HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · gmina

Kłobuck

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy19 513 mieszkańcówdochody własne 6408 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-1.23% do 0.08%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów-0.59% do 17.98%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje gmina

Gmina jest jedynym szczeblem z realną własną dźwignią podatkową, więc jej przestrzeń decyzyjna jest najszersza. Jednocześnie BDL daje na tym poziomie najmniej danych, więc diagnoza opiera się na demografii i budżecie, a nie na miernikach gospodarczych.

Poziom usług dla mieszkańców

Przedszkola i szkoły podstawowe, kultura, sport, transport lokalny, pomoc społeczna. Zadania własne gminy, największa pozycja kosztów bieżących.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Głębokie cięcie-360-0.45-1.200-26
Ograniczenie-180-0.22-0.600-13
Bez zmian00000
Rozwój+200+0.20+0.500+12
Szeroki program+420+0.40+1.000+24

Inwestycje majątkowe

Wodociągi, kanalizacja, drogi gminne, budynki. Nakład skupiony w pierwszych latach, zostawia po sobie majątek do utrzymania.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Wstrzymanie-150-0.150-0.30-8
Bez zmian00000
Program+380+0.25+0.30+0.50+9

Podatki i opłaty lokalne

Podatek od nieruchomości, rolny, leśny, od środków transportowych. Jedyna dźwignia działająca wprost na dochody własne i jedyny szczebel, który ją naprawdę ma.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Obniżka0+0.150-1.200
Bez zmian00000
Podwyżka0-0.200+1.500

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (7)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
UsługiInwestycjeObciążeniaBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programProgramPodwyżka39 411 zł133-1.4%16 226 zł82%-23 843 zł0.287
●RozwójProgramPodwyżka43 274 zł121-3.3%12 112 zł85%-19 729 zł0.299
Szeroki programBez zmianPodwyżka38 140 zł124-3.8%19 195 zł82%-23 531 zł0.365
●Bez zmianProgramPodwyżka46 899 zł109-5.3%8240 zł89%-15 857 zł0.371
RozwójProgramBez zmian33 678 zł121-1.4%27 602 zł79%-24 840 zł0.391
RozwójBez zmianPodwyżka41 986 zł112-5.7%15 124 zł85%-19 435 zł0.408
Bez zmianProgramBez zmian37 294 zł109-3.3%23 801 zł83%-20 979 zł0.413
●Szeroki programProgramBez zmian29 825 zł133+0.6%31 644 zł76%-28 943 zł0.422
Szeroki programWstrzymaniePodwyżka36 326 zł116-5.3%22 322 zł81%-24 547 zł0.441
Szeroki programBez zmianBez zmian28 848 zł124-1.9%34 567 zł75%-28 462 zł0.467
RozwójBez zmianBez zmian32 684 zł112-3.8%30 544 zł79%-24 377 zł0.469
●OgraniczenieProgramPodwyżka50 648 zł96-7.3%4192 zł93%-11 809 zł0.485
Bez zmianProgramObniżka30 201 zł109-1.9%35 590 zł79%-24 756 zł0.485
OgraniczenieProgramBez zmian41 032 zł96-5.4%19 840 zł86%-16 944 zł0.486
Bez zmianBez zmianPodwyżka45 595 zł100-7.6%11 295 zł88%-15 582 zł0.490
RozwójProgramObniżka26 592 zł121+0.1%39 384 zł75%-28 609 zł0.490
RozwójWstrzymaniePodwyżka40 179 zł104-7.1%18 243 zł84%-20 443 zł0.495
Bez zmianBez zmianBez zmian36 284 zł100-5.7%26 761 zł83%-20 535 zł0.515
OgraniczenieProgramObniżka33 930 zł96-4.0%31 639 zł82%-20 731 zł0.527
Szeroki programWstrzymanieBez zmian27 212 zł116-3.3%37 436 zł75%-29 371 zł0.528
●Szeroki programProgramObniżka22 745 zł133+2.1%43 419 zł71%-32 705 zł0.539
RozwójBez zmianObniżka25 815 zł112-2.4%41 975 zł75%-28 022 zł0.546
RozwójWstrzymanieBez zmian31 056 zł104-5.3%33 405 zł79%-25 278 zł0.547
Szeroki programBez zmianObniżka21 985 zł124-0.4%45 992 zł71%-32 098 zł0.565
Bez zmianBez zmianObniżka29 408 zł100-4.3%38 200 zł79%-24 187 zł0.567
Bez zmianWstrzymaniePodwyżka43 794 zł92-9.0%14 430 zł87%-16 582 zł0.580
Głębokie cięcieProgramBez zmian44 693 zł83-7.6%16 107 zł91%-12 998 zł0.592
OgraniczenieBez zmianBez zmian40 002 zł87-7.8%22 822 zł86%-16 521 zł0.600
Bez zmianWstrzymanieBez zmian34 662 zł92-7.1%29 615 zł82%-21 428 zł0.602
OgraniczenieBez zmianPodwyżka49 325 zł87-9.6%7340 zł93%-11 555 zł0.604
Głębokie cięcieProgramObniżka37 584 zł83-6.2%28 020 zł86%-16 795 zł0.606
RozwójWstrzymanieObniżka24 319 zł104-3.8%44 626 zł74%-28 844 zł0.613
Szeroki programWstrzymanieObniżka20 482 zł116-1.9%48 650 zł69%-32 929 zł0.615
●Głębokie cięcieProgramPodwyżka54 320 zł83-9.5%275 zł97%-7850 zł0.616
OgraniczenieBez zmianObniżka33 118 zł87-6.4%34 271 zł82%-20 184 zł0.627
Bez zmianWstrzymanieObniżka27 918 zł92-5.7%40 844 zł77%-25 002 zł0.646
OgraniczenieWstrzymanieBez zmian38 389 zł79-9.2%25 666 zł86%-17 404 zł0.690
OgraniczenieWstrzymaniePodwyżka47 533 zł79-11.0%10 468 zł92%-12 544 zł0.692
Głębokie cięcieBez zmianBez zmian43 645 zł74-9.9%19 230 zł92%-12 596 zł0.708
OgraniczenieWstrzymanieObniżka31 637 zł79-7.8%36 904 zł81%-20 988 zł0.713
Głębokie cięcieBez zmianObniżka36 753 zł74-8.5%30 792 zł86%-16 268 zł0.716
Głębokie cięcieBez zmianPodwyżka52 978 zł74-11.7%3596 zł97%-7617 zł0.732
Głębokie cięcieWstrzymanieBez zmian42 040 zł66-11.3%21 991 zł90%-13 469 zł0.798
Głębokie cięcieWstrzymanieObniżka35 280 zł66-9.9%33 343 zł85%-17 063 zł0.805
Głębokie cięcieWstrzymaniePodwyżka51 195 zł66-13.0%6639 zł96%-8596 zł0.818

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanagłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńrozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 298 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeń) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 5.50 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 54% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.