HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · powiat

Powiat częstochowski

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy131 042 mieszkańcówdochody własne 7596 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-0.74% do -0.03%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów3.63% do 16.87%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje powiat

Powiat nie ma własnych podatków. Trzecia dźwignia to nie stawki, tylko skuteczność w pozyskiwaniu środków zewnętrznych, i dlatego przestrzeń decyzyjna powiatu jest w praktyce węższa niż gminy przy podobnej odpowiedzialności.

Szkolnictwo ponadpodstawowe

Licea, technika i szkoły branżowe. Najcięższa pozycja budżetu powiatu i jedyna, która realnie wiąże młodych z powiatem.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Likwidacja-420-0.50-1.400-30
Ograniczenie-210-0.25-0.700-15
Bez zmian00000
Rozwój+240+0.22+0.50+0.15+14
Szeroki program+480+0.42+1.00+0.30+27

Szpital powiatowy i opieka zdrowotna

Szpital powiatowy bywa największym pojedynczym ryzykiem finansowym powiatu i jednocześnie usługą, której nie da się przenieść gdzie indziej.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Ograniczenie-300-0.30-0.800-22
Bez zmian00000
Doinwestowanie+340+0.20+0.600+18

Pozyskiwanie środków zewnętrznych

Powiat nie ma własnych podatków. Jego jedyna realna dźwignia dochodowa to zdolność sięgania po dotacje, programy rządowe i środki unijne, a ta wymaga wcześniejszego wkładu i kadr.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Rezygnacja-90-0.050-0.90-4
Bez zmian00000
Aktywne+130+0.08+0.15+1.60+5

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (13)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
OświataZdrowieŚrodkiBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programBez zmianAktywne57 759 zł132+1.1%23 785 zł99%-4064 zł0.299
●RozwójDoinwestowanieAktywne54 925 zł137+1.1%26 269 zł98%-6547 zł0.325
●RozwójBez zmianAktywne60 776 zł119-0.9%20 057 zł100%-335 zł0.328
●Szeroki programDoinwestowanieAktywne51 851 zł150+3.1%30 061 zł96%-10 340 zł0.347
●Bez zmianDoinwestowanieAktywne57 907 zł123-1.1%22 622 zł99%-2867 zł0.348
●Szeroki programOgraniczenieAktywne63 899 zł110-1.9%17 188 zł100%2533 zł0.350
Bez zmianBez zmianAktywne63 704 zł105-3.1%16 464 zł100%3284 zł0.395
OgraniczenieDoinwestowanieAktywne62 750 zł108-3.6%17 368 zł100%2378 zł0.403
●RozwójOgraniczenieAktywne66 845 zł97-3.9%13 541 zł100%6181 zł0.425
Szeroki programBez zmianBez zmian46 058 zł127+0.3%38 947 zł94%-11 281 zł0.453
RozwójBez zmianBez zmian49 182 zł114-1.7%36 120 zł97%-7485 zł0.468
Szeroki programOgraniczenieBez zmian52 179 zł105-2.7%32 461 zł99%-4707 zł0.478
RozwójDoinwestowanieBez zmian43 346 zł132+0.3%42 241 zł92%-13 680 zł0.479
●OgraniczenieBez zmianAktywne68 471 zł90-5.5%11 298 zł100%8441 zł0.486
Bez zmianDoinwestowanieBez zmian46 434 zł118-1.9%39 456 zł96%-9933 zł0.492
●LikwidacjaDoinwestowanieAktywne67 505 zł93-6.0%12 215 zł100%7523 zł0.492
Szeroki programDoinwestowanieBez zmian40 166 zł145+2.3%45 168 zł88%-17 540 zł0.498
Bez zmianBez zmianBez zmian52 217 zł100-3.9%33 394 zł99%-3799 zł0.514
●Bez zmianOgraniczenieAktywne69 705 zł83-6.0%10 015 zł100%9723 zł0.521
OgraniczenieDoinwestowanieBez zmian51 261 zł103-4.4%34 311 zł99%-4707 zł0.524
RozwójOgraniczenieBez zmian55 232 zł92-4.6%29 716 zł100%-991 zł0.531
Szeroki programBez zmianRezygnacja39 746 zł123-0.2%48 351 zł89%-15 314 zł0.539
RozwójBez zmianRezygnacja42 935 zł110-2.2%45 436 zł94%-11 473 zł0.550
Szeroki programOgraniczenieRezygnacja45 870 zł101-3.2%41 863 zł96%-8734 zł0.557
RozwójDoinwestowanieRezygnacja37 095 zł128-0.2%51 561 zł87%-17 671 zł0.564
Bez zmianDoinwestowanieRezygnacja40 247 zł114-2.4%48 685 zł91%-13 879 zł0.574
OgraniczenieBez zmianBez zmian56 966 zł85-6.3%28 336 zł100%1339 zł0.580
Szeroki programDoinwestowanieRezygnacja33 850 zł141+1.8%54 539 zł85%-21 577 zł0.582
LikwidacjaDoinwestowanieBez zmian55 999 zł88-6.7%29 265 zł100%419 zł0.588
Bez zmianBez zmianRezygnacja46 034 zł96-4.4%42 620 zł97%-7741 zł0.590
●LikwidacjaBez zmianAktywne73 151 zł75-7.8%6231 zł100%13 500 zł0.594
OgraniczenieDoinwestowanieRezygnacja45 078 zł99-4.8%43 536 zł96%-8649 zł0.600
RozwójOgraniczenieRezygnacja48 989 zł88-5.1%39 027 zł99%-4973 zł0.603
Bez zmianOgraniczenieBez zmian58 199 zł78-6.7%27 065 zł100%2619 zł0.608
●OgraniczenieOgraniczenieAktywne74 374 zł68-8.3%4960 zł100%14 769 zł0.632
OgraniczenieBez zmianRezygnacja50 787 zł81-6.7%37 556 zł99%-2598 zł0.646
LikwidacjaDoinwestowanieRezygnacja49 820 zł84-7.2%38 485 zł99%-3519 zł0.654
LikwidacjaBez zmianBez zmian61 630 zł70-8.6%23 372 zł100%6380 zł0.667
Bez zmianOgraniczenieRezygnacja52 020 zł74-7.2%36 285 zł100%-1319 zł0.671
OgraniczenieOgraniczenieBez zmian62 852 zł63-9.0%22 114 zł100%7647 zł0.700
LikwidacjaBez zmianRezygnacja55 455 zł66-9.0%32 589 zł100%2447 zł0.723
●LikwidacjaOgraniczenieAktywne78 961 zł53-10.6%0 zł100%19 722 zł0.750
OgraniczenieOgraniczenieRezygnacja56 677 zł59-9.5%31 330 zł100%3714 zł0.753
LikwidacjaOgraniczenieBez zmian67 423 zł48-11.3%17 373 zł100%12 582 zł0.803
LikwidacjaOgraniczenieRezygnacja61 252 zł44-11.8%26 568 zł100%8654 zł0.847

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanalikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanierozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 279 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.