HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · gmina

Herby

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy6338 mieszkańcówdochody własne 10 696 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-2.33% do 0.45%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów-3.68% do 31.75%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje gmina

Gmina jest jedynym szczeblem z realną własną dźwignią podatkową, więc jej przestrzeń decyzyjna jest najszersza. Jednocześnie BDL daje na tym poziomie najmniej danych, więc diagnoza opiera się na demografii i budżecie, a nie na miernikach gospodarczych.

Poziom usług dla mieszkańców

Przedszkola i szkoły podstawowe, kultura, sport, transport lokalny, pomoc społeczna. Zadania własne gminy, największa pozycja kosztów bieżących.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Głębokie cięcie-360-0.45-1.200-26
Ograniczenie-180-0.22-0.600-13
Bez zmian00000
Rozwój+200+0.20+0.500+12
Szeroki program+420+0.40+1.000+24

Inwestycje majątkowe

Wodociągi, kanalizacja, drogi gminne, budynki. Nakład skupiony w pierwszych latach, zostawia po sobie majątek do utrzymania.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Wstrzymanie-150-0.150-0.30-8
Bez zmian00000
Program+380+0.25+0.30+0.50+9

Podatki i opłaty lokalne

Podatek od nieruchomości, rolny, leśny, od środków transportowych. Jedyna dźwignia działająca wprost na dochody własne i jedyny szczebel, który ją naprawdę ma.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Obniżka0+0.150-1.200
Bez zmian00000
Podwyżka0-0.200+1.500

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (7)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
UsługiInwestycjeObciążeniaBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programProgramPodwyżka178 206 zł133-4.9%21 898 zł82%-56 363 zł0.206
●RozwójProgramPodwyżka183 213 zł121-6.8%16 407 zł83%-50 882 zł0.260
Szeroki programBez zmianPodwyżka171 941 zł124-7.3%38 899 zł82%-56 401 zł0.316
●Bez zmianProgramPodwyżka187 956 zł109-8.7%11 189 zł85%-45 675 zł0.358
RozwójProgramBez zmian158 095 zł121-4.9%74 766 zł80%-57 994 zł0.358
●Szeroki programProgramBez zmian153 104 zł133-3.0%80 066 zł79%-63 455 zł0.360
RozwójBez zmianPodwyżka176 920 zł112-9.1%33 613 zł83%-50 952 zł0.387
Szeroki programWstrzymaniePodwyżka166 653 zł116-8.7%51 090 zł81%-58 292 zł0.402
Bez zmianProgramBez zmian162 822 zł109-6.8%69 737 zł82%-52 806 zł0.404
Szeroki programBez zmianBez zmian147 574 zł124-5.4%96 198 zł79%-63 251 zł0.434
RozwójBez zmianBez zmian152 537 zł112-7.3%90 929 zł80%-57 821 zł0.462
RozwójWstrzymaniePodwyżka171 644 zł104-10.5%45 791 zł82%-52 828 zł0.480
RozwójProgramObniżka139 502 zł121-3.5%118 530 zł79%-63 239 zł0.480
●OgraniczenieProgramPodwyżka193 049 zł96-10.7%5517 zł86%-40 015 zł0.482
Bez zmianBez zmianPodwyżka181 636 zł100-11.0%28 597 zł84%-45 775 zł0.485
OgraniczenieProgramBez zmian167 896 zł96-8.9%64 300 zł83%-47 170 zł0.491
Bez zmianProgramObniżka144 219 zł109-5.4%113 513 zł79%-58 065 zł0.497
●Szeroki programProgramObniżka134 523 zł133-1.5%123 817 zł77%-68 686 zł0.502
Szeroki programWstrzymanieBez zmian142 729 zł116-6.8%107 417 zł79%-64 985 zł0.506
Bez zmianBez zmianBez zmian157 237 zł100-9.1%85 930 zł82%-52 664 zł0.524
RozwójWstrzymanieBez zmian147 704 zł104-8.7%102 136 zł79%-59 541 zł0.548
OgraniczenieProgramObniżka149 278 zł96-7.5%108 175 zł81%-52 448 zł0.552
Szeroki programBez zmianObniżka129 540 zł124-4.0%138 730 zł77%-68 303 zł0.555
RozwójBez zmianObniżka134 491 zł112-5.9%133 475 zł79%-62 888 zł0.561
Bez zmianWstrzymaniePodwyżka176 372 zł92-12.3%40 762 zł83%-47 636 zł0.577
Bez zmianBez zmianObniżka139 180 zł100-7.8%128 488 zł79%-57 744 zł0.598
Głębokie cięcieProgramBez zmian172 839 zł83-11.0%59 396 zł85%-41 689 zł0.602
OgraniczenieBez zmianPodwyżka186 697 zł87-12.9%23 173 zł86%-40 150 zł0.605
Szeroki programWstrzymanieObniżka125 024 zł116-5.4%149 225 zł76%-69 922 zł0.615
Bez zmianWstrzymanieBez zmian152 416 zł92-10.5%97 124 zł81%-54 369 zł0.616
OgraniczenieBez zmianBez zmian162 279 zł87-11.1%80 581 zł82%-47 063 zł0.616
●Głębokie cięcieProgramPodwyżka198 011 zł83-12.7%0 zł90%-34 510 zł0.616
RozwójWstrzymanieObniżka129 987 zł104-7.3%143 957 zł78%-64 492 zł0.635
Głębokie cięcieProgramObniżka154 208 zł83-9.6%103 492 zł82%-46 983 zł0.637
OgraniczenieBez zmianObniżka144 208 zł87-9.8%123 442 zł81%-52 162 zł0.666
Bez zmianWstrzymanieObniżka134 688 zł92-9.1%138 957 zł79%-59 335 zł0.682
OgraniczenieWstrzymaniePodwyżka181 448 zł79-14.2%35 322 zł86%-41 993 zł0.695
OgraniczenieWstrzymanieBez zmian157 473 zł79-12.5%91 705 zł82%-48 750 zł0.710
Głębokie cięcieBez zmianBez zmian167 192 zł74-13.2%75 913 zł84%-41 616 zł0.727
Głębokie cięcieBez zmianPodwyżka191 629 zł74-14.9%18 154 zł89%-34 680 zł0.734
OgraniczenieWstrzymanieObniżka139 729 zł79-11.1%133 812 zł80%-53 734 zł0.756
Głębokie cięcieBez zmianObniżka149 107 zł74-11.9%118 787 zł82%-46 732 zł0.757
Głębokie cięcieWstrzymanieBez zmian162 400 zł66-14.5%86 994 zł84%-43 285 zł0.820
Głębokie cięcieWstrzymaniePodwyżka186 394 zł66-16.2%30 208 zł88%-36 504 zł0.822
Głębokie cięcieWstrzymanieObniżka144 642 zł66-13.2%129 144 zł82%-48 287 zł0.849

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanagłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńrozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 396 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeń) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 7.94 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 54% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.