HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · gmina

Istebna

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy12 193 mieszkańcówdochody własne 7523 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-0.22% do 0.64%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów-10.81% do 31.29%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje gmina

Gmina jest jedynym szczeblem z realną własną dźwignią podatkową, więc jej przestrzeń decyzyjna jest najszersza. Jednocześnie BDL daje na tym poziomie najmniej danych, więc diagnoza opiera się na demografii i budżecie, a nie na miernikach gospodarczych.

Poziom usług dla mieszkańców

Przedszkola i szkoły podstawowe, kultura, sport, transport lokalny, pomoc społeczna. Zadania własne gminy, największa pozycja kosztów bieżących.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Głębokie cięcie-360-0.45-1.200-26
Ograniczenie-180-0.22-0.600-13
Bez zmian00000
Rozwój+200+0.20+0.500+12
Szeroki program+420+0.40+1.000+24

Inwestycje majątkowe

Wodociągi, kanalizacja, drogi gminne, budynki. Nakład skupiony w pierwszych latach, zostawia po sobie majątek do utrzymania.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Wstrzymanie-150-0.150-0.30-8
Bez zmian00000
Program+380+0.25+0.30+0.50+9

Podatki i opłaty lokalne

Podatek od nieruchomości, rolny, leśny, od środków transportowych. Jedyna dźwignia działająca wprost na dochody własne i jedyny szczebel, który ją naprawdę ma.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Obniżka0+0.150-1.200
Bez zmian00000
Podwyżka0-0.200+1.500

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (7)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
UsługiInwestycjeObciążeniaBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programProgramPodwyżka96 282 zł133+6.7%18 162 zł71%-57 357 zł0.237
●RozwójProgramPodwyżka100 392 zł121+4.6%13 773 zł72%-53 010 zł0.274
Szeroki programBez zmianPodwyżka93 216 zł124+4.1%28 574 zł71%-56 249 zł0.334
●Bez zmianProgramPodwyżka104 259 zł109+2.5%9634 zł74%-48 912 zł0.362
RozwójProgramBez zmian85 263 zł121+6.7%52 999 zł68%-56 119 zł0.372
●Szeroki programProgramBez zmian81 163 zł133+8.8%57 318 zł67%-60 497 zł0.386
RozwójBez zmianPodwyżka97 306 zł112+2.0%24 265 zł72%-51 883 zł0.395
Bez zmianProgramBez zmian89 120 zł109+4.6%48 928 zł71%-51 992 zł0.408
Szeroki programWstrzymaniePodwyżka90 241 zł116+2.5%36 707 zł69%-56 923 zł0.416
Szeroki programBez zmianBez zmian78 542 zł124+6.2%67 867 zł67%-59 288 zł0.447
RozwójBez zmianBez zmian82 622 zł112+4.1%63 569 zł68%-54 933 zł0.465
●OgraniczenieProgramPodwyżka108 295 zł96+0.3%5280 zł76%-44 598 zł0.483
RozwójWstrzymaniePodwyżka94 339 zł104+0.5%32 390 zł71%-52 547 zł0.485
RozwójProgramObniżka74 068 zł121+8.3%83 006 zł66%-58 454 zł0.486
Bez zmianBez zmianPodwyżka101 153 zł100-0.0%20 205 zł74%-47 798 zł0.486
OgraniczenieProgramBez zmian93 144 zł96+2.3%44 646 zł72%-47 640 zł0.490
Bez zmianProgramObniżka77 917 zł109+6.2%78 943 zł68%-54 335 zł0.493
Szeroki programWstrzymanieBez zmian75 835 zł116+4.6%75 333 zł66%-59 888 zł0.514
●Szeroki programProgramObniżka69 975 zł133+10.5%87 317 zł64%-62 822 zł0.518
Bez zmianBez zmianBez zmian86 459 zł100+2.0%59 520 zł71%-50 828 zł0.520
OgraniczenieProgramObniżka81 932 zł96+3.9%74 773 zł70%-49 994 zł0.543
RozwójWstrzymanieBez zmian79 923 zł104+2.5%71 028 zł68%-55 524 zł0.546
RozwójBez zmianObniżka71 757 zł112+5.6%92 741 zł66%-57 185 zł0.555
Szeroki programBez zmianObniżka67 684 zł124+7.8%97 030 zł64%-61 532 zł0.560
Bez zmianWstrzymaniePodwyżka98 194 zł92-1.5%28 321 zł72%-48 421 zł0.578
Bez zmianBez zmianObniżka75 587 zł100+3.6%88 699 zł68%-53 088 zł0.586
Głębokie cięcieProgramBez zmian97 080 zł83-0.0%40 768 zł75%-43 422 zł0.598
OgraniczenieBez zmianPodwyżka105 167 zł87-2.2%15 934 zł76%-43 509 zł0.604
OgraniczenieBez zmianBez zmian90 461 zł87-0.2%55 329 zł72%-46 501 zł0.609
Bez zmianWstrzymanieBez zmian83 768 zł92+0.5%66 970 zł70%-51 409 zł0.609
Szeroki programWstrzymanieObniżka65 177 zł116+6.2%103 999 zł63%-62 077 zł0.615
●Głębokie cięcieProgramPodwyżka112 244 zł83-2.0%1065 zł78%-40 383 zł0.616
Głębokie cięcieProgramObniżka85 859 zł83+1.5%71 030 zł72%-45 754 zł0.625
RozwójWstrzymanieObniżka69 257 zł104+4.1%99 702 zł65%-57 722 zł0.626
OgraniczenieBez zmianObniżka79 579 zł87+1.3%84 745 zł70%-48 773 zł0.650
Bez zmianWstrzymanieObniżka73 094 zł92+2.0%95 652 zł67%-53 616 zł0.667
OgraniczenieWstrzymaniePodwyżka102 217 zł79-3.6%24 039 zł76%-44 091 zł0.694
OgraniczenieWstrzymanieBez zmian87 779 zł79-1.7%62 710 zł72%-47 072 zł0.701
Głębokie cięcieBez zmianBez zmian94 375 zł74-2.5%51 599 zł75%-42 275 zł0.719
Głębokie cięcieBez zmianPodwyżka109 094 zł74-4.4%11 955 zł78%-39 318 zł0.733
OgraniczenieWstrzymanieObniżka77 096 zł79-0.2%91 628 zł69%-49 290 zł0.738
Głębokie cięcieBez zmianObniżka83 485 zł74-1.0%81 022 zł72%-44 557 zł0.740
Głębokie cięcieWstrzymanieBez zmian91 702 zł66-3.9%58 971 zł75%-42 836 zł0.810
Głębokie cięcieWstrzymaniePodwyżka106 153 zł66-5.8%19 994 zł78%-39 890 zł0.820
Głębokie cięcieWstrzymanieObniżka81 010 zł66-2.5%87 897 zł71%-45 063 zł0.831

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanagłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńrozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 319 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeń) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 3.00 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 88% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.