HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · gmina

Kochanowice

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy6942 mieszkańcówdochody własne 8220 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-0.23% do 0.46%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów-0.07% do 23%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje gmina

Gmina jest jedynym szczeblem z realną własną dźwignią podatkową, więc jej przestrzeń decyzyjna jest najszersza. Jednocześnie BDL daje na tym poziomie najmniej danych, więc diagnoza opiera się na demografii i budżecie, a nie na miernikach gospodarczych.

Poziom usług dla mieszkańców

Przedszkola i szkoły podstawowe, kultura, sport, transport lokalny, pomoc społeczna. Zadania własne gminy, największa pozycja kosztów bieżących.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Głębokie cięcie-360-0.45-1.200-26
Ograniczenie-180-0.22-0.600-13
Bez zmian00000
Rozwój+200+0.20+0.500+12
Szeroki program+420+0.40+1.000+24

Inwestycje majątkowe

Wodociągi, kanalizacja, drogi gminne, budynki. Nakład skupiony w pierwszych latach, zostawia po sobie majątek do utrzymania.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Wstrzymanie-150-0.150-0.30-8
Bez zmian00000
Program+380+0.25+0.30+0.50+9

Podatki i opłaty lokalne

Podatek od nieruchomości, rolny, leśny, od środków transportowych. Jedyna dźwignia działająca wprost na dochody własne i jedyny szczebel, który ją naprawdę ma.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Obniżka0+0.150-1.200
Bez zmian00000
Podwyżka0-0.200+1.500

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (7)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
UsługiInwestycjeObciążeniaBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programProgramPodwyżka86 478 zł133+5.7%18 065 zł89%-22 368 zł0.243
●RozwójProgramPodwyżka90 771 zł121+3.6%13 464 zł93%-17 813 zł0.277
Szeroki programBez zmianPodwyżka83 495 zł124+3.1%24 982 zł88%-22 430 zł0.338
●Bez zmianProgramPodwyżka94 815 zł109+1.6%9118 zł96%-13 513 zł0.363
RozwójProgramBez zmian75 732 zł121+5.7%40 784 zł86%-24 541 zł0.374
●Szeroki programProgramBez zmian71 451 zł133+7.8%45 306 zł83%-29 083 zł0.390
RozwójBez zmianPodwyżka87 766 zł112+1.1%20 472 zł92%-17 900 zł0.397
Bez zmianProgramBez zmian79 766 zł109+3.6%36 515 zł89%-20 252 zł0.409
Szeroki programWstrzymaniePodwyżka80 484 zł116+1.6%30 587 zł87%-23 853 zł0.420
Szeroki programBez zmianBez zmian68 918 zł124+5.2%51 716 zł83%-28 926 zł0.450
RozwójBez zmianBez zmian73 178 zł112+3.1%47 217 zł86%-24 408 zł0.465
●OgraniczenieProgramPodwyżka99 065 zł96-0.6%4503 zł98%-8955 zł0.483
RozwójProgramObniżka64 618 zł121+7.3%61 178 zł83%-29 503 zł0.486
RozwójWstrzymaniePodwyżka84 764 zł104-0.4%26 067 zł91%-19 313 zł0.487
Bez zmianBez zmianPodwyżka91 789 zł100-0.9%16 214 zł96%-13 623 zł0.487
OgraniczenieProgramBez zmian84 002 zł96+1.4%31 995 zł95%-15 710 zł0.489
Bez zmianProgramObniżka68 643 zł109+5.2%56 918 zł85%-25 223 zł0.492
Szeroki programWstrzymanieBez zmian66 180 zł116+3.6%56 845 zł83%-30 212 zł0.516
Bez zmianBez zmianBez zmian77 190 zł100+1.1%42 972 zł89%-20 143 zł0.520
●Szeroki programProgramObniżka60 344 zł133+9.4%65 691 zł80%-34 036 zł0.520
OgraniczenieProgramObniżka72 869 zł96+2.9%52 409 zł88%-20 692 zł0.540
RozwójWstrzymanieBez zmian70 448 zł104+1.6%52 338 zł85%-25 685 zł0.547
RozwójBez zmianObniżka62 398 zł112+4.7%67 021 zł82%-29 208 zł0.554
Szeroki programBez zmianObniżka58 146 zł124+6.8%71 510 zł80%-33 717 zł0.560
Bez zmianWstrzymaniePodwyżka88 795 zł92-2.4%21 800 zł95%-15 027 zł0.578
Bez zmianBez zmianObniżka66 402 zł100+2.6%62 784 zł85%-24 952 zł0.583
Głębokie cięcieProgramBez zmian88 143 zł83-0.9%27 789 zł96%-11 275 zł0.597
OgraniczenieBez zmianPodwyżka96 015 zł87-3.1%11 706 zł98%-9092 zł0.604
OgraniczenieBez zmianBez zmian81 402 zł87-1.1%38 479 zł94%-15 628 zł0.608
Bez zmianWstrzymanieBez zmian74 469 zł92-0.4%48 083 zł87%-21 411 zł0.609
Szeroki programWstrzymanieObniżka55 610 zł116+5.2%76 287 zł78%-34 942 zł0.615
●Głębokie cięcieProgramPodwyżka103 219 zł83-2.9%0 zł99%-4505 zł0.616
Głębokie cięcieProgramObniżka77 000 zł83+0.6%48 369 zł92%-16 268 zł0.622
RozwójWstrzymanieObniżka59 870 zł104+3.1%71 789 zł81%-30 385 zł0.625
OgraniczenieBez zmianObniżka70 604 zł87+0.4%58 358 zł87%-20 449 zł0.647
Bez zmianWstrzymanieObniżka63 882 zł92+1.1%67 543 zł83%-26 119 zł0.665
OgraniczenieWstrzymaniePodwyżka93 031 zł79-4.5%17 280 zł97%-10 485 zł0.694
OgraniczenieWstrzymanieBez zmian78 691 zł79-2.6%43 579 zł91%-16 884 zł0.700
Głębokie cięcieBez zmianBez zmian85 519 zł74-3.4%34 466 zł96%-11 221 zł0.717
Głębokie cięcieBez zmianPodwyżka100 144 zł74-5.3%7472 zł99%-4670 zł0.733
OgraniczenieWstrzymanieObniżka68 094 zł79-1.1%63 050 zł86%-21 604 zł0.735
Głębokie cięcieBez zmianObniżka74 711 zł74-1.9%54 453 zł92%-16 052 zł0.737
Głębokie cięcieWstrzymanieBez zmian82 817 zł66-4.8%39 466 zł96%-12 465 zł0.809
Głębokie cięcieWstrzymaniePodwyżka97 171 zł66-6.7%12 946 zł99%-6051 zł0.820
Głębokie cięcieWstrzymanieObniżka72 211 zł66-3.4%59 101 zł90%-17 196 zł0.827

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanagłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńrozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 335 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeń) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 7.50 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 34% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.