HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · gmina

Kłomnice

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy12 744 mieszkańcówdochody własne 7181 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-1.66% do 0.1%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów-10.59% do 30.63%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje gmina

Gmina jest jedynym szczeblem z realną własną dźwignią podatkową, więc jej przestrzeń decyzyjna jest najszersza. Jednocześnie BDL daje na tym poziomie najmniej danych, więc diagnoza opiera się na demografii i budżecie, a nie na miernikach gospodarczych.

Poziom usług dla mieszkańców

Przedszkola i szkoły podstawowe, kultura, sport, transport lokalny, pomoc społeczna. Zadania własne gminy, największa pozycja kosztów bieżących.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Głębokie cięcie-360-0.45-1.200-26
Ograniczenie-180-0.22-0.600-13
Bez zmian00000
Rozwój+200+0.20+0.500+12
Szeroki program+420+0.40+1.000+24

Inwestycje majątkowe

Wodociągi, kanalizacja, drogi gminne, budynki. Nakład skupiony w pierwszych latach, zostawia po sobie majątek do utrzymania.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Wstrzymanie-150-0.150-0.30-8
Bez zmian00000
Program+380+0.25+0.30+0.50+9

Podatki i opłaty lokalne

Podatek od nieruchomości, rolny, leśny, od środków transportowych. Jedyna dźwignia działająca wprost na dochody własne i jedyny szczebel, który ją naprawdę ma.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Obniżka0+0.150-1.200
Bez zmian00000
Podwyżka0-0.200+1.500

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (7)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
UsługiInwestycjeObciążeniaBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programProgramPodwyżka84 863 zł133-3.4%18 093 zł68%-58 976 zł0.244
●RozwójProgramPodwyżka88 937 zł121-5.3%13 726 zł71%-54 608 zł0.277
Szeroki programBez zmianPodwyżka82 116 zł124-5.8%27 316 zł68%-57 876 zł0.339
●Bez zmianProgramPodwyżka92 769 zł109-7.2%9606 zł72%-50 488 zł0.364
RozwójProgramBez zmian74 865 zł121-3.4%49 576 zł67%-57 595 zł0.374
●Szeroki programProgramBez zmian70 801 zł133-1.4%53 851 zł65%-61 950 zł0.391
RozwójBez zmianPodwyżka86 171 zł112-7.7%23 050 zł70%-53 529 zł0.397
Bez zmianProgramBez zmian78 686 zł109-5.3%45 548 zł69%-53 488 zł0.409
Szeroki programWstrzymaniePodwyżka79 334 zł116-7.2%34 808 zł68%-58 556 zł0.420
Szeroki programBez zmianBez zmian68 470 zł124-3.9%63 408 zł65%-60 742 zł0.450
RozwójBez zmianBez zmian72 515 zł112-5.8%59 154 zł67%-56 408 zł0.465
●OgraniczenieProgramPodwyżka96 767 zł96-9.2%5258 zł75%-46 140 zł0.484
RozwójProgramObniżka64 452 zł121-1.9%77 138 zł64%-59 799 zł0.486
RozwójWstrzymaniePodwyżka83 397 zł104-9.1%30 533 zł70%-54 200 zł0.487
Bez zmianBez zmianPodwyżka89 985 zł100-9.5%19 031 zł72%-49 430 zł0.487
OgraniczenieProgramBez zmian82 671 zł96-7.4%41 314 zł71%-49 155 zł0.489
Bez zmianProgramObniżka68 266 zł109-3.9%73 118 zł66%-55 701 zł0.492
Szeroki programWstrzymanieBez zmian65 940 zł116-5.3%70 284 zł64%-61 350 zł0.516
Bez zmianBez zmianBez zmian76 318 zł100-7.7%55 146 zł69%-52 321 zł0.519
●Szeroki programProgramObniżka60 396 zł133+0.0%81 404 zł62%-64 146 zł0.521
OgraniczenieProgramObniżka72 242 zł96-6.0%68 979 zł68%-51 380 zł0.540
RozwójWstrzymanieBez zmian69 992 zł104-7.2%66 021 zł66%-57 007 zł0.547
RozwójBez zmianObniżka62 412 zł112-4.4%85 945 zł64%-58 533 zł0.554
Szeroki programBez zmianObniżka58 375 zł124-2.4%90 190 zł62%-62 858 zł0.561
Bez zmianWstrzymaniePodwyżka87 218 zł92-10.9%26 506 zł72%-50 092 zł0.578
Bez zmianBez zmianObniżka66 208 zł100-6.3%81 945 zł66%-54 455 zł0.583
Głębokie cięcieProgramBez zmian86 570 zł83-9.5%37 461 zł73%-44 923 zł0.597
OgraniczenieBez zmianPodwyżka93 962 zł87-11.5%14 806 zł75%-45 105 zł0.604
OgraniczenieBez zmianBez zmian80 282 zł87-9.7%50 987 zł72%-48 012 zł0.608
Bez zmianWstrzymanieBez zmian73 803 zł92-9.1%62 005 zł68%-52 911 zł0.608
Szeroki programWstrzymanieObniżka56 031 zł116-3.9%96 607 zł62%-63 413 zł0.615
●Głębokie cięcieProgramPodwyżka100 678 zł83-11.3%1071 zł77%-41 894 zł0.616
Głębokie cięcieProgramObniżka76 131 zł83-8.1%65 263 zł70%-47 160 zł0.622
RozwójWstrzymanieObniżka60 076 zł104-5.8%92 353 zł64%-59 079 zł0.624
OgraniczenieBez zmianObniżka70 162 zł87-8.3%78 007 zł68%-50 158 zł0.647
Bez zmianWstrzymanieObniżka63 879 zł92-7.7%88 346 zł65%-54 992 zł0.664
OgraniczenieWstrzymaniePodwyżka91 205 zł79-12.8%22 270 zł74%-45 755 zł0.694
OgraniczenieWstrzymanieBez zmian77 777 zł79-11.1%57 784 zł70%-48 590 zł0.700
Głębokie cięcieBez zmianBez zmian84 160 zł74-11.8%47 282 zł74%-43 804 zł0.717
Głębokie cięcieBez zmianPodwyżka97 852 zł74-13.5%10 858 zł77%-40 882 zł0.733
OgraniczenieWstrzymanieObniżka67 843 zł79-9.7%84 337 zł68%-50 683 zł0.734
Głębokie cięcieBez zmianObniżka74 031 zł74-10.4%74 310 zł70%-45 961 zł0.736
Głębokie cięcieWstrzymanieBez zmian81 664 zł66-13.1%54 062 zł73%-44 371 zł0.808
Głębokie cięcieWstrzymaniePodwyżka95 105 zł66-14.9%18 254 zł77%-41 521 zł0.820
Głębokie cięcieWstrzymanieObniżka71 721 zł66-11.8%80 631 zł70%-46 475 zł0.827

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanagłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńrozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 316 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeń) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 2.93 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 93% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.