HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · powiat

Powiat cieszyński

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy173 694 mieszkańcówdochody własne 7879 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-0.73% do 0.24%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów-4.8% do 25.44%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje powiat

Powiat nie ma własnych podatków. Trzecia dźwignia to nie stawki, tylko skuteczność w pozyskiwaniu środków zewnętrznych, i dlatego przestrzeń decyzyjna powiatu jest w praktyce węższa niż gminy przy podobnej odpowiedzialności.

Szkolnictwo ponadpodstawowe

Licea, technika i szkoły branżowe. Najcięższa pozycja budżetu powiatu i jedyna, która realnie wiąże młodych z powiatem.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Likwidacja-420-0.50-1.400-30
Ograniczenie-210-0.25-0.700-15
Bez zmian00000
Rozwój+240+0.22+0.50+0.15+14
Szeroki program+480+0.42+1.00+0.30+27

Szpital powiatowy i opieka zdrowotna

Szpital powiatowy bywa największym pojedynczym ryzykiem finansowym powiatu i jednocześnie usługą, której nie da się przenieść gdzie indziej.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Ograniczenie-300-0.30-0.800-22
Bez zmian00000
Doinwestowanie+340+0.20+0.600+18

Pozyskiwanie środków zewnętrznych

Powiat nie ma własnych podatków. Jego jedyna realna dźwignia dochodowa to zdolność sięgania po dotacje, programy rządowe i środki unijne, a ta wymaga wcześniejszego wkładu i kadr.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Rezygnacja-90-0.050-0.90-4
Bez zmian00000
Aktywne+130+0.08+0.15+1.60+5

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (12)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
OświataZdrowieŚrodkiBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programBez zmianAktywne78 724 zł132+2.5%24 898 zł78%-42 675 zł0.283
●RozwójDoinwestowanieAktywne75 671 zł137+2.5%27 088 zł77%-44 865 zł0.308
●RozwójBez zmianAktywne81 603 zł119+0.4%20 776 zł79%-38 552 zł0.318
●Szeroki programDoinwestowanieAktywne72 733 zł150+4.5%31 277 zł74%-49 054 zł0.325
Bez zmianDoinwestowanieAktywne78 515 zł123+0.2%23 053 zł78%-40 795 zł0.338
●Szeroki programOgraniczenieAktywne84 969 zł110-0.6%18 172 zł80%-35 949 zł0.343
Bez zmianBez zmianAktywne84 392 zł105-1.7%16 796 zł81%-34 546 zł0.390
OgraniczenieDoinwestowanieAktywne83 450 zł108-2.2%17 686 zł80%-35 437 zł0.398
●RozwójOgraniczenieAktywne87 774 zł97-2.5%14 133 zł82%-31 910 zł0.422
Szeroki programBez zmianBez zmian64 960 zł127+1.6%50 184 zł74%-46 658 zł0.450
RozwójBez zmianBez zmian67 962 zł114-0.4%48 491 zł76%-42 496 zł0.468
RozwójDoinwestowanieBez zmian62 045 zł132+1.6%54 700 zł72%-48 791 zł0.476
Szeroki programOgraniczenieBez zmian71 184 zł105-1.4%43 588 zł78%-39 954 zł0.478
●OgraniczenieBez zmianAktywne89 247 zł90-4.2%11 520 zł82%-29 279 zł0.484
●LikwidacjaDoinwestowanieAktywne88 293 zł93-4.7%12 424 zł82%-30 184 zł0.490
Szeroki programDoinwestowanieBez zmian58 985 zł145+3.7%56 458 zł70%-53 018 zł0.491
Bez zmianDoinwestowanieBez zmian65 012 zł118-0.6%53 036 zł75%-44 683 zł0.492
Bez zmianBez zmianBez zmian70 874 zł100-2.5%46 888 zł78%-38 452 zł0.517
●Bez zmianOgraniczenieAktywne90 493 zł83-4.7%10 224 zł83%-27 984 zł0.520
OgraniczenieDoinwestowanieBez zmian69 929 zł103-3.0%47 792 zł78%-39 345 zł0.527
RozwójOgraniczenieBez zmian74 113 zł92-3.3%41 975 zł79%-35 877 zł0.534
Szeroki programBez zmianRezygnacja57 549 zł123+1.1%66 656 zł71%-49 019 zł0.543
RozwójBez zmianRezygnacja60 626 zł110-0.9%64 813 zł74%-44 827 zł0.557
Szeroki programOgraniczenieRezygnacja63 778 zł101-1.8%60 054 zł75%-42 311 zł0.563
RozwójDoinwestowanieRezygnacja54 705 zł128+1.1%71 026 zł70%-51 126 zł0.568
Bez zmianDoinwestowanieRezygnacja57 745 zł114-1.1%69 215 zł71%-46 988 zł0.581
Szeroki programDoinwestowanieRezygnacja51 571 zł141+3.2%72 934 zł67%-55 384 zł0.582
OgraniczenieBez zmianBez zmian75 711 zł85-4.9%41 733 zł80%-33 204 zł0.584
LikwidacjaDoinwestowanieBez zmian74 755 zł88-5.4%42 650 zł79%-34 111 zł0.592
●LikwidacjaBez zmianAktywne94 012 zł75-6.6%6347 zł86%-24 114 zł0.594
Bez zmianBez zmianRezygnacja63 610 zł96-3.0%63 063 zł76%-40 752 zł0.599
OgraniczenieDoinwestowanieRezygnacja62 666 zł99-3.5%63 967 zł75%-41 645 zł0.608
RozwójOgraniczenieRezygnacja66 781 zł88-3.8%58 293 zł78%-38 202 zł0.610
Bez zmianOgraniczenieBez zmian76 955 zł78-5.4%40 450 zł81%-31 911 zł0.612
●OgraniczenieOgraniczenieAktywne95 247 zł68-7.0%5063 zł87%-22 831 zł0.632
OgraniczenieBez zmianRezygnacja68 452 zł81-5.4%57 904 zł79%-35 500 zł0.654
LikwidacjaDoinwestowanieRezygnacja67 496 zł84-5.9%58 820 zł78%-36 407 zł0.663
LikwidacjaBez zmianBez zmian80 460 zł70-7.3%36 677 zł82%-28 058 zł0.671
Bez zmianOgraniczenieRezygnacja69 696 zł74-5.9%56 620 zł79%-34 207 zł0.679
OgraniczenieOgraniczenieBez zmian81 693 zł63-7.8%35 406 zł83%-26 778 zł0.703
LikwidacjaBez zmianRezygnacja73 205 zł66-7.8%52 843 zł81%-30 349 zł0.731
●LikwidacjaOgraniczenieAktywne99 915 zł53-9.3%0 zł90%-17 792 zł0.750
OgraniczenieOgraniczenieRezygnacja74 438 zł59-8.2%51 572 zł82%-29 069 zł0.760
LikwidacjaOgraniczenieBez zmian86 345 zł48-10.1%30 657 zł86%-21 741 zł0.805
LikwidacjaOgraniczenieRezygnacja79 094 zł44-10.5%46 842 zł85%-24 028 zł0.854

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanalikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanierozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 280 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanie) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 5.12 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 67% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.