Przestrzeń decyzji · powiat

Powiat kłobucki

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia

Punkt startowy81 495 mieszkańcówdochody własne 7527 zł na mieszkańca

Roczna zmiana ludności-1.1% do 0.1%z historii tej jednostki

Roczna zmiana dochodów-2.81% do 24.11%z historii tej jednostki

Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje powiat

Powiat nie ma własnych podatków. Trzecia dźwignia to nie stawki, tylko skuteczność w pozyskiwaniu środków zewnętrznych, i dlatego przestrzeń decyzyjna powiatu jest w praktyce węższa niż gminy przy podobnej odpowiedzialności.

Szkolnictwo ponadpodstawowe

Licea, technika i szkoły branżowe. Najcięższa pozycja budżetu powiatu i jedyna, która realnie wiąże młodych z powiatem.

Poziom	zł/rok	Ludność	Koszt	Dochód	Usługi
Likwidacja	-420	-0.50	-1.40	0	-30
Ograniczenie	-210	-0.25	-0.70	0	-15
Bez zmian	0	0	0	0	0
Rozwój	+240	+0.22	+0.50	+0.15	+14
Szeroki program	+480	+0.42	+1.00	+0.30	+27

Szpital powiatowy i opieka zdrowotna

Szpital powiatowy bywa największym pojedynczym ryzykiem finansowym powiatu i jednocześnie usługą, której nie da się przenieść gdzie indziej.

Poziom	zł/rok	Ludność	Koszt	Usługi
Ograniczenie	-300	-0.30	-0.80	-22
Bez zmian	0	0	0	0
Doinwestowanie	+340	+0.20	+0.60	+18

Pozyskiwanie środków zewnętrznych

Powiat nie ma własnych podatków. Jego jedyna realna dźwignia dochodowa to zdolność sięgania po dotacje, programy rządowe i środki unijne, a ta wymaga wcześniejszego wkładu i kadr.

Poziom	zł/rok	Ludność	Koszt	Dochód	Usługi
Rezygnacja	-90	-0.05	0	-0.90	-4
Bez zmian	0	0	0	0	0
Aktywne	+130	+0.08	+0.15	+1.60	+5

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (12)Bez pogorszenia usług Bez wariantów regresywnych

	Oświata	Zdrowie	Środki	Bilans	Usługi	Ludność	Maks. żal	Pokrycie	Najgorszy	Do ideału
●	Szeroki program	Bez zmian	Aktywne	72 990 zł	132	-0.1%	24 325 zł	80%	-34 874 zł	0.287
●	Rozwój	Doinwestowanie	Aktywne	70 032 zł	137	-0.1%	26 536 zł	79%	-37 085 zł	0.313
●	Rozwój	Bez zmian	Aktywne	75 871 zł	119	-2.1%	20 325 zł	82%	-30 874 zł	0.320
●	Szeroki program	Doinwestowanie	Aktywne	67 096 zł	150	+1.9%	30 601 zł	78%	-41 150 zł	0.331
	Bez zmian	Doinwestowanie	Aktywne	72 878 zł	123	-2.3%	22 621 zł	81%	-33 136 zł	0.340
●	Szeroki program	Ograniczenie	Aktywne	79 113 zł	110	-3.1%	17 730 zł	83%	-28 279 zł	0.345
	Bez zmian	Bez zmian	Aktywne	78 663 zł	105	-4.2%	16 463 zł	84%	-26 986 zł	0.392
	Ograniczenie	Doinwestowanie	Aktywne	77 707 zł	108	-4.7%	17 368 zł	83%	-27 892 zł	0.399
	Szeroki program	Bez zmian	Bez zmian	59 995 zł	127	-0.9%	46 682 zł	77%	-39 289 zł	0.450
	Rozwój	Bez zmian	Bez zmian	62 993 zł	114	-2.9%	44 740 zł	79%	-35 245 zł	0.468
	Rozwój	Doinwestowanie	Bez zmian	57 169 zł	132	-0.9%	50 843 zł	76%	-41 440 zł	0.477
	Szeroki program	Ograniczenie	Bez zmian	66 098 zł	105	-3.9%	40 222 zł	80%	-32 716 zł	0.478
	Bez zmian	Doinwestowanie	Bez zmian	60 132 zł	118	-3.1%	48 933 zł	78%	-37 448 zł	0.492
	Szeroki program	Doinwestowanie	Bez zmian	54 116 zł	145	+1.1%	52 848 zł	73%	-45 547 zł	0.493
	Bez zmian	Bez zmian	Bez zmian	65 902 zł	100	-5.0%	42 888 zł	81%	-31 315 zł	0.517
	Ograniczenie	Doinwestowanie	Bez zmian	64 943 zł	103	-5.5%	43 808 zł	80%	-32 223 zł	0.526
	Szeroki program	Bez zmian	Rezygnacja	53 003 zł	123	-1.4%	61 189 zł	75%	-41 861 zł	0.541
	Rozwój	Bez zmian	Rezygnacja	56 071 zł	110	-3.4%	59 114 zł	77%	-37 785 zł	0.555
	Szeroki program	Ograniczenie	Rezygnacja	59 110 zł	101	-4.3%	54 724 zł	78%	-35 283 zł	0.562
	Rozwój	Doinwestowanie	Rezygnacja	50 244 zł	128	-1.4%	65 221 zł	73%	-43 983 zł	0.567
	Bez zmian	Doinwestowanie	Rezygnacja	53 276 zł	114	-3.6%	63 179 zł	75%	-39 960 zł	0.579
	Szeroki program	Doinwestowanie	Rezygnacja	47 120 zł	141	+0.6%	67 358 zł	70%	-48 123 zł	0.582

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanalikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.

Minimalizacja maksymalnego żalulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.

Pokrycie progulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.

Kompromis trzech wymiarówszeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanierozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 276 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanie) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 6.02 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 60% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.