HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · powiat

Powiat myszkowski

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy67 049 mieszkańcówdochody własne 7332 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-1.62% do 0.11%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów2.59% do 15.27%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje powiat

Powiat nie ma własnych podatków. Trzecia dźwignia to nie stawki, tylko skuteczność w pozyskiwaniu środków zewnętrznych, i dlatego przestrzeń decyzyjna powiatu jest w praktyce węższa niż gminy przy podobnej odpowiedzialności.

Szkolnictwo ponadpodstawowe

Licea, technika i szkoły branżowe. Najcięższa pozycja budżetu powiatu i jedyna, która realnie wiąże młodych z powiatem.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Likwidacja-420-0.50-1.400-30
Ograniczenie-210-0.25-0.700-15
Bez zmian00000
Rozwój+240+0.22+0.50+0.15+14
Szeroki program+480+0.42+1.00+0.30+27

Szpital powiatowy i opieka zdrowotna

Szpital powiatowy bywa największym pojedynczym ryzykiem finansowym powiatu i jednocześnie usługą, której nie da się przenieść gdzie indziej.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Ograniczenie-300-0.30-0.800-22
Bez zmian00000
Doinwestowanie+340+0.20+0.600+18

Pozyskiwanie środków zewnętrznych

Powiat nie ma własnych podatków. Jego jedyna realna dźwignia dochodowa to zdolność sięgania po dotacje, programy rządowe i środki unijne, a ta wymaga wcześniejszego wkładu i kadr.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Rezygnacja-90-0.050-0.90-4
Bez zmian00000
Aktywne+130+0.08+0.15+1.60+5

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (14)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
OświataZdrowieŚrodkiBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programBez zmianAktywne43 255 zł132-2.7%23 774 zł93%-12 637 zł0.312
●RozwójBez zmianAktywne46 369 zł119-4.6%19 999 zł98%-8856 zł0.336
●RozwójDoinwestowanieAktywne40 574 zł137-2.7%26 182 zł91%-15 034 zł0.339
●Szeroki programOgraniczenieAktywne49 320 zł110-5.6%17 225 zł99%-6088 zł0.357
●Bez zmianDoinwestowanieAktywne43 652 zł123-4.8%22 477 zł95%-11 304 zł0.357
●Szeroki programDoinwestowanieAktywne37 405 zł150-0.7%30 014 zł87%-18 877 zł0.365
●Bez zmianBez zmianAktywne49 394 zł105-6.7%16 351 zł99%-5187 zł0.399
OgraniczenieDoinwestowanieAktywne48 431 zł108-7.2%17 262 zł99%-6099 zł0.408
●RozwójOgraniczenieAktywne52 365 zł97-7.4%13 524 zł100%-2386 zł0.428
Szeroki programBez zmianBez zmian33 016 zł127-3.4%36 919 zł86%-19 009 zł0.456
RozwójBez zmianBez zmian36 225 zł114-5.4%33 874 zł91%-15 168 zł0.467
Szeroki programOgraniczenieBez zmian39 062 zł105-6.3%30 438 zł93%-12 481 zł0.478
RozwójDoinwestowanieBez zmian30 445 zł132-3.4%39 998 zł84%-21 328 zł0.482
●OgraniczenieBez zmianAktywne54 098 zł90-9.0%11 223 zł100%-67 zł0.488
Bez zmianDoinwestowanieBez zmian33 617 zł118-5.6%36 998 zł87%-17 539 zł0.491
●LikwidacjaDoinwestowanieAktywne53 124 zł93-9.5%12 146 zł100%-992 zł0.494
Szeroki programDoinwestowanieBez zmian27 181 zł145-1.5%43 104 zł81%-25 232 zł0.504
Bez zmianBez zmianBez zmian39 344 zł100-7.4%30 933 zł93%-11 438 zł0.512
●Bez zmianOgraniczenieAktywne55 324 zł83-9.5%9946 zł100%1208 zł0.522
OgraniczenieDoinwestowanieBez zmian38 379 zł103-7.9%31 852 zł93%-12 352 zł0.522
RozwójOgraniczenieBez zmian42 202 zł92-8.2%27 471 zł97%-8719 zł0.529
Szeroki programBez zmianRezygnacja27 476 zł123-3.9%45 017 zł82%-22 599 zł0.536
RozwójBez zmianRezygnacja30 743 zł110-5.8%41 893 zł86%-18 716 zł0.545
Szeroki programOgraniczenieRezygnacja33 527 zł101-6.8%38 532 zł88%-16 066 zł0.552
RozwójDoinwestowanieRezygnacja24 960 zł128-3.9%48 021 zł80%-24 881 zł0.561
Bez zmianDoinwestowanieRezygnacja28 189 zł114-6.0%44 941 zł84%-21 050 zł0.569
OgraniczenieBez zmianBez zmian44 032 zł85-9.7%25 895 zł99%-6337 zł0.577
Szeroki programDoinwestowanieRezygnacja21 638 zł141-2.0%51 207 zł75%-28 826 zł0.582
Bez zmianBez zmianRezygnacja33 921 zł96-7.9%38 896 zł90%-14 945 zł0.583
LikwidacjaDoinwestowanieBez zmian43 056 zł88-10.2%26 835 zł98%-7264 zł0.586
OgraniczenieDoinwestowanieRezygnacja32 956 zł99-8.4%39 823 zł88%-15 859 zł0.594
●LikwidacjaBez zmianAktywne58 719 zł75-11.3%6191 zł100%4956 zł0.595
RozwójOgraniczenieRezygnacja36 725 zł88-8.6%35 534 zł92%-12 262 zł0.596
Bez zmianOgraniczenieBez zmian45 256 zł78-10.2%24 635 zł99%-5064 zł0.605
●OgraniczenieOgraniczenieAktywne59 934 zł68-11.7%4927 zł100%6219 zł0.632
OgraniczenieBez zmianRezygnacja38 612 zł81-10.2%33 908 zł95%-9839 zł0.639
LikwidacjaDoinwestowanieRezygnacja37 637 zł84-10.7%34 848 zł93%-10 766 zł0.648
LikwidacjaBez zmianBez zmian48 637 zł70-12.0%21 005 zł100%-1332 zł0.664
Bez zmianOgraniczenieRezygnacja39 837 zł74-10.7%32 648 zł97%-8566 zł0.664
OgraniczenieOgraniczenieBez zmian49 850 zł63-12.4%19 756 zł100%-71 zł0.697
LikwidacjaBez zmianRezygnacja43 221 zł66-12.4%29 013 zł99%-4829 zł0.717
OgraniczenieOgraniczenieRezygnacja44 435 zł59-12.9%27 764 zł99%-3568 zł0.747
●LikwidacjaOgraniczenieAktywne64 463 zł53-13.9%0 zł100%11 137 zł0.750
LikwidacjaOgraniczenieBez zmian54 364 zł48-14.6%15 076 zł100%4831 zł0.800
LikwidacjaOgraniczenieRezygnacja48 952 zł44-15.1%23 063 zł100%1338 zł0.843

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanalikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanierozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 279 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanie) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 6.75 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 21% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.