HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · gmina

Kamienica Polska

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy5361 mieszkańcówdochody własne 6323 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-1.43% do 0.35%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów-19.81% do 34.47%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje gmina

Gmina jest jedynym szczeblem z realną własną dźwignią podatkową, więc jej przestrzeń decyzyjna jest najszersza. Jednocześnie BDL daje na tym poziomie najmniej danych, więc diagnoza opiera się na demografii i budżecie, a nie na miernikach gospodarczych.

Poziom usług dla mieszkańców

Przedszkola i szkoły podstawowe, kultura, sport, transport lokalny, pomoc społeczna. Zadania własne gminy, największa pozycja kosztów bieżących.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Głębokie cięcie-360-0.45-1.200-26
Ograniczenie-180-0.22-0.600-13
Bez zmian00000
Rozwój+200+0.20+0.500+12
Szeroki program+420+0.40+1.000+24

Inwestycje majątkowe

Wodociągi, kanalizacja, drogi gminne, budynki. Nakład skupiony w pierwszych latach, zostawia po sobie majątek do utrzymania.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Wstrzymanie-150-0.150-0.30-8
Bez zmian00000
Program+380+0.25+0.30+0.50+9

Podatki i opłaty lokalne

Podatek od nieruchomości, rolny, leśny, od środków transportowych. Jedyna dźwignia działająca wprost na dochody własne i jedyny szczebel, który ją naprawdę ma.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Obniżka0+0.150-1.200
Bez zmian00000
Podwyżka0-0.200+1.500

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (7)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
UsługiInwestycjeObciążeniaBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programProgramPodwyżka74 963 zł133-1.0%17 438 zł60%-67 366 zł0.252
●RozwójProgramPodwyżka78 802 zł121-3.0%13 342 zł61%-63 270 zł0.281
Szeroki programBez zmianPodwyżka72 738 zł124-3.5%27 400 zł60%-65 767 zł0.344
●Bez zmianProgramPodwyżka82 404 zł109-4.9%9488 zł62%-59 416 zł0.365
RozwójProgramBez zmian66 433 zł121-1.0%52 047 zł59%-64 606 zł0.378
●Szeroki programProgramBez zmian62 603 zł133+1.0%56 062 zł57%-68 692 zł0.397
RozwójBez zmianPodwyżka76 561 zł112-5.4%23 393 zł61%-61 689 zł0.398
Bez zmianProgramBez zmian70 026 zł109-3.0%48 274 zł60%-60 763 zł0.409
Szeroki programWstrzymaniePodwyżka70 374 zł116-4.9%35 475 zł59%-66 022 zł0.423
Szeroki programBez zmianBez zmian60 740 zł124-1.5%66 752 zł57%-67 037 zł0.454
RozwójBez zmianBez zmian64 554 zł112-3.5%62 755 zł59%-62 970 zł0.466
●OgraniczenieProgramPodwyżka86 126 zł96-7.0%5460 zł63%-55 388 zł0.484
Bez zmianBez zmianPodwyżka80 147 zł100-7.3%19 627 zł62%-57 853 zł0.487
RozwójWstrzymaniePodwyżka74 203 zł104-6.8%31 461 zł61%-61 936 zł0.488
RozwójProgramObniżka57 274 zł121+0.4%82 115 zł57%-65 597 zł0.488
OgraniczenieProgramBez zmian73 737 zł96-5.1%44 345 zł62%-56 749 zł0.488
Bez zmianProgramObniżka60 861 zł109-1.5%78 349 zł58%-61 761 zł0.491
Szeroki programWstrzymanieBez zmian58 595 zł116-3.0%74 170 zł57%-67 253 zł0.518
Bez zmianBez zmianBez zmian68 131 zł100-5.4%59 000 zł60%-59 145 zł0.518
●Szeroki programProgramObniżka53 450 zł133+2.5%86 123 zł55%-69 674 zł0.526
OgraniczenieProgramObniżka64 563 zł96-3.7%74 656 zł60%-57 757 zł0.538
RozwójWstrzymanieBez zmian62 416 zł104-4.9%70 166 zł58%-63 178 zł0.546
RozwójBez zmianObniżka55 664 zł112-2.0%91 998 zł57%-63 920 zł0.553
Szeroki programBez zmianObniżka51 857 zł124-0.1%95 987 zł55%-67 979 zł0.562
Bez zmianWstrzymaniePodwyżka77 796 zł92-8.7%27 688 zł62%-58 093 zł0.578
Bez zmianBez zmianObniżka59 235 zł100-4.0%88 287 zł58%-60 103 zł0.580
Głębokie cięcieProgramBez zmian77 372 zł83-7.3%40 837 zł63%-52 823 zł0.596
OgraniczenieBez zmianPodwyżka83 850 zł87-9.3%15 708 zł64%-53 846 zł0.604
OgraniczenieBez zmianBez zmian71 823 zł87-7.5%55 254 zł62%-55 152 zł0.606
Bez zmianWstrzymanieBez zmian65 999 zł92-6.8%66 403 zł60%-59 345 zł0.606
Szeroki programWstrzymanieObniżka49 874 zł116-1.5%102 914 zł54%-68 165 zł0.615
●Głębokie cięcieProgramPodwyżka89 772 zł83-9.2%1560 zł66%-51 449 zł0.616
Głębokie cięcieProgramObniżka68 191 zł83-5.9%71 181 zł62%-53 840 zł0.619
RozwójWstrzymanieObniżka53 688 zł104-3.5%98 918 zł57%-64 099 zł0.622
OgraniczenieBez zmianObniżka62 918 zł87-6.1%84 760 zł60%-56 120 zł0.643
Bez zmianWstrzymanieObniżka57 265 zł92-5.4%95 162 zł58%-60 274 zł0.660
OgraniczenieWstrzymaniePodwyżka81 508 zł79-10.7%23 758 zł63%-54 075 zł0.693
OgraniczenieWstrzymanieBez zmian69 700 zł79-8.9%62 614 zł62%-55 342 zł0.697
Głębokie cięcieBez zmianBez zmian75 440 zł74-9.6%51 788 zł63%-51 247 zł0.715
OgraniczenieWstrzymanieObniżka60 957 zł79-7.5%91 628 zł59%-56 280 zł0.730
Głębokie cięcieBez zmianObniżka66 527 zł74-8.2%81 301 zł62%-52 224 zł0.732
Głębokie cięcieBez zmianPodwyżka87 477 zł74-11.4%12 061 zł66%-49 928 zł0.733
Głębokie cięcieWstrzymanieBez zmian73 325 zł66-11.0%59 140 zł62%-51 426 zł0.806
Głębokie cięcieWstrzymaniePodwyżka85 143 zł66-12.8%20 072 zł65%-50 147 zł0.819
Głębokie cięcieWstrzymanieObniżka64 574 zł66-9.6%88 162 zł61%-52 375 zł0.822

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanagłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progugłębokie cięcie usług, podwyżka obciążeńmieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńrozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 296 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeń) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej -2.01 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 100% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.