktywne75 004 zł90-3.9%11 532 zł100%2918 zł0.486
●LikwidacjaDoinwestowanieAktywne74 049 zł93-4.4%12 435 zł100%2014 zł0.491
Bez zmianDoinwestowanieBez zmian52 043 zł118-0.3%42 165 zł92%-15 463 zł0.492
Szeroki programDoinwestowanieBez zmian45 802 zł145+4.0%47 665 zł85%-23 269 zł0.496
Bez zmianBez zmianBez zmian57 896 zł100-2.3%36 030 zł98%-9227 zł0.516
●Bez zmianOgraniczenieAktywne76 249 zł83-4.4%10 235 zł100%4214 zł0.521
OgraniczenieDoinwestowanieBez zmian56 951 zł103-2.8%36 936 zł97%-10 120 zł0.525
RozwójOgraniczenieBez zmian61 018 zł92-3.1%32 099 zł99%-6382 zł0.532
Szeroki programBez zmianRezygnacja45 031 zł123+1.4%51 956 zł86%-20 843 zł0.540
RozwójBez zmianRezygnacja48 210 zł110-0.6%49 187 zł90%-16 903 zł0.553
Szeroki programOgraniczenieRezygnacja51 249 zł101-1.6%45 370 zł93%-14 129 zł0.559
RozwójDoinwestowanieRezygnacja42 298 zł128+1.4%55 387 zł85%-23 207 zł0.566
Bez zmianDoinwestowanieRezygnacja45 440 zł114-0.8%52 657 zł87%-19 319 zł0.577
OgraniczenieBez zmianBez zmian62 724 zł85-4.7%30 889 zł99%-3974 zł0.581
Szeroki programDoinwestowanieRezygnacja39 061 zł141+3.5%58 227 zł82%-27 213 zł0.582
LikwidacjaDoinwestowanieBez zmian61 767 zł88-5.2%31 808 zł99%-4881 zł0.589
Bez zmianBez zmianRezygnacja51 296 zł96-2.8%46 518 zł93%-13 078 zł0.593
●LikwidacjaBez zmianAktywne79 760 zł75-6.3%6352 zł100%8089 zł0.594
OgraniczenieDoinwestowanieRezygnacja50 351 zł99-3.2%47 423 zł93%-13 971 zł0.603
RozwójOgraniczenieRezygnacja54 354 zł88-3.5%42 683 zł96%-10 272 zł0.605
Bez zmianOgraniczenieBez zmian63 967 zł78-5.2%29 608 zł99%-2681 zł0.610
●OgraniczenieOgraniczenieAktywne80 994 zł68-6.8%5068 zł100%9372 zł0.632
OgraniczenieBez zmianRezygnacja56 128 zł81-5.2%41 373 zł98%-7821 zł0.649
LikwidacjaDoinwestowanieRezygnacja55 171 zł84-5.6%42 291 zł98%-8727 zł0.657
LikwidacjaBez zmianBez zmian67 464 zł70-7.1%25 847 zł100%1177 zł0.668
Bez zmianOgraniczenieRezygnacja57 371 zł74-5.6%40 091 zł99%-6527 zł0.674
OgraniczenieOgraniczenieBez zmian68 695 zł63-7.5%24 578 zł100%2458 zł0.701
LikwidacjaBez zmianRezygnacja60 872 zł66-7.5%36 325 zł99%-2664 zł0.725
●LikwidacjaOgraniczenieAktywne85 653 zł53-9.1%0 zł100%14 431 zł0.750
OgraniczenieOgraniczenieRezygnacja62 103 zł59-8.0%35 056 zł100%-1383 zł0.755
LikwidacjaOgraniczenieBez zmian73 339 zł48-9.8%19 771 zł100%7499 zł0.803
LikwidacjaOgraniczenieRezygnacja66 751 zł44-10.3%30 234 zł100%3663 zł0.849

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanalikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanierozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 282 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanie) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 7.78 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 7% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.